Кіріспе

PCI негізіндегі дыбыс картасы

Ensoniq AudioPCI – 1997 жылы шығарылған, Перифериялық компоненттік қосылыс (PCI) негізіндегі дыбыс картасы. Бұл Creative Technology компаниясы Ensoniq-ті сатып алғанға дейін шығарған соңғы дыбыс картасы болды. Бұл карта Ensoniq-тің нарықтағы орнын өзгертіп, жаңа бағыт берді. Soundscape желісі көбінесе көп мүмкіндіктерге ие, жоғары деңгейдегі өнімдерден тұрса, AudioPCI өте қарапайым, төмен бағалы өнім ретінде жүйелік OEM-дерге ұсынылып, көптеп сатуға мүмкіндік берді.

Төмен баға

1990 жылдардың соңына қарай Ensoniq қаржылық қиындықтарға ұшырады. Олардың карталары PC OEM-дері арасында кең танымал болды, бірақ құны тым жоғары болды және музыкалық аспаптар бөлімінің кірісі азайып бара жатты. Күшті бәсекелестік, әсіресе Creative Labs компаниясының үстемдігі, дыбыс карталарын жасаушыларды бағаларын төмен ұстауға мәжбүр етті. 1997 жылдың шілдесінде шыққан AudioPCI негізінен арзан болу үшін жобаланды. Ескі Soundscape тақталарындағы чиптердің көптігі мен үлкен өлшемімен салыстырғанда, AudioPCI-нің жоғары интеграцияланған екі чиптік дизайны – бұл дизайн философиясының айқын өзгеруі. Тақта тек өте кішкентай, бағдарламамен басқарылатын аудио чиптен (S5016, ES1370, ES 1371 үлгілерінің бірі) және серіктес цифрлық-аналогтық түрлендіргіштен (DAC) тұрады. Қосымша шығындарды қысқарту мақсатында, үлгілік синтез үшін үлгілерді сақтауға арналған бұрынғы ROM чипі, осы аудио деректерді сақтау үшін жүйелік RAM-ды пайдалану мүмкіндігімен алмастырылды. Бұл PCI шинасына көшу арқасында мүмкін болды, ол бұрынғы ISA шина стандартына қарағанда әлдеқайда жоғары өткізу қабілетіне және тиімді шина басқару интерфейсіне ие.

Ерекшеліктері

AudioPCI арзанға жасалса да, өте функционалды болып табылады. Ол Soundscape ELITE картасының көптеген дыбыстық мүмкіндіктерін ұсынады, соның ішінде Microsoft Windows 95 және Windows-тың кейінгі нұсқаларымен қолданылғанда түрлі сандық эффекттерді (реверберация, хор және кеңістікті жақсарту). AudioPCI Microsoft DirectSound3D 4 динамикпен дыбыс шығаруды қолдаған алғашқы карталардың бірі болды. 4 динамик режимі DirectSound3D квадрофониялық режимін қолдайтын бағдарламалық жасақтама арқылы ғана қосылады. Бір ерекшелігі, артқы каналды желілік кіріспен бірдей шығыс ұясына қосылған. 4 динамик шығысы белсенді болғанда ұя режимді ауыстырады. DOS және Windows драйверлері Ensoniq-тің ".ecw" үлгілер жиынтығы форматы арқылы үлгілік синтезді қолдайды. Үлгілер жиынтығының әртүрлі нұсқалары бар, олардың көлемі мен аспаптар сапасымен (2, 4 немесе 8 МБ) ерекшеленеді. ".ecw" файл форматы (Ensoniq Concert Wavetable) энтузиасттар күткендей ашыққа шығарылмады. Осының салдарынан, E mu-дың SoundFont форматындағы көптеген қолданбалы шығарылымдармен салыстырғанда, арнайы толқын жиынтықтары өте аз. Бұл әсіресе өкінішті, себебі AudioPCI жүйелік жадты үлгілер жиынтығын сақтау үшін пайдаланды, бұл бұрын қолданылған дәстүрлі ROM жадынан гөрі жаңа үлгілер жиынтығын жасауға зор мүмкіндік береді. Ensoniq ES1370 чипсеті мен оның ұрпақтарының үлкен танымалдығы мен ұзақ қызмет ету мерзімін ескерсек, олардың кейбіреулері бастапқы AudioPCI тақтасынан алты жыл өткен соң да қолданыста болды, тіпті DOS драйверлері әлдеқайда жаңа Sound Blaster Audigy үшін де ".ecw" толқын жиынтықтарын пайдаланады. Бұл жаңа карталар DOS-та SoundFonts-ты қолдана алмайды, оларды 90-жылдардың соңындағы үш ресми ecw толқын жиынтығымен және бір толық емес ресми емес жиынтықпен шектейді.

DOS үйлесімділігі

AudioPCI, DOS ойындары мен қолданбаларын, DOS немесе Windows 9x-тің DOS бөлігінде орнатылатын бағдарламалық драйвер арқылы қолдады. Бұл драйвер, компьютердің NMI-ін және тоқтату және жүйеде тұрақты жұмыс істейтін бағдарламаны пайдалану арқылы Sound Blaster-мен үйлесімді ISA дыбыс картасын виртуалды түрде құрды. Бұл, AudioPCI-ге сол кездегі кейбір PCI карталарына қарағанда жақсы DOS қолдауын қамтамасыз етті. Мысалы, Diamond Multimedia компаниясының Monster Sound картасы DOS ойындарын Windows 9x-тің DOS командалық терезесінде ғана іске қоса алатын, ал DOS үйлесімділігі көбінесе қосымша ISA дыбыс картасы арқылы ғана қамтамасыз етілді. Creative компаниясы да мұрагерлік қолдау мәселесімен күресіп, SB Link құрылғысын жасады. Бұл құрылғы, олардың Sound Blaster AWE64 PCI дыбыс карталарының DOS үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін, сол кездегі кейбір PCI чипсеттері ұсынатын сериялық IRQ және PC/PCI сұрау/берілу сигналдарына қол жеткізуге мүмкіндік берді. SB Link құрылғысын ESS және Yamaha сияқты басқа чипсет өндірушілері де қолданды. Ensoniq-тің тәсілі көбінесе көптеген ойындармен жұмыс істесе де, кейбір ескі ойындарда виртуалды жабдықты анықтауда қиындықтар туындады. Сонымен қатар, DOS драйвері EMM386 сияқты жад менеджерін жүктеуді талап етті, бұл қосымша бос жадты қажет етіп қана қоймай, процессорды Virtual 86 режиміне көшірді, бұл 'flat mode' деп аталатын қорғалған режимнің өзге түрін пайдаланатын ойындармен қақтығысқа түсті. Бұл режим, жад менеджерін немесе жадты қорғау механизмін қажет етпей, жүйенің барлық жедел жадына жылдам, тікелей қол жеткізуге мүмкіндік берді. Бұл талап AudioPCI-ге ғана тән емес, Creative AWE ISA сериясы сияқты көптеген ISA дыбыс карталары да оны қолданды. AudioPCI DOS драйвері Ensoniq Soundscape 16 биттік цифрлық аудио және үлгілік синтезді, сондай-ақ Sound Blaster Pro, AdLib Gold, General MIDI және MT 32 үшін қолдауды қамтыды. Алайда, FM синтезі үшін арнайы жабдық болмағандықтан, FM музыкасы мен дыбыс эффектілері үлгілерді пайдалану арқылы симуляцияланды, көбінесе қанағаттандырмас нәтижелерге әкелді. Сондықтан, мүмкіндігінше, DOS ойындарын General MIDI синтезаторы мен цифрлық дыбыс эффекттерін пайдалану үшін конфигурациялау, жақсырақ дыбыс сапасы үшін тиімді болды. DOS MIDI, Windows MIDI сияқты ecw patch жиын файлдарын пайдаланады.

Шығармашылық игеру

Creative Labs компаниясы Ensoniq сатып алған кездегі келісімнің бір бөлігі, AudioPCI DOS драйверін жаңа Sound Blaster Live! құрылғысына енгізу болды. Creative драйверге Sound Blaster 16 эмуляциясын қосты және Ensoniq SoundScape қолдауын жойды. AudioPCI өзі бірнеше Creative Labs дыбыс карталары ретінде қайта аталды, оның ішінде Sound Blaster PCI 64, PCI 128, Vibra PCI және басқалары. Ensoniq ES1370 аудио чипі Creative 5507 деп өзгертілді және AC'97 стандартына сәйкес келетін ES1371 және ES1373 нұсқаларына жаңартылды, содан кейін бірнеше жыл бойы карталарда және аналық платаға енгізілген аудио жүйелерінде қолданылды. ES1370 чипі бар карталар 44 кГц үлгі алу жиілігімен жұмыс істейді, яғни 12, 24, 32 және 48 кГц жиіліктері қайта үлгіленеді. Қайта үлгілеу – бұл дыбыс сапасының төмендеуіне, синхронизацияның нашарлауына және процессордың (CPU) күшін көп пайдалануына әкеледі. ES1371 чипі бар карталар AC97 стандартына сәйкес 48 кГц жиілікте жұмыс істейді, сондықтан 11, 22 және 44 кГц жиіліктері қайта үлгіленеді. Көптеген дыбыс карталарында бірнеше кварц немесе PLL болғандықтан, қайта үлгілеу осының салдарынан болатын мәселелермен жиі қолданылады. Creative Labs Malvern (бұрынғы Ensoniq компаниясы, сатып алынғаннан кейін) кейіннен Ectiva 1938 (EV1938) шығарды. Бұл бір чипті PCI аудио контроллері ES1371/ES1373 негізінде құрылған және осы бұрынғы чиптермен үйлесімді болды. EV1938 пен бұрынғы чиптердің басты айырмашылығы – AC'97 кодегінің енгізілуі (осы арқылы арзан, бір чиптік аудио шешімі жасалды). EV1938 сонымен қатар ноутбуктер мен аналық платалардағы, сондай-ақ "Sound Blaster AudioPCI 64V" (CT4730) сияқты карталардағы интеграцияланған аудио үшін де қолданылды.