Кіріспе

Crescent – АҚШ, Оклахома штатының Логан округінде орналасқан қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халқы 1299 адамды құрайды. Оклахома-Сити қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Crescent қаласы 1889 жылғы 2 наурызда «Үнділерге қаржы жұмсау туралы» заңмен құрылды және Уильям Браун вагоннан жалпы тауар сата бастағанда ресми түрде іске қосылды. Біраз уақыттан кейін ол Бенжамин Райлендпен серіктес болып, екеуі бір кірпіш үйге көшіп барды. 1890 жылғы 21 ақпанда «Жарты ай қаласы» деп аталған пошта бөлімі ашылды, бұл атау қаланың пайда болған жеріндегі ай тәрізді кеңістіктен алынған. 1891 жылдың қараша айында қала учаскесі жоспарланды, ал 1893 жылы қала мәртебесі берілді. 1902 жылы «Денвер, Энид және Персика шығанағы» темір жолы қаладан батысқа қарай бір миль (1,6 км) қашықтықта рельс төседі, ал қала екі фермерден (С.Э. Уэллс және Дж.Х. Роудс) жер алып, «Жаңа Жарты ай» немесе «Батыс Жарты ай» құрды; соңында қала жаңа орынға көшірілді. 1926 жылы қаланың солтүстігінде, ал 1930 жылы оңтүстігінде «Жарты ай мұнай алаңында» мұнай табылды. 1934 жылғы 20 маусымда фермерлер мен саудагерлер банкіне бір топ адам шабуыл жасады. Топ ұрлықты жасыру және сейфті жылжытуға көмектесу үшін 13 адамды кепілге алды. Олар кепілдіктерді жүк машинасына тиеп, сейфпен бірге қаладан шығарды. Бірақ олар екеуін де қалдырып кетті, кепілдіктерге ешқандай зиян келмеді, ал сейф ашылмады. 1965 жылы Керр МакГи (Керр МакГи Ядролық корпорациясының еншілес компаниясы) «Симаррон өңдеу зауытын» ашты, ол ұнтақталған уран гексафториді мен плутонийді елдің ядролық электр станцияларында пайдалану үшін отын гранулаларына айналдырды. 1970 жылдардың басында зауыттағы жұмыс жағдайлары мен өндіріс процестері қауіпті болып кеткендіктен, бұл орын мұнай-химия өнеркәсібіндегі аса даулы оқиғалардың орталығына айналды. 1983 жылы «Оскар» жүлдесіне ұсынылған «Silkwood» фильмі Карен Силквуд (зарарланған) және оның өлімі (1974 жылы) туралы фильм. 1976 жылы зауыт өндірісті тоқтатты. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) компания бұрын радиоактивті қалдықтарды жерлеген жерге жақын жердегі жер асты суларының ластануы зауыт маңында көтеріліп, 1989 жылы рұқсат етілген федералдық ауыз су стандарттарынан 400 есе жоғары болғанын, ал 1985-87 жылдары деңгейлер федералдық стандарттардан 208-360 есе жоғары болғанын мәлімдеді. Бірнеше тазалау және жою жобалары жүргізілді, бірақ 2011 жылға дейін ешқайсысы аяқталған жоқ.