Кіріспе

Байланыстағы гибридті қателерді анықтау және түзету коды. Гибридті автоматты қайталау сұранысы (гибридті ARQ немесе HARQ) – жоғары жылдамдықты алға қателерді түзету (FEC) және автоматты қайталау сұранысы (ARQ) қателерді бақылаудың үйлесімі. Стандартты ARQ-да, жіберілетін деректерге циклдық артық тексеру (CRC) сияқты қателерді анықтау (ED) кодын қолдану арқылы артық биттер қосылады. Бұзылған хабарламаны алған қабылдағыш жіберушіден жаңа хабарлама сұрайды. Гибридті ARQ-да бастапқы деректер FEC кодымен кодталады, ал паритеттік биттер хабарламамен бірге бірден жіберіледі немесе қабылдағыш қате хабарламаны анықтағанда ғана сұрау бойынша жіберіледі. Егер Reed–Solomon коды сияқты қателерді анықтаумен қатар алға қателерді түзетуді (FEC) де орындай алатын код қолданылса, ED кодын қолданудан бас тартуға болады. FEC коды барлық мүмкін болатын қателердің күтілетін бір бөлігін түзетуге арналған, ал ARQ әдісі бастапқы берілісте жіберілген артық ақпаратты ғана пайдаланып түзетілмейтін қателерді түзету үшін резервтік нұсқа ретінде қолданылады. Нәтижесінде, гибридті ARQ нашар сигнал жағдайында қарапайым ARQ-дан жақсы нәтиже береді, бірақ ең қарапайым түрінде жақсы сигнал жағдайында өнімділіктің айтарлықтай төмендеуіне әкеледі. Әдетте, гибридті ARQ қарапайым ARQ-дан жақсы болатын сигнал сапасының белгілі бір шегі болады, ал одан жоғары сигнал сапасында негізгі ARQ жақсырақ болады.

Қарапайым гибридтік АРҚ

HARQ-тың ең қарапайым түрі, I типті HARQ, әрбір хабарламаны жібермес бұрын ED және FEC ақпаратын қосады. Кодталған дерек блогы қабылданғанда, қабылдағыш алдымен қателерді түзету кодын декодтайды. Егер арна сапасы жеткілікті болса, барлық берілу қателері түзетілуі керек, және қабылдағыш дұрыс дерек блогын ала алады. Егер арна сапасы нашар болса және барлық берілу қателерін түзету мүмкін болмаса, қабылдағыш қателерді анықтау кодын пайдаланып, бұл жағдайды анықтайды, содан кейін алынған кодталған дерек блогы қабылданбайды және ARQ сияқты қайта берілу сұралады. Күрделірек түрі, II типті HARQ, хабарды жіберуші хабарлама биттерін қателерді анықтау үшін parity биттерімен және тек FEC parity биттерімен алмастырады. Бірінші берілім қатесіз қабылданса, FEC parity биттері жіберілмейді. Сондай-ақ, егер екі берілім де қатесіз болмаса, оларды біріктіріп қателерді түзетуге болады. I және II типті гибридтік ARQ арасындағы айырмашылықты түсіну үшін ED және FEC қосылған ақпараттың көлемін қарастырайық: қателерді анықтау әдетте хабарламаға бірнеше байт қана қосады, бұл ұзындықтың шамалы ұлғаюы. Ал FEC, керісінше, қателерді түзету parity біттерімен хабарлама ұзындығын екі немесе үш есеге арттыруы мүмкін. Өтімділік тұрғысынан, стандартты ARQ қателерден сенімді қорғау үшін арна сыйымдылығының бірнеше пайызын жұмсайды, ал FEC әдетте арнаны жақсарту үшін арна сыйымдылығының жартысынан астамын жұмсайды. Стандартты ARQ-да, қателерді анықтау үшін берілімнің кез келген сәтте қатесіз болуы керек. II типті гибридтік ARQ-да, бірінші берілімде тек деректер мен қателерді анықтау болады (стандартты ARQ-тан ешқандай айырмашылығы жоқ). Егер қатесіз қабылданса, жұмыс аяқталды. Егер деректер қатемен қабылданса, екінші берілімде FEC parity біттері мен қателерді анықтау болады. Егер қатесіз қабылданса, жұмыс аяқталды. Егер қатемен қабылданса, екі берілімнен алынған ақпаратты біріктіру арқылы қателерді түзетуге болады. Тек I типті гибридтік ARQ ғана күшті сигнал жағдайында сыйымдылықты жоғалтады. II типті гибридтік ARQ жоқ, өйткені FEC биттері тек қажет болған жағдайда, кейінгі қайта берілімдерде ғана жіберіледі. Күшті сигнал жағдайында II типті гибридтік ARQ стандартты ARQ сияқты жақсы өтімділікпен жұмыс істейді. Әлсіз сигнал жағдайында II типті гибридтік ARQ стандартты FEC сияқты жақсы сезімталдықпен жұмыс істейді.

Гибридтік ARQ жұмсақ біріктірумен

Іс жүзінде, дұрыс қабылданбаған кодталған дерек блоктары көбінесе қабылдағышта жойылмай, сақталады, ал қайта жіберілген блок келгенде екі блок біріктіріледі. Бұл жұмсақ біріктіруі бар гибридті ARQ деп аталады (Dahlman және басқалар, 120-бет). Екі берілген хабарды қатесіз жеке-жеке декодтау мүмкін болмаса да, бұрын қатемен қабылданған хабарлардың үйлесімділігі дұрыс декодтау үшін жеткілікті ақпарат бере алады. HARQ-да екі негізгі жұмсақ біріктіру әдісі бар:

Чейз біріктіруі: әрбір қайта жіберуде бірдей ақпарат (деректер және паритет биттері) болады. Қабылдағыш алған биттерді алдыңғы жіберулерден алынған биттермен біріктіру үшін максималды қатынас біріктіруін пайдаланады. Барлық жіберулер бірдей болғандықтан, Чейз біріктіруін қосымша қайталау кодтамасы ретінде қарастыруға болады. Әрбір қайта жіберуді қабылданған сигналға күштірек Eb/N0 арқылы қосымша энергия қосу ретінде қарастыруға болады. Инкременттік артықшылық: әрбір қайта жіберуде алдыңғысынан өзгеше ақпарат болады. Бірдей ақпарат биттерінің жиынтығын көрсететін кодталған биттердің бірнеше жиынтығы жасалады. Қайта жіберуде әдетте бұрынғы жіберуге қарағанда кодталған биттердің басқа жиынтығы қолданылады, кодтаушы шығысын тесу арқылы әртүрлі артықшылық нұсқалары жасалады. Осылайша, әрбір қайта жіберуде қабылдағыш қосымша ақпарат алады. Екі негізгі әдістің бірнеше нұсқалары бар. Мысалы, жартылай Чейз біріктіруінде бастапқы жіберудегі биттердің тек бір бөлігі қайта жіберіледі. Жартылай инкременттік артықшылықта жүйелі биттер әрқашан қосылады, сондықтан әрбір қайта жіберу өзін-өзі декодтауға қабілетті болады. Инкременттік артықшылықты HARQ-тың мысалы – HSDPA: дерек блогы алдымен тесілген 1/3 Turbo кодымен кодталады, содан кейін әрбір (қайта) жіберуде кодталған блок әдетте одан әрі тесіледі (яғни кодталған биттердің тек бір бөлігі таңдалады) және жіберіледі. Әрбір (қайта) жіберуде қолданылатын тесу үлгісі әртүрлі, сондықтан әр уақытта әртүрлі кодталған биттер жіберіледі. HSDPA стандарты Чейз біріктіруін де, инкременттік артықшылықты да қолдайды, бірақ инкременттік артықшылықтың Чейз біріктіруінен гөрі жақсы жұмыс істейтіні, бірақ күрделілігі жоғары екені көрсетілген. HARQ тоқтату және күту режимінде немесе таңдамалы қайталау режимінде пайдаланылуы мүмкін. Тоқтату және күту қарапайым, бірақ қабылдағыштан растау күту тиімділікті төмендетеді. Сондықтан, тәжірибеде бірнеше HARQ процестері тоқтату және күту режимінде параллель түрде орындалады: бір HARQ процесі растауды күтіп тұрғанда, екінші процесс арнаны қосымша деректерді жіберу үшін пайдалана алады. HARQ схемасында Turbo кодтарынан басқа да қателерді түзету кодтары қолданылуы мүмкін, мысалы, кеңейтілген ретсіз қайталану жинақтағыш (eIRA) коды және тиімді кодталатын жылдамдыққа сәйкес (E2RC) коды, екеуі де төмен тығыздықпен тепе-теңдік тексеру кодтары.

Қолданбалар

HARQ UMTS сияқты ұялы телефон желілері үшін жоғары жылдамдықты деректерді беруді (төменгі және жоғарғы байланыста) қамтамасыз ететін HSDPA және HSUPA-да, сондай-ақ "ұялы WiMAX" деп белгілі ұялы кеңжолақты сымсыз қолжетімділік үшін IEEE 802.16 2005 стандартында қолданылады. Ол сондай-ақ Evolution Data Optimized және LTE сымсыз желілерінде де қолданылады. I типті гибридті ARQ ITU T G. hn стандартында қолданылады, ол қолданыстағы үй сымдары (электр желілері, телефон желілері және коаксиалдық кабельдер) арқылы 1 Гбит/с-қа дейін деректерді беру жылдамдығымен жұмыс істей алатын жоғары жылдамдықты жергілікті желі стандарты. G. hn қателерді анықтау үшін CRC 32C, алға түзету үшін LDPC және ARQ үшін таңдамалы қайталауды пайдаланады.