Кіріспе

Алтус ( /æltəs/ ) – Оклахома штатының Джексон округінің орталығы саналатын АҚШ қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 18 729 адамды құрайды. Алтуста АҚШ Әуе күштерінің C-17, KC-46 және KC-135 ұшақ экипаждарын даярлайтын оқу базасы орналасқан. Бұдан өзге, қала Батыс Оклахома мемлекеттік колледжі мен Оңтүстік-Батыс технологиялық орталыққа да мекенжай болып табылады.

Тарих

Алтыс деп аталатын қала 1886 жылы негізделді. Бұл қауым бастапқыда "Фрейзер" деп аталды, ол Біттер Крикке 50 шамасында адам тұратын, Ұлы Батыс Мал Жолындағы сауда орталығы қызметін атқаратын елді мекен болды. Солтүстіске қарай мал айдап бара жатқан қаубойлар Джон МакКлираннан айран сатып алу үшін жиі тоқтап отыратын. Сондықтан бұл жергілікті жерде "Айран станциясы" деп белгілі болды. Фрейзер пошта бөлімі 1886 жылдың 18 ақпанында ашылды. 1891 жылдың 4 маусымында Фрейзерді күрт су тасқыны дерлік жойып жіберді. Тұрғындар бастапқы орналасқан жерінен шығысқа қарайғы жоғарырақ жерге көшіп кетті. У. Р. Бокум қаланың атын "Алтус" деп өзгертуді ұсынды, бұл латын тілінде "биік" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау қалып қойды, бірақ қала 1901 жылдың 10 шілдесінен 1904 жылдың 14 мамырына дейін "Легер" деп те аталды. Оклахома штаты құрылғаннан бастап 1910 жылғы халық санағына дейін халық саны екі есеге артты, тіпті Ұлы депрессия кезінде де өсуді жалғастырды. Қала Қызыл өзеннің негізгі арнасы мен Солтүстік саласының арасында орналасқан.

Климат

Алтус ылғалды субтропикалық климатқа (Köppen Cfa) ие, жартылай құрғақ климатқа (BSk) жақын орналасқан. Жазда ауа райы өте ыстықтан шілтіршіліке дейін жетеді, бірақ Мексика шығанағындағы дауылдардың қалдықтары ішкі аймаққа жылжуынан кейде ауыр жауын-шашын жауады. 1936 жылы екі рет рекордтық температура тіркелді. Күз қысқа, әдетте өте жылы түстен кейін және жайлы салқын таңертең болады, ал қыс өте өзгермелі. Қыстау желдері кейде қысқы күннің төмен температурасында да температураны ыңғайсыз деңгейге көтеріп, өсімдіктерді құрғатып, орман өрттеріне себеп болуы мүмкін. Екінші жағынан, Аляска шығанағында блокада пайда болса, Канададан жазық штаттарға суық ауа массасы кіріп, төтенше жағдайларда температураны төмендетуі мүмкін. Мұндай суық температуралар әдетте үш жылдың біреуінде кездеседі, бірақ жыл сайын шамамен 78,5 таңертең температура нөлге немесе одан төмен түседі. Қар жауу сирек және болмасақ: бір айда ең көп жауын 1966 жылдың қаңтарында тіркелді, ал жаңбырдың көп бөлігі көктемде, ыстық және суық ауа массаларының қосылуынан туындайтын күшті дауылдар кезінде жауады, бұл қысқа мерзімді, бірақ қарқынды жауын-шашынға әкеледі. Ең жауынды ай 1980 жылдың мамыр айы болды, ал мамыр және маусымнан басқа айларда жауын-шашын мүлдем болмаған жағдайлар тіркелді, ал ең жауынды 24 сағаттық кезең 1983 жылдың 20 қазанында болды. Ең жауынды жыл 1941 жыл болды, ал ең құрғақ жыл 1970 жыл болды.

Демография

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 19 813 адам тұрды. Коммерциялық әуе тасымалы шығысқа қарай 57 миль қашықтықтағы Лоутон Форт Силл аймақтық әуежайы арқылы жүзеге асырылады. Уичита, Тилман және Джексон темір жолы жүк тасымалын қамтамасыз етеді.

Білім

Алтустың мемлекеттік мектептері Оклахома мектеп округінің 18-ші нөмірінде орналасқан. Алтус мемлекеттік мектеп округінде тоғыз мектеп бар, оның ішінде бес бастауыш мектеп, бір аралық мектеп, жасөсперімдер мектебі, жоғары мектеп және оқу орталығы бар. 2011–2012 оқу жылында шамамен 3851 оқушы оқыды. Батыс Оклахома мемлекеттік колледжі және Оңтүстік-Батыс технологиялық орталығы аймақта жоғары білім алуға мүмкіндік береді.