Кіріспе
Индустриалды Кейп-Бретон – Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы географиялық аймақ. Ол Кейп-Бретон аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде Атлант мұхитымен шектесетін Кейп-Бретон округінің шығыс бөлігін қамтиды.
География
Индустриалды Кейп-Бретон аймағына Кейп-Бретон өңірлік муниципалитетіне кіретін келесі елді мекендер кіреді және оның аты болат жасау, ауыр су өндірісі, көмір өндіру және осы салаларға байланысты дамыған өнеркәсіптерге байланысты әртүрлі өнеркәсіптік іс-әрекеттерден туындаған.
Ертедегі тау-кен өндірісі
Кейп-Бретон аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде Сидней көмір алаңы орналасқан, бұл – Кэбот бұғазының теңіз түбінен жағалауға қарай еңіспен созылатын кең көмір қабаты. Бұл жоғары күкіртті көмірдің ірі қоры алғаш рет 1720 жылы Луибур бекінісінен келген француз әскерлері Порт-Мориеннің жанындағы жерден өндірілген. 19 ғасырда ірі көмір өнеркәсібі дамыды және өндірістің шыңында Британдық Солтүстік Америкадағы ең ірі энергетикалық жобаға айналды. Британ Достастығындағы ең ірі толыққанды болат зауыты 1901 жылы Сидней портында салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көмір және болат өнеркәсібі құлдырап, толыққанды қалпына келмеді. 1960 жылдардың соңында федералды және провинциялық үкіметтер оларды 1980 жылдарға қарай жабу мақсатымен мемлекеттік меншікке алды. Алайда, 1970 жылдары әлемдік мұнай және болат бағасының өсуіне байланысты өндіріс артты. 1990 жылдарға қарай өнеркәсіптік Кейп-Бретон аймағы қоршаған ортаның нашарлауымен (Сиднейдің шайынды су тоғандарына қараңыз) және экономикалық қиындықтармен бетпе-бет келді. Болат зауыты мен соңғы көмір кеніші 2001 жылы жабылды және аймақ жаңа жағдайға бейімделуге күресіп келеді. Көмір және болат өнеркәсібінің әсеріне ұшыраған шығыс Кейп-Бретон округінің қалалық аймағы "Өнеркәсіптік Кейп-Бретон" деп аталды, бірақ Кейп-Бретон аралының қалған бөлігіндегі көптеген ауылдық қауымдастықтар балық аулау, орман шаруашылығы, шағын ауыл шаруашылығы және аралдың әсем пейзажының арқасында дамыған туризм индустриясының есебінен экономикалық тұрақтылықты сақтап келеді.
Жалпы тау-кен қауымдастығы
1826 жылы Жаңа Шотландиядағы барлық кен өндіру құқықтары Йорк герцогынан "Жалпы кен қауымдастығы" деп аталатын монополияға ауыстырылды. "Жалпы кен қауымдастығы" Шығыс Кейп-Бретон аймағында бірнеше кен орындарын дамытты, бірақ негізінен Жаңа Шотландияның құрлық бөлігіне назар аударды. 1858 жылы "Жалпы кен қауымдастығының" монополиясы жойылды және аймақта, әсіресе Глэс-Бей, Нью-Уотерфорд, Сидней кен орындарында және олардың төңірегінде көптеген американдықтар қаржылаған кен компаниялары құрылды.
СКОТИЯ мен ДОМКО
1890 жылдары екі ірі конгломерат құрылды; Доминион көмір компаниясы (DOMCO) Сидней портының оңтүстік жағындағы барлық шахталарды біріктірді және Сидней мен Луисбург темір жолын Гласс-Бэйдегі штаб-пәтерімен салды, оның мақсаты шахталардан Сидней мен Луисбург порттарына көмір тасымалдау болды. Ең гүлденген кезеңінде Доминион көмір компаниясы Глейс-Бей қаласында он бір шахтада жұмыс істеді, бұл Канаданың көмір өндірісінің қырық пайызын құрады. GMA Nova Scotia Steel and Coal Company (SCOTIA) болып қайта құрылды және Сидней портының солтүстік жағындағы кен орындарын игерді. 1899 жылы DOMCO Сиднейдің Уитни Пиер ауданында ірі, біріктірілген болат зауытын салуға қаржы бөлді, ол Dominion Iron and Steel Company (DISCO) деп аталды; DISCO зауыты Ньюфаундлендтің Белл аралында өндірілген темір кенін балқытты. SCOTIA да Сидней шахталарында болат зауытын салды. Өндірістік аймақтағы қарқынды экономикалық өсім еңбек күшіне деген қажеттілікті арттырды, нәтижесінде Ньюфаундлендтен және Шығыс Еуропадан көші-қон болды.
БЕСКО
1914 жылы SCOTIA болат зауыты жабылды, ал 1920 жылы DOMCO/DISCO және SCOTIA компаниялары British Empire Steel and Coal Company (BESCO) деп аталған жаңа компанияға біріктірілді. Бұл бөлімнің авторлық құқығына қатысты мәселе туындауы мүмкін және бұл UMWA материалдарынан алынған болуы ықтимал.
DOSCO
1930 жылы BESCO Dominion Steel and Coal Corporation (DOSCO) болып қайта құрылды. Бір кезде DOSCO елдегі ең ірі жеке жұмыс беруші (қызметкерлер саны бойынша) болды. Көмір және болат өндірісіндегі жұмыспен қамту 1913 жылы өнеркәсіптік Кейп-Бретон аймағында шарына жеткенімен, 1940 жылдардың басына дейін өндіріс механикаландыру және Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі сұраныстың артуы нәтижесінде өсті. Соғыстан кейін көмір өндірісі азайды, себебі Солтүстік Американың батысында жаңа және арзан ашық карьерлер ашылды, теміржолдар локомотивтер үшін дизель отынына көшті, ал атом және су электр энергиясы кеңінен қолданыс тапты. 1960 жылдардың ортасында DOSCO көмір мен болатты пайдаланудың азаюына байланысты қаржылық қиындыққа тап болды. DOSCO компаниясы өз кен орындарында тағы 15 жылға өндіріс жүргізілетінін және болат зауытын елеулі жаңғыртусыз пайдалы етудің қиын екенін хабарлады. 1965–1966 жылдары "Дональд комиссиясы" деп аталған федералдық комиссия федералдық үкіметке DOSCO кен орындарын басқару үшін мемлекеттік корпорация құруды ұсынды, мақсаты – өнеркәсіптік аймақтың экономикасын табиғи ресурстардан алыстатып, қызмет көрсетуге бағытталған әртараптандырылған экономикаға көшіру болды.
DEVCO және SYSCO
1967 жылы 7 шілдеде Кейп-Бретон даму корпорациясы (DEVCO) құрылды және 1968 жылы 30 наурызда барлық DOSCO шахталары DEVCO компаниясымен 12 миллион долларға мемлекеттендірілді. Сонымен қатар, провинциялық үкімет Сидней болат корпорациясын (SYSCO) құрып, DOSCO-ның болат зауытын қабылдады, мақсаты – осы өнеркәсіптің біртіндеп тоқтатылуын бақылау. DEVCO Кейп-Бретон аралында жаңа туризм жобаларын іске қосты және түрлі қоғамдық экономикалық даму бағдарламаларын қаржылады. Алайда, саясат және басқа да факторлар, мысалы, 1973 жылғы ОПЕК ембаргосынан кейін болған Қиямет соғысынан туындаған мұнай дағдарысы, көмірге деген сұранысты күрт арттырды, әсіресе электр энергиясын өндіру үшін. Федералдық үкімет саясатын өзгертіп, көмір өндірісін қысқартудың орнына кеңейтуге бағытталды, жаңа шахталар ашып, DOSCO-дан мұраға қалған мүліктерін жаңа электр станцияларын қамтамасыз ету үшін жаңғыртты. 1992 жылға дейін Nova Scotia Power мемлекеттік корпорация болғандығы және осылайша жергілікті өндірілген көмірге басымдық бергендігі маңызды. 1980 жылдары провинциялық үкімет те болат зауытын жаңғыртты, бірақ 1990 жылдары көмір және болат өндірісі мен қаржылық қиындықтарға тап болды, соның салдарынан DEVCO және SYSCO ғасырдың басында немесе одан кейін көп ұзамай қызметтерін тоқтатты. Кейп-Бретон аралындағы соңғы жер асты көмір шахтасы 2001 жылдың қараша айында жабылды.
Индустриядан кейінгі кезең
Кейп-Бретонның өнеркәсіптік экономикасы жұмыссыздық пен көші-қонмен, сондай-ақ Сиднейдің ыстық тоғандарын тазалау жөніндегі жүргізіліп жатқан жұмыстармен қатар, маңызды қиындықтарға тап болып отыр; бұл DOSCO және кейін DEVCO компанияларының болат зауытындағы доменді пештерге отын үшін кокс өндіруінің салдары. Кокс пештері орналасқан жерге жақын Сидней портына құятын Мугга ағысы көмірге негізделген түрлі қалдықтармен ластанған. Жоғары деңгейдегі қоғамдық тыңдаулар мен техникалық зерттеулерден кейін, федералды және провинциялық үкіметтер бірлесіп қаржылаған 400 миллион долларлық тазалау жоспары экологиялық сараптама күтуде. 2000 жылдардың басында, өнеркәсіптік экономикадан пост-индустриалды экономикаға өтудің классикалық мысалы ретінде, аймақтың жылдам түрде халықтан босауы мүмкін екенінен қаушеленді, себебі біліктілігі және қаржылық мүмкіндіктері шектеулі жұмысшылар Альбертаның энергетикалық жобаларына немесе Онтарио және АҚШ қалаларына көшіп кетуі мүмкін еді. Кейп-Бретон аймақтық муниципалитетінің 2006 жылы 100 000 тұрғынынан 2020 жылға қарай шамамен 75 000-ға дейін азаятыны болжанып еді, бірақ 2021 жылы халық саны 93 694 адамды құрады. Қазіргі уақытта Кейп-Бретон аралында көптеген заңсыз шахталардан басқа көмір өндіру операциялары жүргізілмейді. 2004-2005 жылдардағы рекордтық әлемдік энергия бағалары Донкиндегі тасталған шахтаны қайта ашу жоспарларына әкелді. Швейцарияның Xstrata Plc Group компаниясының еншілес компаниясы болып табылатын Xstrata Coal компаниясы провинциялық үкіметтен Донкин шахтасын дамыту құқығын алды және 2017 жылы шахтаны қайта ашты, бірақ бірнеше жер көшкіні салдарынан шахта 2020 жылы жабылды. Донкин жобасының демеушілері бұл жобаның Кейп-Бретонның өнеркәсіптік аймағында жүздеген жұмыс орындарын құруға мүмкіндік беретінін естілетін. Сондай-ақ, Донкин жобасы Кэп-Бретон және Орталық Новая Шотландия темір жолының ахуалын жақсартуға көмектеседі деп күтілді, оның Порт-Хоксбериден Сиднейге дейінгі темір жол бағыты көмір шахталары мен болат зауыты жабылғаннан бері пайдасыз болып келді. Алайда, Kameron Coal компаниясы басқаратын Донкин шахтасы американдық жұмысшыларға басымдық бергені және компанияның американдық қызметкерлерге жоғары жалақы, сыйлықтар мен әлеуметтік жеңілдіктер берген уақытша шетелдік жұмыс күші бағдарламасын дұрыс пайдаланбағаны үшін қатты сынға ілікті. Шахта 2022 жылдың қыркүйегінде қайта ашылды, бірақ 2023 жылдың қаңтарында Жаңа Шотландияның Еңбек, дағдылар және көші-қон департаменті оны қайтадан жапты. Шахтада төленбеген айыппұлдар мен қауіпсіз емес еңбек жағдайларын зерттеуге байланысты жұмыс тоқтатылды, алайда 2023 жылдың мамыр айынан бастап ол қайта ашылды.