Кіріспе
Солтүстік Дакота штатындағы қала, АҚШ.
Джеймстаун – Солтүстік Дакота штатының Стутсман округінде орналасқан қала. Ол Стутсман округінің орталығы болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 15 849 адамды құрайды, бұл оны Солтүстік Дакота штатындағы халық саны бойынша тоғызыншы қалаға айналдырады. Джеймстаун 1883 жылы негісталған және қалада Джеймстаун университеті орналасқан.
Тарих
1871 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының жұмыс тобы темір жол Джеймс өзенін кесіп өтетін жерге лагерь құрды, бұл жаңа солтүстік трансконтинентальдық желіге тағы бір бөлігін қосты. 1872 жылы АҚШ армиясы Джеймс өзені мен Пипстем ағысының қосылған жеріне қарап тұрған биікте жиырмасыншы жаяу әскер полкінің үш ротасымен (шамамен 120 адам) бекінілген шағын Форт-Сьюард бекінісін орнатылды. Бұл бекініс Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының Джеймс өзенінен (Джеймс және Джейм) өтуін күзетті. Бекініс бес жыл ғана өмір сүрді, ол 1877 жылы жабылды, бірақ темір жол қалды және 1960 жылға дейін қаланың маңызды өнеркәсіптерінің бірі болған жөндеу базасын құрды. Атаудың шығу тегі көбінесе Джеймстаун қаласын негіздеген төрт адам – Джейми Джеймс және Тони Адамс есімді сирек кездесетін егіздермен байланысты. Джеймстаун 1872 жылы құрылды және Солтүстік Тынық мұхитының генералы Томас Россер оны Вирджиния штатындағы Джеймстаун қаласының құрметіне атады. Қала 1883 жылы ресми түрде құрылды. 1873 жылы Стутсман округі Дакота аймағындағы алғашқы ресми округ болды, ал Джеймстаун округ орталығы атанды. 1889 жылдың 10 қарашасында Джеймстаунның Рим-католик діншілігі құрылды. 1897 жылдың 6 сәуірінде діншілік Фарго діншілігі болып өзгертілді, сонымен қатар епископтың орны да ауыстырылды. 1995 жылдан бері Джеймстаун діншілігі Католик шіркеуінің титулдық діншілігі ретінде тіркелген.
География
Джеймстаун Джеймс өзені мен Пайпстем ағысының тоғысқан жерінде орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 12,87 шаршы миль (33 км²), оның ішінде 12,83 шаршы миль (33 км²) құрлық, ал 0,04 шаршы миль (0 км²) су.
Климат
Джеймстаунның климаты солтүстік америкалық далаға тән. Жазда ыстық әрі ылғалды болады, бірақ қыста суық болып, қазан айынан бастап қар жауа бастайды. Кёппен классификациясы бойынша ол Dwb (ылғалды континенттік климат) болып саналады.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 15 527 адам, 6 505 үй шаруашылығы және 3 798 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 6 970 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 96,84% ақ нәсілді, 0,36% афроамерикалық, 1,21% американдық үндістер, 0,49% азиялық, 0,05% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,27% басқа нәсілдерден және 0,78% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,19% құрады. Қаладағы ең көп кездесетін 6 ата-тегілдік топ: неміс (54,0%), норвегиялық (22,4%), ирланд (9,0%), ағылшын (6,6%), швед (4,1%), орыс (3,8%). Көптеген отбасылар өз тегін "Ресей немістері" деп атайды, бұл 18 ғасырда Ресей империясына қоныс аударған этникалық немістерге сілтеме жасайды, олардың көптеген ұрпақтары 19 ғасырдың соңында АҚШ-қа эмиграциялады. 6 505 үй шаруашылығының ішінде 27,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 46,8% - бірге тұратын жұбайлар, 8,8% - күйеуі жоқ әйел басқарады, ал 41,6% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,0% жеке тұлғалардан тұрады, ал 16,2% - 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,17 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,85 адам. Жас бойынша үлестіру: 18 жасқа дейінгілер 21,7%, 18-24 жас аралығындағылар 12,7%, 25-44 жас аралығындағылар 25,7%, 45-64 жас аралығындағылар 21,8% және 65 жастан асқандар 18,1%. Медианалық жас 39 жас. Әр 100 әйелге 92,0 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,4 еркек келеді. Қаладағы үй шаруашылығының медианалық табысы 31 500 доллар, ал отбасының медианалық табысы 42 245 доллар. Ер адамдардың медианалық табысы 28 310 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 20 225 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 16 686 доллар. Отбасылардың 6,5%-ы және халықтың 10,7%-ы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,4%-ы және 65 жастан асқандардың 10,8%-ы.
Экономика
Джеймстаунда жоғары дәлдікті өндіріс базасымен қатар тамақ өңдеу, ауыл шаруашылығы, бөлшек және көтерме сауда бизнестері дамыған. Джеймстаун қаласында штаб-квартирасы орналасқан атақты компаниялардың қатарында Sunward Steel/Wedgcor Steel Buildings, ACI (Agri Cover, Inc.), Dura Tech Industries және Midwestern Machine компаниялары бар. Сонымен қатар, Cavendish Farms және UTC Aerospace Systems ірі жұмыс берушілер болып табылады. Жемстаунда жүк көліктері мен ауыр техниканы жөндеуге арналған сервистік қызметтер де бар. Jamestown Stutsman Development Corporation Солтүстік Дакота штатының Статсман округі мен қаладағы бірлескен бизнес және өнеркәсіптік дамуды қолдайды. Қаламен шектесетін немесе қалалық-округалық бірлескен даму жобаларының бөлігі болып табылатын төрт өнеркәсіптік парк бар: Блум Бизнес Паркі, I 94 Бизнес Паркі, Спиритвуд Энергия Паркі (оның құрамында Great River Energy және Cargill компаниялары бар) және Әуежай Бизнес Паркі.
Көрікті жерлер
Джеймстаун су қоймасы – үш өзара байланысқан, 12 мильге созылған жасанды көлдердің кешені. Ол Джеймстаун бөгеті арқылы құрылған, бұл бөгет қаланың солтүстік жағындағы Джеймс өзенінде су тасқынын бақылау мақсатында салынған. Джеймстаун су спорты мен балық аулауға қолайлы. Қала аумағында екі 18 шұңқырлы гольф алаңы бар: Хиллкрест гольф алаңы және Джеймстаун Кантри клубы. Сондай-ақ, қалада концерттер, Джеймстаун университетінің баскетбол ойындары, басқа да ірі шаралар өткізілетін Джеймстаун мәдени орталығы мен Солтүстік Дакота штатының спорттық даңқ залы орналасқан. Джеймстаун екі диск-гольф алаңына да ие: Клаус паркіндегі 18 шұңқырлы демалыс алаңы және Джеймстаун су қоймасы мен төңірегіндегі жердегі 27 шұңқырлы чемпионаттық алаң. 2007 жылы Арал алаңында Солтүстік Дакота штатының диск-гольф чемпионатының 8-ші туылы өтті. Джеймстаун қаласының орталық бөлігінде Джеймстаун өнер орталығы (The Arts Center – Jamestown, North Dakota) орналасқан. Өнер орталығында жыл бойы көрме галереясы, қоғамдық театр сахнасы, бейнелеу өнері қойылымдары, өнер шеберханалары мен сабақтары, керамика студиясы және The Art Park деп аталатын жасыл аймақ бар. Джеймстаун сонымен қатар әлемдегі ең үлкен бизон мүсініне – 26 фут биіктігі бар американдық бизонның мүсініне және Ұлттық бизон мұражайына да ие.
К12
Джеймстаун қаласына Джеймстаун мемлекеттік мектептері қызмет көрсетеді. Жүйеде бес бастауыш мектеп, бір орта мектеп, бір жоғары мектеп және бір баламалы жоғары мектеп бар. Луис Л'Амур бастауыш мектебі, Джеймстаун қаласында туған танымал вестерн жазушысы Луис Л'Амурдың құрметіне аталған. Сонымен қатар, Джеймстаунда екі жеке бастауыш мектеп жұмыс істейді: Сент-Джон академиясы – католик мектебі және Хиллкрест мектебі – жетінші күндік адвентистер мектебі.
Жоғары білім
Джеймстаун университеті (бұрынғы атауы – Джеймстаун колледжі) – пресвитериан шіркеуі құрған және қаланың солтүстік жағында орналасқан жеке меншік либералды өнер колледжі. 2021 жылғы дерек бойынша, қазіргі оқушылар саны 908 студентті құрайды. U.S. News & World Report рейтингі бойынша аймақтық бакалавриат білім беру орындарының жоғарғы сатысында саналады, сонымен қатар 1883 жылы құрылған сәттен бастап бірлесіп оқытатын мекеме болғандығы үшін діни колледждер арасында да ерекше көзге түседі. Оның алғашқы күзгі семестрі 1886 жылдың 29 қыркүйегінде, сейсенбі күні сағат 9-да ашылды. Бүкіл округты қамтитын қаржылық қиындықтарға байланысты, Джеймстаун колледжі 1890 жылдың көктемінде жабылуға мәжбүр болды. Ауыл шаруашылығы әдістерінің жақсаруына байланысты штат халқының өсуінен кейін, 1909 жылдың 22 қыркүйегінде Джеймстаун колледжі қайта ашылды. Фарго, Солтүстік Дакота (100 миль шығысқа) және Миссула, Монтана (700 миль батысқа) арасында жоғары білім беруге мүмкіндік болмағандықтан, Джеймстаун колледжі сәтті мектепке айналды.
Арнайы білім беру
Қаланың солтүстік-батыс жағында, тарихи Форт-Сьюардтың іргесінде Энн Карлсен орталығы (бұрын "Мүгедек балалар мектебі" деп аталған) орналасқан. Жеке қаржыландырылатын интернат мектебі, ол ұзақ жылдар бойы елдегі ең басты, ауыр кемістігі бар балаларды емдеу және оқыту орталықтарының бірі болып келді.
Басып шығару
Жергілікті күнделікті газет – Jamestown Sun.
FM радиосы
FM радиостанцияларыЖиілікАтауШақыру атауыФорматыТүсініксіз қала/нарықЛицензиялық қала88.1 FMKJKRJimmie Knight RadioКампус радиосыЖамистаун университетіЖамистаунЖамистаун89.1 FMK214BX–ХристиандықK Love (WAFR) трансляторыK LoveЖамистаунЖамистаун89.9 FMK214BX–ХристиандықAFR (WAFR) трансляторыAmerican Family AssociationЖамистаунЖамистаун91.5 FMKPRJ–Prairie Public/NPRЖаңалықтар/классикалық музыкаPrairie Public BroadcastingЖамистаунЖамистаун93.3 FMKSJZMix 93.3Hot Adult ContemporaryChesterman CommunicationsЖамистаунЖамистаун95.5 FMKYNUBig Dog CountryCountryi3G MediaЖамистаун/Вэлли-СитиЖамистаун97.1 FMK246AMTed FMClassic HitsKRVX HD2 трансляторыi3G MediaЖамистаунЖамистаун98.3 FMKXGTThunder 106.1 & 98.3 (KQLX FM-мен бірдей эфирде)Countryi3G MediaЖамистаунКаррингтон101.1 FMKQDJQ101Top 40 (CHR)i3G MediaЖамистаун/Вэлли-СитиВэлли-Сити103.1 FMKRVX103.1 The RavenRocki3G MediaЖамистаун/Вэлли-СитиУимблдон107.1 FMK296HHJamestown 107.1Soft ACKQDJ AM трансляторыi3G MediaЖамистаунЖамистаун
Әуе қатынасы
Джеймстаун аймақтық әуежайы қалаға қызмет көрсетеді, Солтүстік Дакота штатындағы Devils Lake және Колорадо штатындағы Денвер қалаларына жоспарлы рейстер ұсынады. Әуежай штаттан тыс чартерлік рейстерді де қабылдайды.
Транзит
Қалаға қалааралық автобус тасымалын Джефферсон желісі жүзеге асырады.