Стилвелл: Көзінен Жасы Тамған Жер мен Құбылыс Тарихы

Кіріспе

Стилвелл / ᏍᏗᎳᏪᎵ – Чероки ұлтының тәуелсіз аумағында орналасқан қала. Сонымен қатар, Оклахома штатының Адейр округінің орталығы болып табылады. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халқы 3700 адамды құрайды, бұл 2010 жылы тіркелген 3949 адамнан 6,7 пайызға азайған. Бүгінде Стилвелл тұрғындары АҚШ-тағы ең мұқтаж және кедей халықтың қатарында.

Тарих

Стилвелл тарихы 1838 жылы Көз Жасы Жолының соңғы нүктесі ретінде басталды, бұл этникалық тазалау және мыңдаған үнді мүсілдерін Стилвелл аймағына күштеп көшірумен байланысты. Бұл жол чероки тілінде "ну на да ул тсун йи" немесе "қайғылы жер" деп аталды. АҚШ федералды үкіметі 1839 жылдың басында қазіргі Стилвеллдің жанында, жаңадан келген үнді мүсілдеріне азық-түлік пен жабдықтарды тарату үшін "тарату орталығын" құрды. Мүліктің барлары тез арада басқа жерлерге қоныстанды, бірақ ең аурулары мен кедейлері Стилвелл аймағында қалды, олар орталықтың қауіпсіздігіне жақын болды. АҚШ үкіметі 1893 жылы Стилвелл аймағын американдық қоныс аударушыларға ашты. Канзас-Сити Оңтүстік темір жолы 1896 жылы қазіргі Стилвелл арқылы темір жол желісін салды. Қала темір жол желісінің арқасында дамыды және 1897 жылдың 2 қаңтарында қала болып бекітілді. Қала Канзас-Сити Оңтүстік темір жолының негізін қалаушы Артур Стилвеллдің құрметіне аталды. ХХ ғасырдың басында ақ қоныс аударушылардың саны чероки халқынан басып өтті. 1944 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Стилвеллден оңтүстікке қарай 8 шақырым жерде соғыс тұтқындары лагері құрылды. Лагерьде 200 осьтік әскер сақталды. Стилвеллге Канзас-Сити Саузерннің "Саузерн Белл" жолаушылар пойызы 1969 жылдың 2 қарашасына дейін қызмет көрсетті. Бұл темір жол Стилвеллді күнделікті пойыз қатынасы арқылы Нью-Орлеан және Канзас-Ситимен байланыстырды, Солтүстік-Батыс Арканзас, Джоплин, Шревпорт, Батон-Руж және олардың арасындағы көптеген қалаларда тоқтады. "Ұшқан Қарға" деп аталатын тағы бір жолаушылар пойызы да қалада тоқтады. Қаланың теміржол станциясы вандализмге ұшырап, 1971 жылдың 22 ақпанында жабылды. Станция ғимараты 2004 жылы қалпына келтірілді, бірақ жолаушылар пойызы қызметі қайта жаңғыртылмады. Ұлы депрессия кезінде клубника маңызды өнімге және жергілікті экономиканың тірегіне айналды. 1948 жылы клубника фестивалі ұйымдастырылды, ал 1949 жылы штат губернаторы мен заң шығарушы органы Стилвеллді "Клубниканың әлемдік астанасы" деп жариялады. Стилвеллдің клубника фестивалі жыл сайынғы іс-шараға айналды. Уақыт өте келе клубника өнеркәсібі әлсіреп, өңделген жерлердің көлемі азайды және клубниканың жергілікті экономикадағы рөлі жойылды. Осыған қарамастан, Стилвелл әлі де жыл сайын клубника фестивалін өткізеді және қаланың 2015 жылғы фестиваліне шамамен 30 000 адам келді. 2022 жылы Стилвеллдің клубника фестивалінде 75 жылдық тарихындағы ең ірі шеру өтті, онда 100-ден астам шерушілер қатысты.

Stilwell's history began in 1838 as an end point of the Trail of Tears, with the ethnic cleansing and forced displacement of thousands of Indigenous people to the Stilwell area. The trail was called nu na da ul tsun yi in Cherokee language, or "the place where they cried". The U. S. federal government set up a “disbandment depot” outside what is present day Stilwell in the early months of 1839 to distribute food and supplies to the newly arrived Indigenous people. Those with resources quickly left to settle across the rest of Indian Territory, but the sickest and poorest stayed in the Stilwell area, close to the safety of the depot. The U. S. government opened the Stilwell area to American settlers in 1893. The Kansas City Southern Railway built a rail line through what is present day Stilwell in 1896. The municipality developed because of the rail line and it was incorporated as a town on January 2, 1897. The town was named after Arthur Stilwell, founder of the Kansas City Southern Railway. By the turn of the twentieth century, white settlers outnumbered the Cherokee people. In 1944, during World War II, a prisoner of war (P. O. W.) camp was established 5 mile (8 km) south of Stilwell. The camp housed 200 axis soldiers. Stilwell was served by Kansas City Southern's Southern Belle passenger rail line until November 2, 1969. The rail line connected Stilwell with daily trains to New Orleans and Kansas City, with stops in Northwest Arkansas, Joplin, Shreveport, Baton Rouge and many other cities in between. A second passenger line, The Flying Crow, also stopped in the town. The town's train station fell into disrepair due to vandalism and was closed on February 22, 1971. The station building itself was restored in 2004 though passenger rail service was not. During the Great Depression, strawberries emerged a major crop and cornerstone of the local economy. In 1948, a strawberry festival was organized, and in 1949, the state governor and legislature proclaimed Stilwell as "Strawberry Capital of the World." Stilwell's strawberry festival became an annual event. Over time, the strawberry industry weakened, cultivated acreage decreased and the role of strawberries in the local economy dissipated. Despite this, Stilwell still holds a strawberry festival annually and the town's 2015 festival had approximately 30,000 people in attendance. Stilwell's 2022 strawberry festival featured the largest parade in its 75 year history with over 100 floats.

География

Стилвелл Арканзас штатының шекарасынан батысқа қарай 8 миль (13 км), ал Оклахома штатындағы Талекуа қаласынан шығысқа қарай 23 миль (37 км) қашықтықта орналасқан. Стилвелл АҚШ 59-шы тас жолы мен 51-ші мемлекеттік тас жолының қиылысында жатыр. Соллисау және Литтл-Ли ағындары жақын жерде. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3.2 шаршы миль (8 км²), оның барлығы 3.2 шаршы миль (8 км²) құрлық және 0.04 шаршы миль (0 км²) (0.63%) суды құрайды. Орталық Оклахомадағы мұнай және газ өндірісіне байланысты Стилвеллде жер сілкінісі жиі сезіледі. Оклахома штаты университетінің Адайр округі бойынша кеңейту директоры Дженнифер Паттерсонның сөзіне сүйенсек, Стилвеллдің тасты, қышқыл топырағы мен жақсы дренажы клубника өсіруге өте қолайлы. Стилвеллдің жер астында шерт тас жатыр, ол топыраққа ыдырайды және, айтуынша, клубникаға ерекше дәм береді. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 3700 адам тұрады. Стилвеллдегі халық саны азайып келеді. Стилвелл тұрғындары АҚШ-тағы ең кедей және мұқтаж адамдардың қатарында. 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, Стилвеллдегі ересектердің 37,2%-ы және балалардың 49,0%-ы кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді. Қаланың кедейлігі артып келеді.

Бір ғасыр бойы ауыл шаруашылығы жергілікті экономиканың негізгі тірегі болып келді. Клубника шаруашылығы Ұлы депрессия және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ерекше табысқа ие болды. Өркендеген кезеңінде қаланың 2000 акр жері клубника өсіруге арналған. Бірақ уақыт өте келе клубниканың ролі айтарлықтай төмендеді және 2022 жылға қарай тек жеті клубника шаруашылығы қалды.

Денсаулық

Ғалымдар Стилвеллдің қоршаған ортасы қауіпті деңгейдегі сынаппен ластанған болуы мүмкін деп болжайды, ал 2021 жылға қарай зерттеулер жалғасуда. Стилвелл маңындағы ауа сапасы станциясында 13 жыл бойы жиналған жауын-шашын үлгілерінде сынаптың қалыптан тыс жоғары деңгейі анықталды. Зерттеу нәтижесінде сынаптың жылдық орташа концентрациясы шамамен 11 нг/л құрады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен бір жарым есе жоғары. 2018 жылы Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығының толыққанды есебінен кейін Стилвелл "әлемдегі ерте өлімге ұшырағандардың астанасы" деп аталды, онда қала тұрғындарының өмір сүру ұзақтығы 56,3 жыл ғана екені көрсетілді. Агенттік бұл есептің "қазірге дейін жарияланған ең толыққанды жергілікті денсаулық сақтау деректері" екенін және Стилвелл тұрғындарының өмір сүру ұзақтығы Солтүстік Америка, Еуропа немесе Азиядағы кез келген аймақтан төмен екенін, ал Сахара төменгі Африканың ең кедей аймақтарымен салыстырылатындығын мәлімдеді. Чероки ұлты қосымша зерттеулер жүргізілгенге дейін есепті таластырып, деректердің "кемшіліктері болуы мүмкін" деген пікір білдірді. 2020 жылдың ақпан айында Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы қала тұрғындарының өмір сүру ұзақтығын 74 жасқа дейін көтеретін жаңа есепті жақын арада жариялайтынын мәлімдеді. CDC Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығының есебінде "кемшіліктер" бар екенін айтты, себебі Стилвеллдегі пошта жәшігінің мекенжайы бар, бірақ қала шегінен тыс тұратын 90 қайтыс болған адам есепке енгізілген, бұл дұрыс емес деректерге әкелді. Түзетуге қарамастан, Стилвеллдегі Робертс Рид Калвер жобалау бюросы 2018 жылы өткізілген жобалау рәсімдерінің жартысы 50 және 60 жастағы адамдар үшін болғанын хабарлады. Оклахома штатының денсаулық сақтау ғылымдары университетінің мәліметінше, Стилвеллдегі ересектердің 16%-ы қант диабетімен ауырады, 27%-ы темекі шегеді және 42%-ы семіздікке шалдыққан. Денсаулық сақтау қызметтеріне Чероки ұлтының Вильма Манкиллер денсаулық клиникасы, Стилвелл мемориалдық ауруханасы, Оклахома қоғамдық денсаулық сақтау департаменті және Стилвелл зейнеткерлер үйі кіреді. Одан кейін 10 күн өткен соң, қалалық кеңес "өте жауласушылық" жауаптар мен лауазымды тұлғаларға қатысты ұсыныстарды алғаннан кейін бет маскаларын міндетті түрде тағу туралы талапты жойды. "Дәстүрлі емес университет" деп атала тұра, ол 1974 жылы Оклахома штатының жоғары білім беру регенттерінен аккредитация алды және Солтүстік Орталық колледждер мен мектептер қауымдастығынан аккредиттелді. Оның негізін қалаушы Дэвид Хиллигосстің айтуынша, мектеп "штаттың осы әдемі ағаштармен және кедейлікпен ауыр зардап шеккен бөлігінде оқшауланған үндістер мен ауылдық ақтарға білім беру үшін" құрылған. Жалындаған жаңбырлы университет Сиу шаманының көріген арманының құрметіне аталған, онда жаңбырлы жаңбыр білімді және оның күшін бейнелейді. Университет 1989 жылы барлық аккредитациясын жойып, жабылды.

Scientists have suggested Stilwell's environment may be contaminated with unsafe levels of mercury, and as of 2021, studies are ongoing. Rainfall samples collected over a 13 year span at an air quality station near Stilwell found abnormally high levels of mercury. The study found an annual average mercury concentration of nearly 11 ng/L, about one and a half times higher than the national average. Stilwell was labelled "the early death capital of the world" after a detailed report by the National Center for Health Statistics surfaced in 2018 indicating the life expectancy of the town's residents was just 56.3 years. The agency stated the report was their "most detailed local health data ever released" and the life expectancy of Stilwell residents was lower than that in every jurisdiction in North America, Europe or Asia, with a similar life expectancy to the poorest regions of sub Saharan Africa. The Cherokee Nation disputed the report initially before further studies were done, stating the data "has to be flawed.” In February 2020, the Centers for Disease Control and Prevention stated they would soon release their own report increasing the town's life expectancy figure to 74 years. The CDC stated that the National Center for Health Statistics report was "flawed" because 90 deceased individuals with P. O. box addresses in Stilwell that lived outside city limits were included in the report, producing inaccurate data. Despite the correction, Stilwell's Roberts Reed Culver Funeral Home reports half of all funerals performed in 2018 were for people in their 50's and 60's. 16% of adults in Stilwell have diabetes, 27% smoke, and 42% are obese, according to the Oklahoma State University Center for Health Sciences. Health services include the Cherokee Nation Wilma Mankiller Health Clinic, the Stilwell Memorial Hospital, the Oklahoma Department of Public Health, and the Stilwell Nursing Home. Just 10 days later, city council struck down the mandate advising face masks would no longer required after receiving "extremely hostile" responses and threats against officials. Despite being dubbed a "non traditional university", it obtained accreditation from the Oklahoma State Regents for Higher Education in 1974 and was accredited by the North Central Association of Colleges and Schools. According to its founder, David Hilligoss, the school was created to "Provide an education to Isolated Indians and rural whites in this beautifully treed and poverty stricken section of the state". The Flaming Rainbow University was named in honor of a Sioux medicine man's vision, which featured a rainbow symbolizing knowledge and its power. The university lost all accreditation in 1989 and closed.

Үкімет

Стилвелл қаласында мэрлік кеңес үкімшілік жүйесі қолданылады, қалалық кеңесте бес мүше бар. Мэрге бағынышты қалалық департаменттердің ішінде полиция бөлімі, ерікті өрт сөндіру бөлімі, кәріз және қоқыс жинау қызметі, табиғи газ және электрмен жабдыру қызметтері бар. 2021 жылғы мәлімет бойынша, Стилвелл қаласының мэрі – Жан Энн Райт. Ол 2019 жылы сайланды және бұл лауазымды атқарган алғашқы халық өкілі әйел. Қала 45 жылдан бері тұрақты түрде республикашылдарға дауыс береді. 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Стилвеллдегі сайлаушылардың 77,5%-ы Дональд Трампқа дауыс берді. Оклахома штатының үкіметі қаржыландыруды тоқтатып, жапқаннан кейін, Стилвеллдегі Адейр паркі округтік үкіметке тиесілігіне өтті. Қалалық билік жыл бойы 7 мереке күнінен бөлек, жексенбі күні алкоголь сатуға тыйым салады.

Қылмыс

Стилвелл Америкадағы барлық өлшемдегі елді мекендермен салыстырғанда жоғары қылмыс деңгейіне ие. Стилвеллдегі қылмыс көрсеткіші ұлттық орташа көрсеткіштен 122% жоғары, ал штаттық орташа көрсеткіштен 71% жоғары. 2009 жылдан бері зорлық қылмыстары жыл сайын өсуде, ал Стилвеллдегі түрмеде отыру көрсеткіші әлемдегі барлық елдердегіден артық. Стилвеллдегі адам өлтіру көрсеткіші 100 мың адамға 10 құрайды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен екі есе көп. 2012 жылдың 23 қаңтарында Стилвеллде үш бомба жарылды. Жарылыстарды Федералдық Тергеу бюросы (ФБР), Алкоголь, темекі, қару және жарылғыш заттар бюросы (АТФ), Оклахома жол полициясы, Адейр округінің шерифтері және Стилвелл қалалық полициясы тергеді. Тергеу нәтижесінде жарылыстардың қасақана жасалғаны және оның себебі құбырлы бомбалар екені анықталды. Стилвеллден оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 19 шақырым (12 миль) жерде Оклахома Ситидегі жарылысқа қатысы бар деген күдікпен қаралатын, қарулы, евангелистік, ақ нәсілшілдердің бекінісі – Елохим Сити орналасқан. Бұл анклавтың көптеген қылмыстық, террористік және нәсілшіл ұйымдармен, соның ішінде Арийлерге қарсылық көрсету қозғалысымен байланысы бар. 2003 жылы Associated Press жүргізген тергеуде Элохим Ситидегі ақ нәсілшілдердің 168 адамның қаза болуына себеп болған Альфред П. Мурра атындағы федералды ғимаратты бомбалауда "басты рөл" атқарғаны анықталды. Оңтүстік кедейлік құқығы орталығы бұл бекіністі "Американың ең қатыгез экстремистерінің бас қосылатын орны" деп сипаттайды.

Әуежайлар

Painting Planes әуежайы – Стилвелл қаласының негізгі жалпы авиациялық әуежайы. Онда 330 метрлік бір ұшып-қону жолағы бар, ол қаланың оңтүстік-батыс жағында 5 шақырым қашықтықта орналасқан. Әуежайдың жағдайы нашар, жел көрсеткіші сияқты қарапайым құралдары да жоқ. Ұшып-қону жолағындағы нөмірлер мен сызықтар өшіп, беті көптеген жарықтармен бүлінген. Ең жақын коммерциялық әуежай – Солтүстік-Батыс Арканзас Ұлттық әуежайы (әдетте IATA әуежай кодымен XNA деп аталады), ол Стилвеллден солтүстік-батысқа қарай 82 шақырым (51 миль) қашықтықта, басқа штатта орналасқан.

Автомобиль жолдары

Стилвелл екі тас жолдың – АҚШ 59-шы тас жолы мен Оклахома штатының 51-ші тас жолының тоғысқан жерінде орналасқан.

Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер

Стилвелл қаласында жаяу жүргіншілерге арналған мүмкіндіктер шектеулі. Қаланың орталық аймағындағы ең көне көшелерден басқа, қала көшелерінің көбісінде жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлар жоқ. Бұл тротуарлардың көптегені жарамсыз күйде. Парктерден тыс жерлерде асфальтталған жолдар да, велосипедпен жүруге арналған инфрақұрылым да жоқ. Walk Score онлайн индексінің мәліметінше, қала тұрғындарының көпшілігі күнделікті істерін атқару үшін автомобильге тәуелді. Walk Score – тәуелсіз сарапшылар есептеген, аймақтың жаяу жүруге ыңғайлылығын бағалайтын онлайн жүйе.

Қоғамдық көліктер

Қалада KI BOIS Area Transit System жекеменшікпен басқарылатын, сұраныс бойынша іске қосылатын шектеулі көлік қызметі бар. Бұл қызмет жалпы қолданысқа берілгенімен, кеңінен қолданылмайды және оның басты мақсаты – Stilwell қаласының мүмкіндігі шектеулі, егде жастағы және жағдайы төмен тұрғындарына қолжетімді бағада көлік ұсыну. Stilwell қаласында белгілі бір маршруттармен жүретін автобустар, қалааралық автобус қатынасы немесе жолаушыларға арналған теміржол қызметі жоқ.

Темір жолдар

Стилвелл Канзас-Сити Оңтүстік (KCS) басты жолында орналасқан, ол қаланың шығыс жағынан солтүстікке және оңтүстікке қарай өтеді.