Кіріспе

Доусон (сондай-ақ Маунтвью) – Нью-Мексико штатының Кольфакс округіндегі көшіп кеткен қала. Доусон Симарроннан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 17 миль (27,4 км) қашықтықта орналасқан және 1913 және 1923 жылдары екі жекелеген көмір шахтасындағы апаттардың орын алған жері болды. 1950 жылы шахталар жабылып, 1954 жылы соңғы тұрғындар кетіп, пошта бөлімі де жабылды.

Тарих

Доусон және оның аймағы Максвелл жер грантының бір бөлігі болды. 1860 жылдардың соңында Люсьен Б. Максвелл Джон Баркли Доусонға 3700 долларға 400 мыңнан астам жер сатты. Доусон және оның інісі Л. С. Доусон 1867 жылы Вермихо өзеніне қоныстанды. 1905 жылы Эдди кендерді және темір жолды Фелпс Додж компаниясына сатты. Фелпс Додж компаниясының басты қызығушылығы көмірдің коксқа айналу сапасы болды, ол болат жасауға жарамды етті, ал бұл сол кезде компанияның бизнес мүдделерінің бірі еді.

Апат

1913 жылғы 22 қазанда Доусон қаласына алғашқы ірі апат келді. Stag Canyon шахтасының No. 2 қаласын 3,2 километр қашықтықтағы жарылыс сілкіндірді. Көмек көрсету топтары жақын маңдағы және Питтсбург, Канзас және Рок-Спрингс, Вайоминг қалаларынан келді, бірақ сол күні таңертең Stag Canyon шахтасына жұмыс істеуге келген 286 адамның тек 23-і ғана аман қалды. 263 қаза болған адамның көп бөлігі испаниялықтар, итальяндық және грек иммигранттары еді. Тірі қалған шахтерлердің бірі Джордж Мавродис болды, ол өзі есінен танымас бұрын, айналасындағы 16 адамның өмірін жоғалтуын көрді. Ол ертеңіне шахта кеңсесінде оянды. Phelps Dodge Техас штатының Эль-Пасо қаласынан дәрігерлер мен медбикелерді алып келген арнайы пойыз жіберді, бірақ бұл көмектеспеді. Қаза болған жұмысшылардың арасында 146 итальяндық және 36 грек болды. Құтқару операциясы кезінде екі құтқарушы қаза тапты. Кейіннен жарылыс шахтадағы жұмыс кезінде қойылған динамит зарядынан, көмір шаңының тұтануынан болғаны анықталды. Бұл тау-кен қауіпсіздігі заңдарын бұзу болды. No. 2 шахтадағы апаттан кейін қалған шахталар жұмысын жалғастырды. 1923 жылы тағы бір шахта жарылысынан 123 шахтер қаза тапты: 8 ақпанда Stag Canyon шахтасының No. 1 жарылысқа ұшырады. Шахта вагоны рельстен шығып, тіреулерді құлатып, электр троллейбусының кабелін жыртып, ұшқындар шығып, шахтадағы көмір шаңы тұтанды. Олардың көптегені 1913 жылы қайтыс болғандардың ұрпақтары еді.

Ажырату

Доусон 1950 жылы «Фелпс Додж» корпорациясы кен орындарын жапқанға дейін тоңдайған қалаға айналмады. Жабылу кезінде 6-шахта ең ірі өндіруші болды, ал бірнеше басқа шахталар бұрыннан-ақ сұраныстың төмендеуіне байланысты жабылған еді. Жабылулардың себебі, сонымен қатар, «Оңтүстік Тынық мұхиты» темір жолымен жасалған жиырма бес жылдық көмір шартының аяқталуы болды. Қаланың барлық бөлігі сатылды немесе қиратылды, ал шахтерлердің кейбір үйлері басқа жерге көшірілді. «Оңтүстік Тынық мұхиты» темір жолының Тукумкариға баратын тармағы да сол кезде жойылды. Бірақ 1965 жылы жолдың солтүстік бөлігі «Санта-Фе» темір жолы тарапынан Доусон арқылы каньонға қарай жалғасатын жаңа жолдар салу үшін, сондай-ақ Йорк каньонындағы жаңа шахтаға дейін қосымша 15 миль немесе 24,1 км (шамамен) пайдаланылды. Бұл ашық карьерді бастапқыда «Kaiser Steel» компаниясы іске қосты, олардың өнімдері Калифорния штатындағы Фонтанадағы болат зауытына тасымалданды. Кокс пештерінің биік түтін шығаратын мұржалары 2000 жылдардың басында бұзылды, себебі олар мүліктің қазіргі иесі үшін жауапкершілік құрады. Доусонның қазіргі уақытта сақталған жалғыз маңызды нысаны – Доусон зираты, ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Зиратта шахтада қаза тапқан көптеген шахтерлердің қабірлерін белгілейтін ақ түспен боялған темір кресттер көптеп орналасқан. Басқа да белгілер Доусонның басқа тұрғындарының жерленген жерлерін көрсетеді. Доусонға Cimarron қаласынан 64-тар жолмен шамамен 12 миль (19,3 км) шығысқа қарай жүріп, содан кейін жолақты белгіге қарай солтүстікке бұрылып, тағы 5 миль (8,1 км) жүру арқылы жетуге болады. A38 жолы көрші темір жол жолдарынан екінші рет өткеннен кейін, Доусон зиратына жету үшін оң жаққа (A38-ден шамамен 1000 фут (304,8 метр) шығысқа қарай жүретін) топырақ жолға бұрылыңыз. Доусонның қираған қалдықтарын A38 жолымен солтүстікке қарай жалғастыру арқылы көруге болады, ол Барус жолына айналып, кейін Лоретта жолы мен Рейл Каньон жолына бөлінеді.

Белгілі тұлға

Долорес Хуерта (1930 жылы туған), еңбек қозғалысының көшбасшысы және белсенді, сондай-ақ Президенттің Бостандық медалімен марапатталған, Доусон қаласында дүниеге келген.