Кіріспе
Новата (Lenape: Nuwatu, Nuwi ta) – АҚШ, Оклахома штатындағы Новата округінің орталығы саналатын қала. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халқы 3 731 адамды құрады, бұл 2000 жылы тіркелген 3 971 адамнан 6,0 пайызға кеміген. Қала құрылған жер бұл кезде Үндістан территориясындағы Чероки тайпасының бір бөлігі болған.
Тарих
Бұл жерде құрылған алғашқы қауым Мец деп аталды, оның алғашқы пошта бастығы Фред Мецнердің атымен аталған. Темір жол 1889 жылы салынуынан бұрын-ақ атау өзгертілді. Новата АҚШ үкіметінің мәжбүрлеуімен Шығыстан келген үндістердің қайта қоныстануына арналған пойыз аялдамасы болды. Қала атауының мағынасы туралы пікір таластар бар. Бұл жерден өткен ленапе тайпасы оны "нувита" деп атады, яғни "достық" немесе "құшақ жайып қарсы алу" деген мағынаны білдіреді. Чероки тілінде қала ᎠᎹᏗᎧᏂᎬᎬ (A ma di ka ni gunh gunh, шамамен) деп аталады, бұл "судың бәрі тартылып кетті" дегенді білдіреді, яғни атауының дыбысталуынан "Су жоқ" деген мағынаны білдіреді. 1889 жылы Канзас және Арканзас аңғары темір жолы (кейін Миссури Тынық мұхиты темір жолының бір бөлігі) Новата арқылы желі салды. 1889 жылдың 8 қарашасында қалада пошта бөлімі ашылды. Новата 1899 жылдың 17 сәуірінде қала болып құрылды. 1900 жылы Новатада 498 адам тұрды. Новатаның халқы ең көп болған кезеңі 1920 жылы, 4435 адамды құрады. Ол Юнион Электр темір жолының оңтүстік терминалы болды, ол 1948 жылға дейін қалаға қызмет көрсетуді жалғастырды. Газеттердің қатарында Nowata Herald және Nowata Advertiser болды. 1930 жылы қалада 850 телефон тіркелді, сол кезде халық санағы халық санының алғашқы төмендеуін көрсетті, ол 1910 жылғы көрсеткіштерге жуық болды.
География
Новата Талсадан солтүстікке қарай 51 миль (82 км) және Канзас штатының шекарасынан оңтүстікке қарай 21 миль (34 км) қашықтықта орналасқан. Бір аптадан кейін ең жоғары температура 110 °F (61 °C) градусқа артты.
Демография
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 3971 адам, 1622 шаруашылық және 1026 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1853 тұрғын үй, орташа тығыздық көрсеткіші. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 70,08% ақ нәсілді, 4,66% афроамерикалық, 16,02% американдық үндістер, 0,13% азиялық, 0,38% басқа нәсілдерден және 8,74% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,18% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1622 шаруашылықтың 28,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 46,5% -ы заңды некеде тұрған жұбайлар, 13,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 36,7% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,8% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 19,2% -ында 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,32, ал отбасының орташа мүше саны 2,96 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінуі: 25,6% -ы 18 жасқа дейінгілер, 8,2% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 22,9% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,6% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 21,7% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 40 жасқа тең. Әр 100 әйелге 90,3 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 84,7 еркек шамасында. Шаруашылықтың орташа табысы 23 835 доллар, ал отбасының орташа табысы 31 836 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 26 556 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 989 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 12 633 доллар. Отбасылардың 11,6% және халықтың 19,2% -ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 24,0% және 65 жастан асқандардың 11,5% -ы.
Экономика
ХХІ ғасырдың басында Новата қаласында 130 түрлі кәсіпорын болды. Ең ірісі – қырық төсектік Джейн Филлипс Новата денсаулық сақтау орталығы. "Новата Стар" апталық газеті оқырмандарын жергілікті жаңалықтар мен мәселелер туралы хабардар етіп отырды.
Үкімет
Қала кеңес-менеджерлік басқару жүйесіне ие.
Көлік
Новата қаласын екі АҚШ тас жолы, бір әуежай және бір 1-сыныпты теміржол қызмет көрсетеді.
Автомобиль жолдары
US 169 – Новата қаласы мен Новата округі үшін негізгі солтүстік-оңтүстік АҚШ тас жолы. Тас жол Аш көшесімен, Новата муниципалды әуежайының солтүстігінен, жақын орналасқан Ленападан басталып, Мемориалдық саябақ зиратының шығысындағы Юнион Пасифик виадугы арқылы қаладан оңтүстікке қарай шығады. Тас жол Тулса, Оклахомаға қарай оңтүстікке қарай жалғасады. US 60 – Новата және Новата округі үшін негізгі шығыс-батыс АҚШ тас жолы. US 60 Новата қаласының шығыс жағында Винита жолымен өтеді. Тас жол Винита жолы, Герлах көшесі және Шығыс Фэрвью даңғылының қиылысында солтүстік-батысқа бұрылып, содан кейін Оңтүстік Хилл көшесінде Чероки даңғылына батысқа қарай бұрылады. Тас жол Чероки даңғылында қалып, Аш көшесінде US 169-ды кесіп өтеді де, Пайн көшесінде солтүстікке бұрылады. Тас жол Батыс Делавэрге дейін Пайн көшесімен бір блокқа дейін солтүстікке қарай жүреді. Содан кейін тас жол Батыс Делавэр даңғылымен өтеді, бір қала блогы бойы батысқа қарай жалғасып, содан кейін Солтүстік Пекан көшесіне солтүстікке бұрылады. Тас жол Солтүстік Пекан көшесімен бір блокқа дейін жүреді, содан кейін батысқа қарай W. Davis Drive-ға бұрылады. Тас жол Батыс Дэвис драйвімен жүреді, Миссисипи көшесінде солтүстік-батысқа бұрылып, Батыс Дэвис драйвімен жалғасады, содан кейін Тернер-лейннің солтүстік-батысында қаладан шығып, Бартлсвилл қаласына қарай батысқа қарай жалғасады.
Әуежай
Новата муниципалды әуежайы АҚШ 169 тас жолының солтүстік жағында, қаланың ішінде орналасқан. 17/35 ұшу-қону жолағы асфальт төселген, ал 5/23 ұшу-қону жолағы – шөппен өсірілген. Новата муниципалды әуежайы Новата қаласына тиесілі.
Темір жол
Новата Оклахома қаласын Union Pacific темір жолы қамтамасыз етеді. Wagoner бөлімшесі жақын орналасқан Канзас штатының Коффивилл қаласынан солтүстікке қарай басталады және Новата округі арқылы АҚШ 169 тас жолына шамамен параллель жүреді. Бұл бөлімше Оңтүстік Коффивилл, Ленапа, Делавэр, Новата және Ватова қалаларынан өтеді. Union Pacific Wagoner бөлімшесі мен Burlington Northern & Santa Fe Cherokee бөлімшелерінің тоғысқан жері жақын маңдағы Оклахома штатының Клармор қаласында орналасқан. Wagoner бөлімшесінің оңтүстік ұшы Арканзас штатының Ван Бюрен қаласында орналасқан.