Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Идабель – АҚШ, Оклахома штатындағы МакКертен округінің орталығы және қаласы. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 7010 адамды құрады. Қала Оклахома штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде, «Чоктоу елі» деп белгілі туристік аймақта орналасқан.
Idabel is a city in and the county seat of McCurtain County, Oklahoma, United States. The population was 7,010 at the 2010 census. It is in Oklahoma's southeast corner, a tourist area known as Choctaw Country.
Тарих
Идабель 1902 жылы Арканзас және Чоктау темір жолы (кейіннен Сент-Луис және Сан-Франциско темір жолының бөлігі, қазір Kiamichi темір жолымен жұмыс істейді) құрды. Қалаға алғаш рет теміржол шенеунігі Исаак Пурнеллдің есімімен Пурнелл деп аталды. Пошта қызметкерлері бұл атауды қабылдамағандықтан, теміржол компаниясының тағы бір шенеунігінің құрметіне Митчелл деп өзгертілді. Пошта шенеуніктері де бұл атаудан бас тартты, себебі сол аумақта осы есіммен тағы бір пошта бөлімшесі болған. Олар пошта бөлімшесін Бохома (чоктау тілінде – Қызыл өзен) деп атады, ол 1902 жылдың 15 желтоқсанында ашылды. Содан кейін теміржол шенеуніктері Исаак Пурнеллдің екі қызы Ида мен Беллдің есімдерінен құралған Айдабель деген атауды таңдады. Сосын пошта бөлімшесі Айдабель деп аталды. Құрылған кезде Идабель Чоктау ұлтының Апукшунубби округіне қарасты Бок Тукло округінде орналасқан еді. Алғашқы төрт жыл бойы Айдабельдегі жергілікті басқарудың жауапкершілігінің барлығы чоктау тайпасының өзінде болды. Ұлттық үкімет чоктау еместер арасында заңды сақтауға жауапты болды. 1906 жылы азаматтар алғашқы мэрді сайлап, әкімшілік кеңес үлгісіндегі билік жүйесін құрды. Штат құрылған күні, 1907 жылдың 16 қарашасында, қала МакКертейн округінің орталығы болып белгіленді. Сол жылы өткізілген халық санағында 726 тұрғын тіркелді. 1910 жылы халық саны 1493-ке жетті. 1920 жылы 3617 тұрғын болса, 1930 жылы олардың саны 2581-ге дейін азайды. 1930 жылдардың соңында, Ұлы депрессия аяқталған кезде өсім қайтадан жанданды. Айдабель тұрғындары 2019 жылдың сәуір айында Крейг Янгты алғашқы афроамерикалық мэр етіп сайлады.
Idabel was established in 1902 by the Arkansas and Choctaw Railway (later part of the St. Louis and San Francisco Railway, the line now being operated by the Kiamichi Railroad). The city was first named Purnell, after Isaac Purnell, a railroad official. When postal officials rejected that designation, the name was changed to Mitchell, honoring another railroad company officer. Postal officials also rejected that name because another post office of that name existed elsewhere in the territory. They named the post office Bokhoma (a Choctaw word meaning Red River), which opened December 15, 1902. Railroad officials then chose the name Idabel, a compound of the names of Isaac Purnell's two daughters, Ida and Bell. The post office was then renamed Idabel. At the time of its founding, Idabel was located in Bok Tuklo County, a part of the Apukshunubbee District of the Choctaw Nation. For its first four years, Idabel local government was the responsibility of the Choctaw tribe for the Indians themselves. The national government was responsible for enforcing the law among non Choctaws. In 1906, the citizens elected their first mayor and established a mayor council form of government. At the time of statehood, November 16, 1907, the town was designated as the county seat of McCurtain County. A census in that year reported 726 residents. By 1910, the population had grown to 1,493. In 1920, there were 3,617 residents, but the number fell to 2,581 in 1930. Growth resumed by the end of the Great Depression in the late 1930s. Idabel residents elected their first African American mayor in April 2019, mayor Craig Young.
2022 жылғы торнадо
2022 жылдың 4 қарашасында Идабель қаласын құлдиратып, EF4 күшіндегі дауыл соқты. Дауыл қалаға келген кезде EF3 күшінде болды және дауылдан қауіпті жағдай жарияланды. Ол қаланың негізінен оңтүстік-шығыс бөлігіне ауыр зақым келтірді.
On November 4, 2022, Idabel was hit by a destructive EF4 tornado. The tornado warranted a tornado emergency and was at EF3 strength when it struck the city. It caused heavy damage, mainly to the southeast portion of the city.
География
Идабель Литтл өзені мен Қызыл өзеннің арасында, Оклахома-Арканзас штатының шекарасынан батысқа қарай және Хьюгодан шығысқа қарай орналасқан.
Idabel lies between the Little River and the Red River, about west of the Oklahoma Arkansas state line and east of Hugo.
Климат
Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Идабель ылғалды субтропиктік климатқа ие, климат карталарында "Cfa" деп белгіленеді.
The climate in this area is characterized by hot, humid summers and generally mild to cool winters. According to the Köppen Climate Classification system, Idabel has a humid subtropical climate, abbreviated "Cfa" on climate maps.
Экономика
Бастапқыда жергілікті экономиканың негізі ағаш болды, бірақ жақын маңдағы ормандар кесілгеннен кейін мақта өндірісі оны ығыстырды. 1904 жылы Идабельде бір мақта тазартатын завод жұмыс істеді, ал 1930 жылы алты жұмыс істеді. Дегенмен, Ұлы депрессия, топырақтың құнарсыздануы және зиянды жәндіктер Идабель маңындағы осы саланың құлдырауына себеп болды. Жер иелері өздерінің жерлерін жайылымдарға айналдырып, мал өсіруді кеңейтті. Аймақта тауық шаруашылықтары да құрылды, ал маргіналды егістік жерлер қарағайлы ормандық шаруашылықтарға айналдырылды. Литл Ривер ұлттық жануарлар қорығы солтүстік-шығысқа қарай орналасқан; одан әрі солтүстік-шығысқа қарай Брокен Боу көлі, Биверс Бенд мемлекеттік паркі, Хочатаун мемлекеттік паркі (қазір Биверс Бендтің бір бөлігі), МакКертейн округінің аң аулау қорығы және Карсон Крик демалыс аймағы жатыр. Оңтүстік-шығыста Ред-Слуг жабайы табиғатты басқару аймағы орналасқан. Қызыл өзен мұражайында өнер және археология экспонаттары, соның ішінде Оклахома штатының динозавры – Акрокантозавр атокенсис қойылған. Барнс Стивенсон үйі – 1912 жылы қайта жаңартылған викториандық стильдегі үй, ол заманауи жиһазбен толық жабдықталған және Оклахома штатының МакКертейн округіндегі тарихи орындардың ұлттық тізіміне енген. Тізімге Идабельдегі Фриско станциясы, Идабель қару-жарақ қоймасы, Руло қонақ үйі және Сполдинг Зәйтүн үйі де кіреді.
Initially, timber was the basis for the local economy, but this was supplanted by cotton production after the nearby forests were cleared. One cotton gin operated in Idabel in 1904, but six were in business in 1930. However, the Great Depression, depleted soil and destructive pests essentially wiped out this industry around Idabel. Landowners converted their properties to pastures and expanded beef production. Chicken farms were also established in the area and marginal agricultural land was turned into pine plantations. Little River National Wildlife Refuge is to the northeast; further to the northeast are Broken Bow Lake, Beavers Bend State Park, Hochatown State Park (now part of Beavers Bend), McCurtain County Game Reserve, and the Carson Creek Recreation Area. To the southeast is the Red Slough Wildlife Management Area. The Museum of the Red River houses art as well as archaeology, including Acrocanthosaurus atokensis, the Oklahoma State Dinosaur. The Barnes Stevenson House is a 1912 restored Victorian house complete with period furnishings, and is on the National Register of Historic Places listings in McCurtain County, Oklahoma. Other Idabel locales on the list include the Frisco Station, the Idabel Armory, the Rouleau Hotel, and the Spaulding Olive House.