Кіріспе

Электроникада, соқ – жоғары жиілікті айнымалы токтарды (AC) тоқтату үшін, тұрақты ток пен төмен жиілікті айнымалы токтарды (DC, AC) өткізуге қолданылатын индуктор. Соқ әдетте магниттік өзекке оралған оқшауланған сымнан жасалған катушкадан тұрады, бірақ кейбіреулері сымға тізгіленген донат пішіндес ферриттен жасалған. Соқтың кедергісі жиілік артумен өседі. Оның төмен электрлік кедергісі қуатты аз жоғалтумен айнымалы және тұрақты токтарды өткізеді, бірақ реактивтілігі өткізілетін айнымалы ток мөлшерін шектейді. Атау жоғары жиілікті тоқтатып, төмен жиілікті өткізуден – "соқтырудан" шыққан. Бұл функционалдық атау; егер индуктор жоғары жиілікті тоқтату немесе бөліп шығару үшін қолданылса, оны "соқ" деп атайды, ал электрондық сүзгілерде немесе резонаторлық тізбектерде қолданса, қарапайым "индуктор" деп атайды. Соқ ретінде қолданылатын индукторлар әдетте төмен шығынды конструкцияға (жоғары сапа коэффициентіне) ие болмайды, бұл резонаторлық тізбектер мен сүзгілеу қолданбаларында қолданылатын индукторлар үшін қажет емес.

Аудио жиілік тұншығышы

Аудио жиілікті тұншықтырғыштардың индуктивтілігін арттыру үшін көбінесе ферромагниттік өзектері болады. Олар жиі трансформаторлар сияқты, ламинатталған темір өзектерімен және ауа саңылауымен құрастырылады. Темір өзек өзек көлемінің белгілі бір мөлшері үшін индуктивтілікті арттырады. Тұншықтырғыштар радио қабылдағыштар немесе күшейткіштер сияқты вакуумдық құбырлы жабдықтардың түзеткіш қуат көздерін жобалауда жиі қолданылатын. Олар тұрақты ток (DC) өндіруге арналған тұрақты ток моторларын басқару құрылғыларында да кездеседі, онда олар шығыстағы тұрақты токтан (DC) кернеу толқынын (AC) жою үшін үлкен электролиттік конденсаторлармен бірге қолданылады. Түзеткіш контуры тұншықтырғыш шығыс сүзгісі үшін жобаланған болса, индуктор алынған жағдайда түзеткіш пен сүзгі конденсаторларын артық ток пен толқынды токқа ұшыратып, тым көп тұрақты ток шығыс кернеуін тудыруы мүмкін. Дегенмен, жоғары толқынды токқа төтеп бере алатын қазіргі заманғы электролиттік конденсаторлар және қуат көзінің толқынын тұншықтырғыштардан гөрі жақсырақ жоя алатын кернеу реттегіштері, желілік жиілікті қуат көздерінен ауыр, көлемді тұншықтырғыштарды алып тастады. Кіші тұншықтырғыштар қуат көзін ауыстыру арқылы шығыстан жоғары жиілікті ауыстыру транзиенттерін жою үшін және кейде желілік кіріске кері берілістен қорғау үшін қолданылады. Олар көбінесе тороидтік ферриттік өзектерге ие. Кейбір автокөлік аудио әуесқойлары автокөлік аудио жүйелерінде (әсіресе, күшейткіш сигналынан жоғары жиілікті жою үшін субвуферге қосылатын сымдарда) тұншықтырғыш катушкаларын пайдаланады.

Радиожиілік тұншығышы

Радиожиілік тұнғыштарында (РЖТ) көбінесе темір ұнтағы немесе ферриттік өзектер болады, бұл индуктивтілікті және жалпы жұмысын жақсартады. Олар көбінесе өздігінен сыйымдылықты және жақындық әсерінен туындайтын жоғалтуларды азайту үшін күрделі схемалармен (тор орамы) оралады. Ең жоғары жиіліктерге арналған тұнғыштарда магниттік емес өзектер және төмен индуктивтілік болады. Желілерден цифрлық радиожиілік шуды жоюға арналған тұнғыштың қазіргі заманғы түрі – ферриттік шайба, ол цилиндр немесе тор пішіндес ферриттік өзектен және оған кигізілген сымнан тұрады. Мұндай шайбаларды көбінесе компьютер кабельдерінде кездестіруге болады.

Жалпы режимдегі тұншықтыру

Жалпы режимдегі (CM) тұншықтыру – тұншықтырулардың ерекше қолданылуы, оның мақсаты жалпы режимдегі сигналға әсер ету. Бұл тұншықтырулар электр магниттік кедергілерді (ЭМИ) және радиожиілік кедергілерді (РЖЖ) жоюға көмектеседі, олар қуат беру желілері сияқты жоғары ток өткізгіш сымдарда жиі пайда болады және қажетсіз жұмыс істеуге себеп болуы мүмкін. Бұл шуды азайту әдетте бір өзегінде екі параллель орам бар жалпы режимдегі тұншықтыруды қолдану арқылы жүзеге асырылады. Жалпы режимдегі тұншықтырулар дифференциалдық токтардың өтуіне мүмкіндік береді, бірақ екі сымға әсер ететін сигналдарды тоқтатады. Жалпы режимдегі тұншықтырудың өзегіндегі дифференциалдық режимдегі токтар тудыратын магниттік ағындар бір-бірін жояды, сондықтан тұншықтыру дифференциалдық режимдегі токтарға аз кедергі келтіреді. Бұл дифференциалдық режимдегі сигналдар үшін тең, бірақ қарама-қарсы өрістер тудыратын орамдардың орналасуы арқылы қол жеткізіледі, олар бір-бірін жояды. Әдетте, бұл өзектің үлкен дифференциалдық режимдегі токтан қанықпайтынын білдіреді, ал максималды ток мөлшері орамның кедергісінен туындайтын қыздыру әсерімен анықталады. Екінші жағынан, жалпы режимдегі токтар орамдардың біріктірілген индуктивтілігіне байланысты жоғары кедергіге тап болады, олар бір-бірін күшейтеді. CM тұншықтырулар өнеркәсіптік, электр және телекоммуникациялық салаларда шуды және байланысты электромагниттік кедергілерді жою немесе азайту үшін кеңінен қолданылады. CM тогы CM тұншықтыру арқылы өтетін кезде, орамдар тудыратын магниттік ағымның көп бөлігі индуктор өзегінде, оның жоғары өткізгіштігіне байланысты шектеледі. Бұл жағдайда, CM тұншықтырудың жақын магниттік сәулеленуі болып табылатын ағып кету ағыны төмен болады. Дегенмен, орамдар арқылы өтетін DM тогы кеңістікте теріс байланысқа ие болғандықтан, жақын магниттік өріс шығарудың жоғары деңгейін тудырады. Жақын магниттік өріс шығаруды азайту үшін CM тұншықтыруына бұралған орам құрылымын қолдануға болады. Теңгерілген бұралған орамдармен CM тұншықтыру және дәстүрлі теңгерілген екі орамды CM тұншықтыру арасындағы айырмашылық – орамдар өзектің ашық терезесінің ортасында өзара әрекеттеседі. CM тогы өткенде, теңгерілген бұралған орамды CM индукторы дәстүрлі CM индукторы сияқты бірдей CM индуктивтілігін қамтамасыз ете алады. DM тогы өткенде, эквивалентті ток циклдары кеңістікте кері бағытталған магниттік өрістерді тудырады, олар бір-бірін жоюға бейім. Индуктор арқылы ток өткізіледі және зонд жақын өріс сәулеленуін өлшейді. Кернеу көзі ретінде қызмет ететін сигнал генераторы күшейткішке қосылады. Күшейткіштің шығысы өлшенетін индукторға қосылады. Индуктор арқылы өтетін токты бақылау және басқару үшін өткізгіш сымға ток қысқышы бекітіледі. Ток толқынын өлшеу үшін ток қысқышына қосылған осциллограф қолданылады. Зонд ауадағы магниттік ағынды өлшейді. Зондқа қосылған спектрлік анализатор деректерді жинайды.