Кіріспе

Ньюкирк – АҚШ, Оклахома штатының Кей округінің орталығы және қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 2172 адамды құрайды.

Тарих

Ньюкирк Чероки аутлети деп аталатын жерде орналасқан (халық арасында "Чероки жолағы" деп аталады), ол 1893 жылға дейін Чероки үндістеріне тиесілі болды. Черокилер президент пен Ішкі істер министрлігінің талаптарына келісіп, сол кездегі Оклахома территориясының бір бөлігі болған жерді АҚШ үкіметіне сатуға мәжбүр болды. Жерді черокилерден сатып алуға тырысулар 1889 жылы басталды, бірақ 1893 жылы Конгресс сатып алуға рұқсат бергенге дейін аяқталмады. 1893 жылдың 16 қыркүйегінде Чероки жолағы арқылы жерді индей емес қоныстандыру үшін ашты. Жер телімдерін иеленуге шамамен 100 000 адам қатысты. Ньюкирк қаласы үкімет тарапынан К округінің орталығы ретінде жоспарланды. Ол алғашқыда Silas W. Lamoreaux атымен аталып, Жер бас басқармасының комиссары болған. Ламореодан солтүстікке қарай екі шақырым жерде Кирк орналасқан, ол Санта-Фе темір жолының мал тасымалдау станциясы болды. Жерді иемдену күнінің алғашқы сағаттарында Ламорео мен оның маңында 5000 адам жерді иемденуге талаптанды. Иеленушілерге екі жер телімі берілді: біреуі тұруға, екіншісі бизнестің қажеттіліктері үшін. Белгіленген ауылдық аймақтарда иеленушілер 160 акр жерді таңдай алатын болды. Көптеген үміткерлер сәтсіздікке ұшырағандықтан, халық саны тез арада 2100-ге дейін төмендеді. Қалалық үкімет құрылды, ал алғашқы қадамдардың бірі қаланың атауын Ламореодан Санта-Феге өзгерту болды. Алайда, темір жол басқа да бірнеше елді мекендердің Санта-Фе деп аталуын ескеріп, бұл ұсыныстан бас тартты. Сол кезде Кирк станциясы жабылды, сондықтан 1893 жылдың 8 қарашасында Ньюкирк атауы таңдалды. 1901 жылы Ньюкирк өрт салдарынан қаланың өркендеген орталық бөлігінің көп бөлігін жоғалтты. Өртенген ағаш ғимараттардың орнына Ньюкирктен шығысқа қарай төрт шақырым жерде өндірілген ерекше сары әктастан салынған тас ғимараттар салынды. "Еңкейген тас ғимараттар шаңды көшелерге мәртебе мен тұрақтылық сыйлады, ал ағаш үйлер бірте-бірте "иемденуді аяқтаған" үйлердің орнын басты. Жас шыршалар, топағы, бұталар мен гүлдер бұрын шөл дала болған жерді көлеңкелі бақшаларға айналдыра бастады." Ньюкирктің бизнес ауданы 1984 жылы тарихи аудан ретінде Ұлттық тіркелімге енгізілді. Оклахома 1907 жылы штатқа айналғаннан кейін Ньюкирк, Блэкуэлл және Понка Сити округтің орталығы болу үшін бәсекелестікке түсті. 1908 жылдың 3 қыркүйегінде өткен сайлау нәтижесінде Блэкуэллге 2038 дауыс, Ньюкиркке 2063 дауыс, ал Понка Ситиге 1388 дауыс түсті. Губернатор Хаскелл Ньюкиркті жеңімпаз деп жариялады. Блэкуэлл сотқа шағымданды, бірақ істі ұтып, Ньюкирк орталықтың мәртебесін сақтап қалды. 1992 жылы Ньюкирк Оклахоманың Main Street Award сыйлығын алған алғашқы шағын қала атанды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың ауданы 3 шаршы километрді құрайды, бәрі құрлық. Ньюкирк көбінесе жазық жерде орналасқан, жақын маңда үлкен су арналары жоқ, және екі экологиялық аймақтың шекарасында: Орталық Ұлы жазықтар және Флинт төбелері. Қаланың батысында, Ұлы жазықта, егістік жерлер көп, әсіресе бидай, соя және мал өсіруге қолайлы. Қаланың шығысында Флинт-Хиллз жері тіктеп, тасты, негізінен мал шаруашылығына пайдаланылады. Табиғи өсімдіктер көбінесе дала, бірақ өзен аңғарларында мақта, емен, шаған, күл, пекан, сикомор және басқа да түрлер өседі. Қыраттарда бұталы емен мен қызыл арша жиі кездеседі. Жануарлар әлемі бай, аққұйрықты бұғы, түркия, ақкеуек, койот, қарақұйрық және су құстары бар. 2002 жылы Ньюкирктен 11 километр шығысқа қарай пуманың адамға шабуыл жасағаны туралы хабарланған. Ньюкирк Канзас және Оклахома штатының шекарасының оңтүстігінде жатыр. Кау индей тайпасына тиесілі казино және басқа да нысандар шалқары орналасқан. Арканзас өзені қаланың шығысында. Өзен арқылы салынған көпір Кау көлінің бастапқы бөлігінен өтеді. Өзен жанында Deer Creek/Bryson Paddock орналасқан, мұнда археологтар 18 ғасырдағы екі белгілі Уичита үнді ауылының қираған қалдықтарын қазып шығарған. Өзеннен әрі, шығысқа қарай, сирек қоныстанған, биік шөпті дала аймағы және көптеген ірі шаруашылықтар бар. Жергілікті тұрғындар бұл аймақты Осадж округы мен Осадж үндістерінің құрметіне "Осадж" деп атайды. Кау индейлерінің Вашунга зираты Ньюкирктің солтүстігінде орналасқан. Ол Кау көлін құру үшін салынған бөгет салдарынан суға батпау үшін сол жерге көшірілді. Қазір жабылып қалған Чилоко үнді шаруашылық мектебі солтүстікке қарай орналасқан.

Климат

Ньюкирктің климаты суық континенталды деп сипаттауға болады, қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура 20°F (7°C), ал шілде айындағы орташа ең жоғары температура 92°F (33°C) құрайды. Қысқы температура кейде нөлден (18°C) төмен түседі, ал жаз айларында 100°F (38°C) температура жиі тіркеледі. Жылдық жауын-шашын мөлшері орташа есеппен белгілі бір деңгейде, бірақ өте өзгермелі. Мамыр және маусым айлары орташа есеппен ең көп жауын-шашын жауатын айлар, ал желтоқсан, қаңтар және ақпан айлары ең құрғақ айлар болып табылады. Аймақта торнадолар жиі кездеседі, бірақ Ньюкирк ешқашан ірі зардаптарға ұшырамаған.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 2243 адам, 928 үй шаруашылығы және 607 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1024 тұрғын үй бірлігі, орташа есеппен 789,1 адамға шаршы миль (304,1/км²) шамасында. Қаланың нәсілдік құрамы: 83,73% ақ нәсілді, 1,20% афроамерикалық, 8,69% американдық үндістер, 0,13% азиялық, 0,85% басқа нәсілдерден және 5,39% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испандар немесе латиноамерикандықтар халықтың 2,10% құрады. 928 үй шаруашылығының 30,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,7%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 34,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,4%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 16,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,35 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 25,0%, 18-24 жас аралығындағылар 9,0%, 25-44 жас аралығындағылар 24,5%, 45-64 жас аралығындағылар 23,8%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 17,8% құрады. Орташа жас 39 жас болды. Әр 100 әйелге 98,7 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 92,0 еркек шақ келді. Қала бойынша үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 27 941 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 38 125 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 28 984 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 19 315 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 14 971 долларға тең. Отбасылардың 11,0%-ы және халықтың 16,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 25,1%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 10,5%-ы.

Экономика

Жергілікті экономика көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген.

Үкімет

Ньюкирк қаласында кеңес-басқарушы жүйесі бар.