Кіріспе
Огайо штатының Лорейн округінде орналасқан қала, АҚШ. Оберлин /oʊ//b//ər//l//ɪ//n/ Кливленд қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 50 шақырым қашықтықта, Кливленд агломерациясының құрамында жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 555 адамды құрайды. Оберлин – либералды өнер және музыка консерваториясы бар Оберлин колледжінің орналасқан жері, онда шамамен 3 000 студент оқиды. Бұл қала Анти-Салон Лигасының және алюминийді фтор тұздарынан электролиз арқылы алуға мүмкіндік берген, осылайша алюминийдің өнеркәсіптік өндірісін дамытуға ықпал еткен Холл-Героль процесінің туған жері болып табылады.
Oberlin /oʊ//b//ər//l//ɪ//n/ is a city in Lorain County, Ohio, United States. It is located about 31 mile (50 km) southwest of Cleveland within the Cleveland metropolitan area. The population was 8,555 at the 2020 census. Oberlin is the home of Oberlin College, a liberal arts college and music conservatory with approximately 3,000 students. The town is the birthplace of the Anti Saloon League and the Hall Héroult process, the process of reducing aluminum from its fluoride salts by electrolysis, which made industrial production of aluminum possible.
Тарих
Оберлин 1833 жылы Джон Джей Шиперд және Фило П. Стюарт деген екі пресвитериан дін қызметкерімен негізделді. Олар 1832 жылдың жазында жақын маңдағы Элирияда бірге уақыт өткізгенде достық қарым-қатынасқа түсті және Америка батысындағы қоныс аударушылар арасындағы христиандық моральдың жетіспеушілігіне ортақ наразылық білдірді. Олардың ұсынған шешімі – Киелі кітаптың қағидаларын мұқият сақтайтын діни қауымдастық құру және Америка шекарасы бойынша миссионерлік қызмет атқаратын христиан миссионерлерін даярлайтын мектеп ашу болды. Екеуі өз қауымдастығын Иоганн Фридрих Оберлиннің (1740–1826) есімімен атауға келісті. Ол – Альзас аймағынан шыққан пастор, кедей және шалғай жердегі педагогикалық жетістіктері оларды қатты әсер етіп, шабыттандырды. Шиперд пен Стюарт Элириядан Огайо штатының солтүстік бөлігін жапқан орманға қарай, қауымдастықтары үшін қолайлы жер іздеуге аттанды. 1834 жылы Огайо штатының заң шығарушы органы жаңа Оберлин колледжінің жарғысын бекітті, ал институт «Білім және Еңбек» деген ұранды қабылдады. Сол жылы төрт студенттен тұратын бірінші курс студенттері қабылданды. Сол кезде бұл сөздер нақты мағынасында түсінілді: Оберлинде оқу ақысы тегін болды, бірақ студенттер қауымдастықты құруға және дамытуға көмектесу арқылы үлесін қосуы тиіс болды. Бұл оқу ақысын төлей алмайтын көптеген дарынды жастарды тартты. Бұл ұран бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. 1800 жылдардың ортасында афроамерикандықтар, көбінесе бос адамдар мен қашқан құлдар, осы аймаққа қоныстанды. Оберлиннің алғашқы жылдарында көлік, әсіресе студенттер үшін, ауа райына байланысты Эри көлінің көлік жолдарына үлкен тәуелділікте болды. Ең жақын теміржол Веллингтон қаласынан өтті, саяхатшылар сол ауыл мен Оберлин арасында дилижанстарға жүуге мәжбүр болды. 1852 жылы Толедо, Норвок және Кливленд теміржолы Графтон бағытында Оберлинде аялдама ашқанда бұл жағдай өзгерді. Он бес жылдан кейін, Көл жағалауы және Мичиган оңтүстік теміржолы осы бағытта жаңа теміржол стансасын ашты. Қазір бұл станса теміржол көлігі үшін пайдаланылмайды, ол қоғамдық пайдалануға берілді және саябақтың орталық бөлігінде орналасқан. 1924 жылдың 28 маусымында Оберлин тарихындағы ең ірі су тасқыны болды, сол күні Лорейн қаласында торнадодан 62 адам қаза тапты. Су деңгейі соншалықты жоғары көтерілгендіктен, балалар Таппан алаңында жүзіп жүрді. Бұл Оберлиннің орталық бөлігіне зиян келтірді. Оберлиндегі ірі жұмыс берушілердің бірі Федералдық авиация басқармасы болды, онда алты штаттың және Канаданың шағын бөлігінің әуе кеңістігін бақылайтын Кливленд әуе бағытын басқару орталығы орналасқан.
Аболиционизм
Оберлин азаттыққа қарсы қала ретінде құрылмаған. Оның мәртебесі 1835 жылы бірнеше ондаған студенттердің тобы – Лэйн-Төңкеріштердің қатарына қосылуымен өзгерді. Олар Цинциннатидің жаңа Лэйн теологиялық семинариясының қара нәсілді қауымға қатысты қарым-қатынасы мен құлдықты жоюға қарсылығына наразылық білдіріп, жаппай бас тартты. Огайо өзенінің жағасында орналасқан Цинциннатиде еркін қара нәсілділерге қауіпсіздік жоқ еді, сондай-ақ қала қашқындарды да қабылдамайтын. Осы топ кездейсоқ Шипардпен кездесті, ол Огайода жаңа Колледж институтына студенттер іздеп жүрді. Топ Оберлинге келуге келісті, бірақ Аса Махан, Лэйн сенімділерінен кеткен, президент болып келеді және Оберлинде қара және ақ студенттер тең дәрежеде қарастырылады деген шарт қойды – сол кезде АҚШ-тағы ешбір колледж мұндай қағиданы ұстанбады. Қамқоршылар, ықылассыз болса да, осы шарттарға келісті. Алғашқы қара нәсілді студенттер Джеймс Брэдли және ағайынды Гедеон Кварлс пен Чарльз Генри Лэнгстон Оберлинге емес, оған қосылған Шеффилд қол еңбегі институтына түсті. (Олардың кіші інісі Джон Мерсер Лэнгстон, 1888 жылы Вирджиниядан АҚШ Конгресіне сайланған алғашқы қара нәсілді адам, сонымен қатар Оберлинде оқыды.) 19 ғасырдың ортасына қарай Оберлин Америка Құрама Штаттарында аболиционистік қозғалыстың маңызды орталығына айналды. Құлдықтан қашқан адамдар мұнда қауіпсіздік тапты. Огайо өзенінен Кентуккиден келіп өткен мыңдаған құлдар Оберлин арқылы өтті – кейбіреулері осы аймақта қалған, ал көбінесе Эри көліне жол тауып, Канаданың батысына (Онтарио) қауіпсіздікке жетті. Сол кезде Оберлин қаласы Жер асты теміржолының белсенді "станциясы" болды. Қашқан құлдарға Огайо штатының жаңа заңы көмектесті, ол оларды оңтүстік штаттарына қайтарудан қорғаған хабеас корпусқа жүгінуге мүмкіндік берді. 1858 жылы жаңадан сайланған Демократиялық штаттық заң шығарушы бұл заңды жойды, Оберлин маңындағы қашқындарды Федералдық қашқан құлдар туралы заңның күшіне енуіне сезімтал етті, бұл оңтүстік құл аулаушыларына оларды іздеп табуға және оңтүстікке қайтаруға мүмкіндік берді. Бұл жағдай Нат Брандттың "Азамат соғысын бастаған қала" кітабында сипатталған маңызды оқиға – Оберлин Веллингтон құтқару операциясымен аяқталды. 1858 жылдың 13 қыркүйегінде Джон Прайс есімді қашқын федералдық қызметкерлердің қолынан ұсталып, көршілес Веллингтон қаласында (Огайо штаты) қамалды. Олардың 12-сі бұрынғы құлдар еді, соның ішінде Чарльз Лэнгстон да бар. Олар Огайоның Жоғарғы сотына хабеас корпусқа жүгінуді өтінді, бірақ 1859 жылдың 30 мамырында олардың өтініші қабылданбады. Бұрынғы құлдар Льюис Шеридан Лири, Шилдс Грин және Джон Энтони Копленд, кіші, Джон Браунның 1859 жылы Харперс-Ферриге жасаған атақты шабуылына қатысты. Лири шабуыл кезінде қаза тапты, ал Грин мен Копленд тұтқындалып, сотталғаннан кейін асылып өлтірілді. Грин мен Коплендтің денелері Винчестер медициналық колледжінде дисекция мен анатомиялық зерттеулер үшін пайдаланылды; қалдықтары тасталды. Лиридің денесі алғашқыда белгісіз орға тасталды, сонымен бірге шабуыл кезінде қаза тапқан 9 адамның 7-сімен бірге; кейін денелер ашылып, Джон Браунның фермасына қайта жерленді, оның қабірінің жанына. (Джон Браунның шабуыл жасаушыларына қараңыз.) Оберлин Веллингтон құтқару операциясынан туындаған саяси жағдай Огайоның солтүстік бөлігінде бірқатар ірі наразылықтарға және 1860 жылғы штаттық сайлауда құлдыққа қарсы Республика партиясының күшеюіне әкелді. Огайоның губернаторы жаңа республикашыл президент Абрахам Линкольнге "Құқықсыз құлдар туралы" заңды жоюды өтінді. Линкольн бұл өтінішті қабылдамаса да, бұл шешім оңтүстік штаттардың бөлініп шығуына кедергі болмады, ал Америка көп ұзамай Азамат соғысына ұшырады.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 4,96 шаршы миль (13 км²) құрайды, оның ішінде 4,92 шаршы миль (13 км²) құрлық және 0,04 шаршы миль (0 км²) су алабын қамтиды.
Климат
Оберлинде ылғалды континенттік (Кёппен Dfa) климат басылады. Қыстары суық, құрғақ және көбінесе қарлы болады. Жаздары жылыдан өте жылыға дейін, кейде ыстыққа дейін жетеді. Қала Огайо штатының солтүстік қарлы аймағында орналасқан және Ұлы көлдердің әсерінен жаңбырлы болады.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 8 286 адам, 2 730 үй шаруашылығы және 1 381 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 2 984 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 73,0% ақ нәсілді, 14,8% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 4,0% азиялық, 1,4% басқа нәсілдерден және 6,5% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 5,1% құрады. 2 730 үй шаруашылығының 24,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 35,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,2% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 3,4% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 49,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 38,3% жеке адамдардан тұрады, ал 16,8% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,19 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,86 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 23,3 жас. Тұрғындардың 14,8% 18 жасқа дейін, 37,4% 18 мен 24 жас аралығында, 14,5% 25 пен 44 жас аралығында, 18,5% 45 пен 64 жас аралығында және 14,7% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 46,0% ерлер және 54,0% әйелдер. 25 жастан асқан қала тұрғындарының 41,1% жоғары білімге (бакалавр және жоғары) ие.
2000 жылғы халық санағы
Халық санағы бойынша, қала әкімшілікпен және жеті мүшеден тұратын кеңеспен басқарылады, оның мүшелері екі жылдық мерзімге партиялық емес сайлау арқылы сайланады. Оберлин қаласы ресурстарды пайдалануды нақты уақыт режимінде көрсететін онлайн-деасбордты іске қосты. 2013 жылдың шілдесінен күшіне енген деасборд, Оберлин электр станциясы және су тазарту станциясы сияқты инфрақұрылымның нәтижелерін көрсетеді.
Көлік
Оберлин 58 және 511 мемлекеттік тас жолдарының қиылысында орналасқан. Оның қалалық шекарасы оңтүстікке қарай созылып, 20-шы АҚШ тас жолының бір бөлігін қамтиды. Оберлин Солтүстік жағалау ішкі жолы деп аталатын, велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жолмен де байланысқан, ол оңтүстік-батысқа қарай Киптонға, ал солтүстік-шығысқа қарай Элирияға жетеді. Бұл жол Көл жағалауы және Мичиган Оңтүстік темір жолының Оңтүстік тармағының бұрынғы темір жол учаскесінде салынған. Огайо штатындағы көптеген кішкентай қалалар сияқты, Оберлинге де бір кезде темір жол қызмет көрсеткен, бірақ қазір темір жол қатынасы жоқ. Велосипед жолының бойында ескі стансаның ізі сақталған. Кливленд және Оңтүстік-Батыс қалааралық электр желісі шамамен 1903 жылдан 1928 жылы тоқтағанға дейін Элириядан Оберлинге қызмет көрсеткен. Оның рельстері негізінен Оберлин/Элирия тас жолы / Rt 231-нен шығысқа қарай келген, қалаға E. Колледж көшесі арқылы кірген, содан кейін оңтүстікке бұрылып Rt 58 тас жолымен Веллингтонға дейін жалғасқан. S. Main көшесінде үш жолдың тоғысқан жері болған және бұл желі батысқа қарай Норвокке дейін созылып, қала ішінде Lake Shore Electric желісімен бәсекелестік еткен. Лорейн округінің көлік қызметі (LCT) бұрын Оберлинге бір автобус маршрутын ұсынған, бірақ 33-ші маршрут қаржы тапшылығына байланысты жабылды.