Кіріспе
Австралиялық футболшы Héritier Lumumba (бұрынғы аты О'Брайен; 15 қараша 1986 жылы туған) – австралиялық, бразилиялық және конголық тегі бар бұрынғы кәсіби австралиялық футболшы, Австралия футбол лигасының (АФЛ) «Коллингвуд» және «Мельбурн» футбол клубтарында ойнаған. Қорғаныстан шабуылға өту қабілетімен және түрлі рөлдердегі тиімділігімен танылған Лумумба Австралия футбол лигасының алғашқы көпмәдени елшісі және бразилиялық және конголық тегі бар бірінші және жалғыз ойыншы болды. Лумумбаның кәсіби футбол карьерасы 2004 жылы «Коллингвуд» футбол клубында басталды. «Коллингвуд» сапында ол «All Australian» құрметті мәртебесіне ие болды, АФЛ чемпионатында жеңіске жетті және көшбасшылық қасиеттерімен танылды, «Коллингвуд» командасының басшылық тобына енді. 2014 жылы Лумумба «Мельбурн» футбол клубына ауысты, онда ол бірден командаға әсер етті және 2016 жылы мидың шатыруына байланысты зейнеткерлікке шыққанға дейін басшылық қызметін атқарды. Ойын алаңындағы жетістіктерінен бөлек, Лумумба адам құқықтарын қорғау және қоғамдық байланыстарды дамытуға да үлкен үлес қосты. Австралияның бұрынғы премьер-министрі Джулия Гиллард Лумумбаны Австралияның көпмәдени елшісі етіп тағайындады. Оның нәсілдік және мәдени мәселелерге қатысты пікірлері де көпшіліктің назарына түсіп, дау тудырды. Дегенмен, ол әлеуметтік мәселелер бойынша диалогты дамытуға деген ұмтылысын сақтап келеді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Лумумба жоғары нәтижелілік, стратегиялық серіктестік және этноботаникалық зерттеулер салаларында жұмыс істеді. 2023 жылдың сәуір айында ол Конго ұлттық регби федерациясының жоғары нәтижелілік және стратегиялық серіктестік директоры болып тағайындалды.
Héritier Lumumba (formerly O'Brien; born 15 November 1986) is an Australian Brazilian Congolese former professional Australian rules footballer who played for the Collingwood Football Club and Melbourne Football Club in the Australian Football League (AFL). Known for his ability to turn defense into offense and his effectiveness in various roles, Lumumba was a trailblazer in the Australian Football League as its inaugural Multicultural Ambassador and the first and only player of Brazilian and Congolese descent. Lumumba's professional football career commenced with the Collingwood Football Club in 2004. With Collingwood, he gained All Australian honors, won an AFL premiership, and was recognised for his leadership qualities, earning a place in Collingwood's leadership group. In 2014, Lumumba was traded to the Melbourne Football Club, where he made an immediate impact on the team and continued in a leadership role until his retirement in 2016, due to a concussion. In addition to his distinguished on field career, Lumumba played a significant role in promoting human rights and community engagement. Former Australian Prime Minister, Julia Gillard, nominated Lumumba as a multicultural ambassador of Australia, via the people of Australia program. His stance on racial and cultural issues has also invited public scrutiny and controversy. However, his dedication to fostering dialogue on the critical social issues remains a constant thread in his public persona. Post retirement, Lumumba has transitioned into roles in High Performance, Strategic Partnerships, and in Ethnobotanical research. In April 2023, he was appointed the High Performance and Strategic Partnerships director of the Congolese National Rugby Federation.
Колингуд
Лумумба футболдың басым бөлігін орта қорғаушы ретінде ойнады. Ол 2004 жылғы AFL жаңашылдар драфтында 21-ші нөмірмен таңдалды және 2005 жылы 18-ші турда Фримантелге қарсы MCG стадионында дебют жасады. Дебютінен кейін көп ұзамай "Кенгуруз" командасына қарсы гол соқты, бұл оны жаңадан бастаушылар тізіміне қоюға жеткілікті болды. 2006 жылы ол одан да жақсарып, осы жылы тағы да негізгі тізімге көтерілді, бұл жолы Шон Раслингтің жоқтығына байланысты, барлығы тоғыз ойын ойнады. Бапкер Мик Малтхаус бір сұхбатында АФЛ-дің жаңадан келгендерге қатысты ережелерін сынап, Лумумбаның өте жақсы формасының негізінде оны тұрақты түрде негізгі құрамға қоюға мүмкіндік болмауына наразылық білдірді. Ол 2007 жылғы маусымда негізгі тізімге көтерілді. 2008 жылы Копленд Трофи есебінде 5-ші орын алды, бұл Коллингвудтың ең үздік ойыншысының марапаты. 2009 жылы Копленд Трофиінде 4-ші орын алды. Ол 43, 30 және соңғы 8 нөмірлерімен ойнады. 2010 жылы ол жартылай қорғаушы позициясында ойнағанда Австралияның үздік құрамасына ілікті. Ол 2010 жылы Коллингвудтың Сент-Килдаға қарсы өткен финалдық ойында жеңіске жетуіне зор үлес қосты және ойынның соңында шекара сызығынан алыс қашықтан гол соқты.
Мельбурн
2014 жылдың 15 қазанында клуб және басшылықпен туындаған мәселелерден кейін Лумумба мен Коллингвуд өзара келісіммен жолдарын бөлісті. Ол Митч Кларк және Тревис Варконың қатысуымен үш клубтық келісім бойынша Мельбурн футбол клубына қосылды. Лумумба 2015 жылғы 1-раундта, өзінің АФЛ-дегі 200-ші ойынында Мельбурн сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Ол жаңа клубының 26 ұпаймен жеңіске жеткен ойынында гол соқты. Лумумба 2016 жылы өткізілген бірінші раундтық матчты қатыстырмады, ал келесі бес ойында өнер көрсетті. Содан кейін шаңқау салдарынан маусымның қалған бөлігін өткізіп жіберді. Мельбурн дәрігерлері жаттығуларға қатысуға рұқсат бергенімен, бірнеше маман зейнеткерлікке шығуға кеңес берген соң, ол қараша айында маусымға дайындық жаттығуларына оралмады. Лумумба желтоқсан айында АФЛ футболдан зейнеткерлікке шықты.
Расизмге қатысты айыптаулар
2017 жылы «Әділ ойын» атты деректі фильм жарық көрді. Ол Коллингвудтағы мәдениетті «расистік және сексистік әзіл-қалжыңға толы жігіттер клубы» деп атады және команда мүшелерінің оны «шимпанзе» деп атағанын айтты. Бұл термин қара нәсілді адамдарға қарсы нәсілдік қорлау ретінде тарихи тұрғысынан ауыр мағынаға ие. Ол расизмге қарсы тұрды және осы күнгейін солай етіп келеді. Network 10 арнасының «The Project» бағдарламасында Лумумбамен Валид Али оның тәжірибелері туралы сұхбат жасады. Лумумба Алидің сұхбатқа келгендегі көзқарасына көңілі қалды, себебі оның ойынша, Али «расизмнің/ақ үстемдіктің негізгі принциптерін екеуі де бірдей түсінеді» деген алдын ала пікірмен келген. Алайда, қазіргі таңда олардың расизм/ақ үстемдік дегеніміз не және оны қалай тиімді шешу керек деген түсініктерде түбегейлі айырмашылықтар бар екені анық болды. Лумумба өзін Алидің әлсіреткенін сезінді және Алидің расизмге бейжай қарағанын айтты. 2020 жылы бұл дау қайтадан бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды, Лумумба «The Project» бағдарламасының өзіне қатысты әрекеттерін «этикалық емес және адал емес» деп бағалады. Ол Коллингвудтың бас жаттықтырушысы Натан Баклидің оған айыптауларын кері тартып алуын талап еткенін айтты, өйткені бұл клуб президенті Эдди МакГайрды «жағдайдан шығарып тастауға» әкелуі мүмкін. Коллингвуд Лумумбамен келісуге тырысты, бірақ Лумумба өзіне жасалған қатысты толық мойындап, кешірім сұрағанға дейін келісімге бармауға ниет білдірді. Лумумбаның расизм туралы айтқандарын бұрынғы бас жаттықтырушы Мик Малтхаус, Бакли және МакГайр жобады, бірақ Крис Доуес, Брент Макаффер, Леон Дэвис, Эндрю Кракуер, Крис Эган және Шей Макнамара сияқты бірқатар ойыншылар растады. Мелбурнның бұрынғы бас жаттықтырушысы Пол Рус Лумумбаның айтқанын естігенін және Лумумба Коллингвудтағы мәдениет пен оның басынан өткендер туралы айтқанда «қатты таңырқағанын» мәлімдеді. 2021 жылы «Do Better» есебі Австралия БАҚ-қа сұйып кетті. Есепте Коллингвуд футбол клубы жүйелі расизмге кінәлі деп танылды. Бұл «The Project» бағдарламасының жүргізушілері Уәлид Али мен Питер Хельярдың эфирде кешірім сұрауына әкелді. Хельяр кешірім сұрап: «Бұл есеп жүрекке тиеді. @iamlumumba, шын жүректен, еш күмәнсіз кешірім сұраймын. Мен сенің сөзіңе сенуім керек еді. Мен жақсарамын» деді. Бірнеше күннен кейін сұхбат бағдарламаның Facebook парақшасынан алынып тасталды. Network 10 телеарнасының бұрынғы атқарушы продюсері: «The Project» қазір осы видеодан бір бөлігін көрсетіп, Уәлид пен Питтің осы жағдайға қатысты пікірлерін, алған сабақтарын және болашақта нені өзгертетіндерін айтуы керек» деді.
Жеке өмір
Лумумба Рио-де-Жанейрода африкалық бразилиялық анасы мен конголық-анголалық әкесінен дүниеге келді. Ол 3 жасында Батыс Австралияның Перт қаласына көшіп келді. 1994 жылдан 1999 жылға дейін Росмойн бастауыш мектебінде, содан кейін Росмойн жоғары мектебінде оқыды. Бала кезінде «Эссендон Бомберс» командасын жақтады, оның отбасы ұзақ жылдар бойы «Эссендон» клубының бапкері Кевин Шидидің құрметіне ие болған итті ұстады. Лумумбаны австралиялық әкесі Ральф тәрбиеледі, ол 2009 жылғы футбол маусымының басталмас бұрын өз-өзіне қол жұмсады. Лумумба футболдан бір жыл үзіліс жасап, отбасымен бірге болуды ойлады, бірақ соңында ойынды жалғастыруға шешім қабылдады. Ол 13 жыл бөлек болғаннан кейін 19 жасында биологиялық әкесімен қайта табысты. Лумумбаның кіші әпкесі Ракель О’Брайен – подкаст продюсері, ол өзінің ауыр балалық шағы туралы көп рет айтқан. Лумумбаның тегі 9 жасында «О’Брайен» деп өзгертілді және көп ұзамай «Гарри» деген лақап аты берілді, ол «Гарри О’Брайен» деп танылды. 2013 жылдың желтоқсанында ол тегін «Лумумба» деп қайта өзгертіп, «Гарри» лақап атын пайдалануды тоқтатты, бұл өзгерістің себебін деколонизация жолымен түсіндірді. Лумумба AFL-дің алғашқы көпмәдениетті елшісі болды және футбол арқылы иммигранттар қауымдастығын тартуға жұмыс істеді. Ол 2006 жылдан 2013 жылға дейін AFL-дің көпмәдениетті елшісі болды. 2012 жылы премьер-министр Джулия Гиллард Лумумбаны Австралия халқының елшісі ретінде мойындады. Сондай-ақ, ол 2011 жылдың маусымында Далай-ламаның Австралияға сапарына елші болып тағайындалды.