Кіріспе
Канадалық америкалық футболшы (1970 жылы туған)
Тайрон Роберт Уильямс (26 наурыз 1970 жылы туған) – Канаданың бұрынғы кәсіби футболшысы, «Даллас Каубойс» командасы сапындағы қанатты шабуылшы. Ол сонымен қатар «Калгари Стампедерс» және «Торонто Аргонавтс» командаларының құрамында өнер көрсеткен. Ванье Кубогы, Супер Боул және Грей Кубогын жеңген алғашқы ойыншы – ол. Ол Батыс Онтарио университетінде студенттік футбол ойнады.
Алғашқы жылдар
Уильямс Королева Елизавета атындағы жоғары мектепте (Халифакс, Новая Шотландия) оқыды, онда бәсекелестік футбол, футбол және баскетболмен айналысты. Футболда ол квотербек және ресивер позицияларында All-Star құрамасына іліккен. Жоғарғы сыныпта ол баскетбол командасының шабуылшысы ретінде де All-Star құрамасына таңдалды.
Университет мансабы
Уильямсты 1988 жылы Батыс Онтарио университетінің футбол жаттықтырушысы Ларри Хейлор шақырып алды. Ол «Мустангтармен» өткізген алғашқы маусымында бірден көзге түсті, бір қабылдауға шамамен 21,9 ярдтан ең көп ярд жинап, командалық рекорд орнатты және Онтарио университеттерінің спорттық қауымдастығының (OUAA) екінші құрамасының жұлдызы атанды. Уильямс 1989 жылы тағы да OUAA All Star атағын жеңіп алды, сол маусымда «Мустангтар» бесінші «Ванье кубогын» ұтып алды. Уильямс бес пас қабылдап, 157 ярдқа жетіп, бір тачдаун жасады, нәтижесінде ойынның ең үздік ойыншысы ретінде Тед Моррис еске алу кубогын жеңіп алды, себебі «Батыс» командасы «Саскачеван Хаскистерін» 35:10 есебімен жеңіп, Канаданың Университеттер аралық спорттық одағының футбол чемпионатында жеңіске жетті. Уильямс 1990 және 1991 жылдары All Canadian құрметіне ие болды, содан кейін «Батыс» университетін экономика мамандығы бойынша бітірді, сонымен қатар ең көп пас қабылдау және ең көп ярд жинау бойынша университет рекордтарын орнатты. Бұл рекордтарге шамамен екі онжылдық бойы ешкім жете алмады, содан кейін болашақ CFL жұлдызы Энди Фантуз олардан асып өтті. Уильямстың Канададағы жетістіктері американдық скауттардың назарын аударды, ал оның «Батыс» университетіндегі соңғы маусымы аяқталғаннан кейін, ол Алабама штатының Бирмингем қаласында өткен Senior Bowl-ға қатысуға шақыру алды. Уильямс – NCAA-ның жыл сайынғы америкалық колледж футболшыларын бітірушілерге арналған көрмесіне шақырылған алғашқы канадалық университет ойыншысы ғана емес, сонымен қатар 13:10 есебімен AFC жеңісінде 36 ярдтық тачдаунды ұстап алды, бұл ойынның жалғыз шабуылдық тачдауны болды, осылайша ол ойынның ең ұзақ сәтi үшін AT&T Long Distance Play of the Game сыйлығын жеңіп алды.
Феникс кардиналдары
1992 жылы ақпанда Калгари Стампедерс командасы оны CFL драфтының бірінші раундында жетінші нөмірмен таңдады, бірақ кәсіби болашағын шешуге дейін сәуірде NFL драфтын күтуге бел буды. 1992 жылғы NFL драфтының тоғызыншы раундында (жалпы 239-шы нөмір) «Феникс Кардиналс» таңдады, осылайша ол 1986 жылы «Лос-Анджелес Рамс» командасы «Куинс Университетінің Алтын Гейлз» командасының шабуылдаушы желісіндегі Майк Шадты бірінші раундта (жалпы 23-ші нөмір) таңдағаннан бері NFL драфтында таңдалған алғашқы Канадалық университеттер аралық спорт одағының ойыншысы болды. 1982 жылы «Цинциннати Бенгалс» командасы 12-ші раундта таңдаған Торонто Университетінің «Varsity Blues» командасының қақпашысы Дэн Фердейден бері, канадалық университеттің шеберлік позициясындағы ойыншыны NFL командасы алған жоқ. Уильямс NFL-ге барған алғашқы Батыс университетінің түлегі емес еді. Болашақта Канада Футбол Даңқының залына енгізілетін Джо Крол 1945 жылы «Детройт Лайонс» командасымен екі ойын ойнады, ал шабуылдаушы қорғаушы Дейв Спаренберг 1987 жылы Ұлттық Футбол Лигасы Ойыншылар Ассоциациясының ереуілі кезінде «Кливленд Браунс» командасы үшін бір ойын ойнады. Сондай-ақ, Уильямс NFL драфтында таңдалған алғашқы «Мустанг» емес. Лайнбеккер Джон Пристнер 1979 жылы «Балтимор Колтс» командасының 11-ші раундында (жалпы 280-ші нөмір) таңдалды. Пристнер «Колтс» командасымен бірде-бір ресми маусымдық ойын өткізбеді және Канадаға «Гамильтон Тайгер Кэтс» командасында ойнау үшін оралды. Уильямстың NFL мансабы бірден сәтті болған жоқ. 1992 жылы ол жұмыс визасы келмегендіктен «Кардиналс» командасының жаттығу лагерінің алғашқы екі аптасын өткізіп жіберді, содан кейін бәсекеде қалып қоймай, 1 қыркүйекте командадан шығарылды.
Даллас Ковбойз
1992 жылдың 2 қыркүйегінде Уильямс «Даллас Каубойс» командасының жаттығу құрамына қосылды. Маусым бойы ол бірде-бір ресми немесе плей-офф ойынына қатыспады. Ол қосымша тізімде болғанымен, «Каубойс» командасы «Буффало Биллз» клубын 52:17 есебімен ұтып, XXVII Супер Боулда жеңіске жеткенде жанынан бақылап тұрып, алғашқы Супер Боул жүзігін алды. 1993 жылы Уильямстың «Даллас» командасымен өткізген уақытындағы ең жарқын сәт 8 тамызда болды. Ол «Даллас Каубойс» командасының «Детройт Лайонс» клубымен Уэмбли стадионында (Лондон, Англия) өткізген дайындық ойынында 5 рет допты ұстап, 157 ярдқа жүгірді, соның ішінде 53 ярдтық тачдаун пасын ұстап, есепті теңестірді (13:13). «Каубойс» командасының 1993 жылғы ресми маусымында ол 9 ойынға қатысты, 5 ойында алаңға шығып, 25 ярдқа бір допты ұстады. «Каубойс» XXVIII Супер Боулға жолдама алды, бірақ команда қосымша шабуылшыны қосуды шешкен соң Уильямс қосымша тізімге алынды. Ол ойынға қатыспады, бірақ «Каубойс» командасы «Буффало Биллз» клубын 30:13 есебімен жеңіп, екінші рет NFL чемпионатында жеңіске жеткенде екінші Супер Боул жүзігін алды. 1994 жылдың 11 шілдесінде Уильямс «Каубойс» командасымен жол ашты, ал 12 шілдеде «Чикаго Беарс» клубы оны қабылдады, бірақ команданың соңғы іріктеу кезінде босатылды. 1994 жылғы маусымды өткізіп алғаннан кейін, Уильямс 1995 жылдың 26 қаңтарында «Буффало Биллз» командасының жаттығу лагеріне шақырылды. 26 тамызда босатылып, Канадаға оралып, жаңа мүмкіндіктер іздеуге бел буды.
Калгари штамперлері
1995 жылы 12 қыркүйекте, CFL маусымының ортасында аяқталған Буффало жаттығу лагерінен кеткеннен кейін, ол 1992 жылғы CFL драфтында сақталған келіссөздер жүргізу құқығына ие болған Калгари Стампедерс клубымен келісім шарт жасасты. Ол бұрынғы "Мустангтар" командаласы Дейв Сапунджиске қосылды, жеті ойында алты пасқа 81 ярд және бір сенімді ұстады. Команда лигадағы алғашқы жылында CFL чемпионатының жеңімпазы болуға жақын келді, 83-ші Грей Кубокта Балтимор Сталлиондарына 37-20 есебімен жеңілген кезде 13 ярдқа бір пас ұстады.
Торонтолық аргонавттар
1996 жылы 23 мамырда Уильямс Дэйв Диккенсонға келіссөздер жүргізу құқығын алмастырып, Торонто Аргонавт командасына қосылды. Уильямс өзінің ең табысты кәсіби маусымын өткізді, толық ойын кестесінде ойнап, шамамен 900 ярдқа жуық пас қабылдады. Даг Флютидің жетекшілігімен "Аргонавт" командасы 15-3 есебімен жеңіске жетіп, 84-ші Грей кубогында "Эдмонтон Эскимостарынан" 43-37 есебімен басым түсті. Осы жеңіспен Уильямс Ванье кубогын, Супербоулды және Грей кубогын жеңген алғашқы ойыншы атанды.
Зейнеткерлік
1997 жылдың 11 наурызында Ұлттық футбол лигасының «Майами Дельфинс» командасы Уильямспен екі жылдық еркін агент ретінде келісімшарт жасасты. Ол сол жылдың мамыр айында зейнетке шығуды шешті және 12 мамырда босатылды. 27 жасында кәсіби футболдан зейнеткерлікке шыққан ол өзінің бұл шешімін ресми түрде түсіндірген жоқ.
Мансап статистикасы
Маусым Команда Лигасы GP Қабылдау (REC) Ауданы (YDS) Орташа (AVG) Гол (TD)
1988 Батыс Онтарио OUAA X 27 5 9 22 1.9 2
1989 Батыс Онтарио OUAA X 27 5 5 0 20.4 2
1990 Батыс Онтарио OUAA X 27 5 0 4 18.7 4
1991 Батыс Онтарио OUAA X 21 4 3 2 20.6 1
1992 Феникс Кардиналдар NFL
1992 Даллас Ковбойлар NFL
1993 Даллас Ковбойлар NFL 5 1 2 5 25.0 0
1994 Чикаго Аюлары NFL
1995 Бәуфло Биллз NFL
1995 Калгари Стампердер CFL 7 6 8 1 13.5 1
1996 Торонто Аргонавт CFL 18 6 0 8 9 5 14.9 8
1997 Майами Дельфиндер NFL
OUAA жалпы сомасы 10 2 2 0 7 8 20.4 9
NFL жалпы сомасы 5 1 2 5 25.0 0
CFL жалпы сомасы 25 6 6 9 7 6 14.8 9
Жеке өмір
Әуесқой және кәсіби спортшы ретіндегі жетістіктерінің құрметіне Уильямс 2004 жылы Новая Шотландия спорттық даңқ залына енгізілді. Оның інісі – Томми Кейн, ол NFL-де «Сиэтл Сихокс» командасында қанатты шабуылшы (wide receiver) ретінде ойнаған. Уильямс Галифакс аймақтық білім беру орталығында қосалқы мұғалім болып жұмыс істейді.