Кіріспе

Берлингтон деп аталатын басқа да нәрселер

Берлингтон – АҚШ, Солтүстік Дакота штатының Уорд округіндегі қала. Ол 1883 жылы, одан бұрынғы екі елді мекенді қамтитын қатардың үшіншісі ретінде құрылған. Осыған қарамастан, Берлингтон Уорд округінің, сондай-ақ Солтүстік-батыс және Солтүстік-орталық Солтүстік Дакотаның ең көне қаласы болып табылады. 1884 жылдың 28 ақпанында, ол жаңа құрылған Императорлық Уорд округінің (қазір Уорд, Ренвилл, Маунтрейл және Берк округтеріне бөлінген) жалғыз қаласы болғандықтан, округ орталығы болып тағайындалды және 1888 жылға дейін осы мәртебесін сақтап келді. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 1291 адамды құрады. Берлингтон Минот микрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді.

Тарих

Берлингтон және оның бұрынғы қоныстарын 1870-ші жылдардың соңында Дакота аймағында Джеймс Джонсон мен Джеймс Колтон (сондай-ақ Түндік Дакотаның Ларимор қаласын қоныстандырған адамдар) құрды. Алғашқы қоныстар Форкс, кейін Колтон (Жеймс Колтонның құрметіне аталған) болды, олар қаланың негізін қалаушылары саналады. Қазіргі атауын қала пошта бөлімшесі ашылғанда Джеймс Джонсон берді, ол Айова штатындағы туған қаласы Берлингтонның аты болды. "Форкс" атауы Берлингтонның географиялық орналасуын көрсете отырып, қаланың аты ретінде қолданылды – Де Лакс және Маус өзендерінің қосылған жері. 1890-жылдардың басында "Берлингтон репортері" Батыс Түндік Дакотадағы алғашқы газет болды, кейін ол "Минот дейлі ньюс" болып өзгертілді. 1997 жылы Берлингтон тұрғыны Реймонд Кунц АҚШ Сенатында ұлы Ричардтың Мэрилин Мэнсон тобының ықпалынан өзін-өзі өлтіргеніне сенгенін мәлімдеді. 2002 жылдың 18 қаңтарында қаланың шығысындағы пойыздың құлауынан пайда болған сусыз аммиактың алып бұлты Минот және Берлингтонға қарай жылды. Пойыз құлаған жерге жақын орналасқан тіреулер зақымдануынан Берлингтон, Де Лакс және Бертольд қалаларында электр қуаты үзілді. Бұл қалаларды қамтитын энергетикалық компания, тұрақты жөндеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беретіндей жер тазартылғанша, көршілес электр кооперативінің жүйесіне уақытша қосылыс жасап, шектеулі қуатпен қамтамасыз етті. Тұрғындар радио мен теледидарды пайдалана алмады, бірақ адамдарға үйде қалуға кеңес беретін хабарламалар таратылды. Оқиға салдарынан бір адам қаза тапты, ал аймақтың көптеген тұрғындары зиянды газға уланды. Бұл елдегі ең ірі химиялық апаттардың біріне айналды. 2006 жылдың басында Миннеаполисте (Миннесота штаты) құлаған пойыздың иесі және операторы – Canadian Pacific Railway компаниясына қарсы сот процесі өтті. Сусыз аммиактың төгілуі АҚШ тарихындағы ең ірі төгілу болып есептеледі. Эрик Клиненберг өзінің "Ауа үшін күрес: Американың БАҚ-ын бақылау шайқасы" атты кітабында осы оқиғаны төтенше жағдайларда жергілікті радиостанциялар сияқты бұқаралық ақпарат құралдарының ақпарат таратудағы сәтсіздігінің мысалы ретінде келтірді. 2011 жылдың 24 маусымында Маус өзенінің тасуы салдарынан қаланың 80 пайызы эвакуацияланды, бұл тасқын Минотты да қатты әсер етті. Кейбір үйлерге бірнеше ай бойы кіру мүмкін болмады, ал кейбір үйлер мен инфрақұрылымға келтірілген зақымдар 2016 жылға дейін толыққанды жөнделмеді. Тасқыннан кейін Маус өзенінің (және кейбір Des Lacs өзенінің) жанындағы көптеген үйлер жаңа су тасқынына қарсы жоспардың бөлігі ретінде бұзылды.

География

Бурлингтон Солтүстік Дакотаның солтүстік-орталық аймағында, Дес-Лакс және Маус өзендерінің тоғысында, Бурлингтон және Киркли округтерінде орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 0,64 шаршы миль (2 км²) және толығымен құрлықтан тұрады.

Климат

Бұл климаттық аймаққа жылдық температураның айтарлықтай маусымдық өзгеруі тән, яғни жазы жылы немесе ыстық (көбінесе ылғалды), ал қысы суық (кейде тым суық) болады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Бурлингтон ылғалды континенттік климат аймағында орналасқан, климат карталарында "Dfb" деп белгіленеді.

Көлік

АҚШ-тың 2-ші бағыты
АҚШ-тың 52-ші бағыты

Темір жолдар

Темір жолдар бүгін де Берлингтонда сақталып, жергілікті мұнай және қиыршық тас өнеркәсібі үшін маңыздырақ болып келеді, алайда Ұлы Солтүстік енді BNSF темір жолының құрамына кірген, ал Су желісі – Канадалық Тынық мұхиты темір жолы басқарады.

Әуежайлар

Берлингтонның үш шақырым радиусы ішінде үш жеке әуеайлақ және қону жолағы бар. Олардың бірі, Питчтри әуеайлағы, Берлингтонның солтүстігінде тікелей орналасқан. Басқа жағдайда, негізгі әуе тасымалы Минот халықаралық әуежайы арқылы жүзеге асырылады.

Пионерлер ауылының мұражайының жер аударылуы

Бёрлингтондағы алғашқы ғимараттардың бірі – Джеймс Джонсон салған алғашқы Уорд округінің соты болды, ол бастапқыда астық сақтауға арналған ғимарат ретінде пайдаланылды. 20-ғасырдың ортасында ол Солтүстік Дакота штатының жәрмеңкесі аумағына көшіріліп, Уорд округі тарихи қоғамының «Пионерлер ауылы» мұражайының үш ғимаратының біріне айналды. 2019 жылы Уорд округі тарихи қоғамы штаттық жәрмеңке қауымдастығымен туындаған заңдық мәселелерге байланысты ғимаратты және «Пионерлер ауылы» мұражайының барлық бөлігін Берлингтонға қайта көшіру туралы хабарлады. Қалған екі ғимарат – «Иммануил лютеран шіркеуі» мен «Сандер» бұйыны да көшіріледі.