Кіріспе

Уортингтон – АҚШ-тың Огайо штатындағы Франклин округінде орналасқан қала және Коламбус қаласының солтүстік жаққа орналасқан шағын қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 14 786 адамды құрады. Қала 1803 жылы Джеймс Килборн басқарған Scioto компаниясымен құрылған. Килборн кейіннен АҚШ Өкілдер палатасына сайланды, ал қала Огайо губернаторы болған Томас Уортингтонның құрметіне аталды.

Бірінші есеп айырысу

1802 жылдың 5 мамырында болашақ қоныс аударушылар тобы Коннектикут штатындағы Гранби қаласында Рев. Эбер Б. Кларк үйінде Огайо аймағында Маскингум өзені мен Ұлы Майами өзені арасында жаңа қоныс құру мақсатымен Scioto Company-ны құрды. Джеймс Килборн президент, ал Жосия Топпинг хатшы болып сайланды (МакКормик 1998:7). 1802 жылдың 30 тамызында Джеймс Килборн мен Натаниел Литтл Огайо штатының Чиликоте қаласындағы полковник Томас Уортингтонның үйіне келді. Олар Пикавей жазығындағы Сциото өзені бойындағы жерді жаңа қонысы үшін алдын ала резервтеді (МакКормик 1998:17). 1802 жылдың 5 қазанында Scioto Company Коннектикут штатының Гранби қаласында жиналып, Пикавей жазығындағы Сциото өзені бойындағы жерді сатып алмауға, керісінше доктор Джонас Стэнбери мен оның серіктесі, американдық революциялық соғыстың генералы Джонатан Дейтоннан солтүстікке қарай 30 миль (48 км) жерде жер сатып алуға шешім қабылдады. Уэтстон өзені (қазір Олентангі өзені деп аталады) бойында 16 мың акр (65 км²) жер бір акрына 1,50 доллардан сатып алынды (МакКормик 1998:19 27). Бұл жер 1797 жылы Израиль Лудлоу зерттеген және 5 миль (8 км) қатарлы шағын аудандарға бөлінген АҚШ әскери округінің бір бөлігі болды.

Ұйым

1803 жылдың 7 мамырында Джеймс Килборн қазіргі Уортингтонға келіп, «Сциото компаниясының» сатып алған жерін тексерді. Әрқайсысына айына 12 доллар төленген жеті жалданған жұмысшыдан тұратын бригада көп кешікпей орманды тазарту жұмыстарын бастады (МакКормик 1998: 29). 1803 жылдың 10 тамызында «Сциото компаниясы» ауылға Огайо штатының алғашқы екі сенаторының бірі – Томас Уортингтонның есімін беруге және кітапхананы қолдау үшін әр мүше 2 доллардан (шамамен төрт күндік еңбекақы) төлеуге келісім білдірді. 1803 жылдың қыркүйегінде алғашқы қоныс аударушылар Коннектикут штатынан жылқымен жолға шықты. Езра Грисвольд өгіз арбамен келген жалғыз қоныс аударушы болды. Осылайша ол ресми түрде Уортингтонның алғашқы қоныс аударушысы атанды, компанияның басқа мүшелерінен бұрын осы жерге жетті. 1803 жылдың желтоқсанына қарай Уортингтон 160 үш ширек акрлық қалалық жерге бөлінді, ал ауылдың ортасында қоғамдық бақ болды. Отыз жеті адам жер учаскесін таңдау үшін 53 доллардан 0,25 долларға дейін ұсыныс жасады. Ұсыныс жасамағандарға қалған учаскелерден таңдау мүмкіндігі берілді. 20-дан басталып, орташа есеппен өлшенген шаруашылық жерлер де осылай сатылды. Эпископальдық шіркеу мен Уортингтон академиясына қаржылай қолдау көрсету үшін фермалық жер мен ормандық учаскелер берілді.

Компанияның таратылуы

1804 жылдың 11 тамызына дейін жер карталары дайын болды, төлемдер немесе төлемдерді уәделейтін хаттар жиналды және Сциото компаниясы сатып алған барлық он алты мың акр (65 км) жерге құжаттар рәсімделді (МакКормик 1998:71). 1805 жылдың 28 қаңтарында жерді бөлісу және шіркеу, мектеп, кітапхананы құру жұмыстарын аяқтаған соң, Сциото компаниясы таратылды (МакКормик 1998:76).

Құрастыру

1808 жылдың 20 ақпанында Уортингтон академиясы Огайо штатының заң шығарушы органымен құрылды және қоғамдық алаңның солтүстік-шығыс бөлігіне қарап тұрған кірпіштен салынған ғимарат пайда болды. Оның қоңырауы қазір Килборн орта мектебін безендіреді. Сол жылы Джеймс Килборн газет үшін сауда ғимаратын салды. Бұл ғимарат әлі күнге дейін 679-681 Хай-стрит мекенжайында штаттың үздіксіз пайдаланылып келе жатқан ең көне сауда ғимараты болып табылады. 1811 жылы Езра Грисуолд қоғамдық алаңның солтүстік-шығыс бөлігінің солтүстігіндегі жерге үлкен, оңтүстікке қарай беткейлі кірпіштен салынған мейрамхана салды. Сол жылы Оранж Джонсонның үйі Village Green-нің солтүстігіне салынды.

1812 жылғы соғыс

1812 жылғы соғыс кезінде бірнеше Уортингтон жасақтары генерал Уильям Халл әскерімен бірге солтүстікке қарай жорық жасады және 1812 жылдың 12 тамызында Детройтте жауға тапсырылды. Генерал Уильям Генри Харрисон 1812 жылдың 28 қазанында "Солтүстік-батыс армия штабы, Уортингтон, Огайо" деген жерден шығарған бұйрықтарында командирдің, оның жабдықтау машиналары сияқты, астанадан солтүстікке қарай соққан жолды пайдаланғаны көрсетілген. 1814 жылдың 7 қыркүйегінде Зофар Топпинг үнді шалғайларымен бірге қызмет етіп жүргенде қаза тапты. Ол соғыста Уортингтонның екі қаза болған адамының бірі болды, Лютер Палмермен бірге.

Өсу

1813 жылы 24 мамырда Джеймс Килборн АҚШ Өкілдер палатасына отырды. 1817 жылы 25 тамызда президент Джеймс Монро Уортингтон қаласына сапар жасады. Сондай-ақ 1817 жылы Филандер Чейс Уортингтонға көшіп келіп, Сент-Джон епископ шіркеуінің алғашқы пасторы болды. Ол бір уақытта Колумбус және Делавэр қалаларындағы епископ шіркеулерінің пасторы және Уортингтон академиясының директоры қызметін атқарды. 1818 жылдың маусым айында Рев. Чейз жаңа құрылған Огайо епископтық епархиясының епископы болып сайланды. Чейс бастапқыда Уортингтонда Кенион колледжін құрды. 1820-жылдардан бастап Азамат соғысына дейінгі кезең – сергек болмаған ауыл үшін баяу даму кезеңі болды. 1820 жылы Аврора Баттлс масондық зал салды. 1826 жылы штаттың орталығын Эри көлімен байланыстыру үшін Колумб және Сандуски жолы (қазіргі 23-ші АҚШ тас жолы) құрылды, бұл Хай-стриттің маңыздылығын одан әрі арттырды.

Азаматтық соғыс

1861 жылдың қыркүйегінде капитан Уильям Пинни мен "Олантай резервтерінің" 14 мүшесі Томас Уортингтонның 46-шы Огайо ерікті жаяу әскерінің Е компаниясына қатарына қосылды. Олар ауылдың оңтүстік-батысындағы ескі Уортингтон Өндірістік компаниясы орналасқан Лайон лагерінде жаттығудан өтті. Бұл бөлім 1862 жылдың сәуір айында Шило шайқасындағы қақтығыстарда күшінің қырық пайызын жоғалтты. 1865 жылдың 29 сәуірінде, шамамен сағат 6:50-де президент Авраам Линкольннің қабірге апаратын пойзы Колумбустағы Огайо штатының ғимаратына бет алғанда Уортингтон қаласынан өтті.

Соғыстан кейінгі өсім

1866 жылы Льюис отбасы Бишоп үйін Юнион қонақ үйіне (Уортингтон қонақ үйі) айналдырды. 1873 жылы Evening көшесі мен 161 мемлекеттік тас жолында орналасқан Уортингтон мектебінің құрылысы аяқталды. 1880 жылы бірінші Уортингтон орта мектебінің түлектері бітірді (оның ішінде 2 қыз). 1931 жылы Италиядан тыс жердегі жалғыз Рим-католик понтификалды колледжі – Джозефинум понтификалды колледжі Уортингтонның солтүстігіне көшіріліп, қазіргі күнінде де сол жерде орналасқан.

География

Уортингтон (40.091513, 83.020905) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5.63 шаршы миль (15 км²), оның ішінде 5.55 шаршы миль (14 км²) құрлық және 0.08 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. Уортингтон және Риверли қалалары Колумб қаласының ішіндегі анклав құрайды. Уортингтон арқылы немесе оның жанынан өтетін тас жолдар: Interstate 270, АҚШ 23-тас жолы, Огайо штатының 161-тас жолы және Огайо штатының 315-тас жолы. Interstate 71 және Огайо штатының 710-тас жолы қаланың шығысынан өтеді. Батыста Перри округімен (Brookside Estates) кішкентай шекарадан басқа, Уортингтон толығымен Колумбпен қоршалған. Батыс Уортингтон қазір бұрынғы Линворт аумағының бір бөлігін қамтиды және Линворттің балама білім беру бағдарламасы мектебі орналасқан.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 13 575 адам, 5691 үй шаруашылығы және 3874 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 5940 тұрғын үйден құралды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,0% ақ нәсілді, 2,2% афроамерикалық, 2,3% азиялық, 0,5% басқа нәсілді және 2,0% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 1,7% құрады. 5691 үй шаруашылығының 30,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 57,6%-ы бірге тұратын жұбайлар, 7,7%-ында күйеуі жоқ әйелдер, 2,7%-ында күйеуі жоқ ерлер және 31,9%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,0%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,3%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,35 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,88 адамды құрайды. Қаладағы орташа жас 44,9 жас. Тұрғындардың 23,2%-ы 18 жасқа дейін, 4,5%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 22,6%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 30,7%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 19,1%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан адамдарды құрайды. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 47,2% ер адам және 52,8% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

Халық санауы бойынша, кітапхана қорындағы басылған материалдардың жалпы саны 473 000 томнан астам, соның ішінде 20 000 баспа тізімі бар. Сабақтар Мэрисвиллде өткізіледі. Бұрын сабақтар Уортингтон мектеп округінің ғимараттарында өткізілген. Огайо қазіргі заманғы қытай мектебі (OCCS) аймақта орналасқан және Вортингтон Килборн қаласында сабақтар өткізеді. Ол американдық қытай қауымдастығына қызмет көрсетеді. Сент-Майкл, жеке Рим-католик мектебі, 1954 жылы Уортингтонда құрылған.