Кіріспе

МакКертейн – Оклахома штатының Хаскелл округіндегі АҚШ қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 357 адамды құрайды, бұл 2010 жылы тіркелген 516 адамнан 30,8% кемдеу. 1912 жылы көмір шахтасындағы апат 73 шахтердің қаза болуына әкеліп, МакКертейннің гүлденуіне нүкте қойды. Шахтадағы жарылыс Оклахома тарихындағы ең ауыр апаттардың бірі болып қалады.

Тарих

1889 жылы оңтүстік Хаскелл округінің аймағында табылған көмір кен орындары еуропалық кеншілер мен американдық кәсіпкерлерді қызықтырды. Олар 1902 жылы Чоктау тайпасының бас басшысы Грин МакКертейннің құрметіне аталған, бастапқыда Пантер деп аталған қауымдастықты құрды. Жақын жерде Чант тауншығы құрылды, екеуі де бірге дамуға бағытталды. 1901 жылы Форт Смит және Батыс темір жолы МакКертейнды Форт Смит, Арканзас штатымен байланыстырғаннан кейін МакКертейн мен Чант гүлденді. Темір жол 1902 жылы Оңтүстік (басты) Канада өзеніне жеткенше батысқа қарай салынды. Сан-Буас көмір компаниясы МакКертейн мен Чантта тұратын кеншілер үшін төрт жүз компаниялық үй салды. 1907 жылғы штат мәртебесіне дейін екі қауымдастықтың жалпы халқы 1760 адамды құрады. 1890 жылдың 11 маусымында Пантерде пошта бөлімі ашылды. 1902 жылдың 5 сәуірінде оның атауы McCurtain, Indian Territory деп өзгертілді. Бұл орын қазіргі орнынан шамамен жарты шақырым батысқа орналасқан. Құрылған кезде қауым Чоктау тайпасының Мошулатубби округінде орналасқан. 1901 жылы Форт Смит және Батыс темір жолы МакКертейнге салынды, осы арқылы оны Арканзастағы Форт Смитпен байланыстырды, бұл екі қаланың дамуына ықпал етті. 1902 жылы темір жол батысқа қарай құрылысын жалғастырып, Оңтүстік (басты) Канада өзеніне жетті. Сан-Буас көмір компаниясы төрт жүз компаниялық үй салды, ал МакКертейн мен Чант банктер, дүкендер, мектептер, газеттер және тіпті сусын шығару зауытының ашылуын көрді. 1907 жылғы штат мәртебесіне дейін екі қауымдастықтың халқы 1760 адамды құрады, бірақ 1908 жылғы бизнес анықтамалары 3800 адамды құрайтын жалпы халықты көрсетті, бұл Хаскелл округіндегі ең ірі көрсеткіш болар еді. Екі қауымдастыққа қызмет еткен газеттерге Haskell County Chant News, Hustler, McCurtain American, McCurtain Leader және Sans Bois News кірді. Алайда, қалалар мен олардың барлық жетістіктері 1912 жылдың 20 наурызындағы оқиғаларға төтеп бере алмады, онда екінші шахтадағы жер асты жарылысы жетпіс үш кеншінің өмірін қиды және Сан-Буас көмір компаниясын банкротқа ұшыратты. Кен өндірісі толығымен тоқтатылғаннан кейін, 1920 жылы қалалардың жалпы халқы 1341 адамға дейін азайды. Қауымдар 1922 жылы ресми түрде біріктірілді, бірақ Чант пошта бөлімі 1910 жылы жабылған. 1940 жылы халық саны 870 адамды құрады, ал 1960 жылға қарай 528 адамға дейін азайды. 2000 жылға қарай соңғы шахталар жабылды. Қала халқы 466 адамға дейін азайды, бірақ бұл төмендеу үрдісі кері қайта бастады; 2010 жылы көрсеткіш 516 адамды құрады. МакКертейннің бір кездері гүлденген өткенінің жалғыз естелігі – ескі No 2 шахта орнындағы және жақын жердегі Шахташылар зиратындағы жетпіс үш қабірде үнсіз тұрған ескерткіш. Оклахома тарихы және мәдениеті энциклопедиясында былай делінген: "МакКертейннің бір кездері гүлденген өткенін көрсететін жалғыз естелік – ескі No 2 шахта орнындағы және жақын жердегі Шахташылар зиратындағы жетпіс үш қабірде үнсіз тұрған ескерткіш". Сан-Буас көмір компаниясының No 2 шахтасындағы қайғылы жарылыстан кейін МакКертейн қаласы экономикалық құлдыраудың бірнеше онжылдықтарымен бетпе-бет келді. 1912 жылғы трагедия 73 кеншінің өмірін қиды және халық санының азаюы, аймақтағы жұмыс орындарының азаюы, экономикалық қиындыққа тап болған тұрғындардың қатты кедейлікке бейімделуі және сол аймақта қалған келесі буынның да кедейлік деңгейінде немесе одан төмен өмір сүруіне әкелді.

География

МакКертен Макалестердің шығысында және Саллисавтың оңтүстік-батысына қарай орналасқан.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 466 адам, 178 үй шаруашылығы және 122 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 213 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 75,54% ақ нәсілді, 16,74% американдық индейлер, 1,29% азиялық және 6,44% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,29% құрады. 178 үй шаруашылығының 36,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 54,5% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,8% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 30,9% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,8% жеке адамдардан тұрды, ал 17,4% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,62 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,28 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 30,5%, 18-24 жас аралығындағылар 9,2%, 25-44 жас аралығындағылар 24,2%, 45-64 жас аралығындағылар 21,7%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 14,4%. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 95,8 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 97,6 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 22 188 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 29 167 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 29 167 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 15 833 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 11 410 доллар болды. Отбасылардың 16,2% және халықтың 22,5% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 28,2% және 65 жастан асқандардың 25,0% кедейлікте өмір сүрді.