Кіріспе

Эдмонд – АҚШ-тың Оклахома штатындағы Оклахома округінде орналасқан қала. Ол Орталық Оклахомадағы Оклахома-Сити қалалық аймағының бір бөлігі. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 94 428 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы көрсеткіштен 16%-ға артық. Осылайша, Эдмонд Оклахома штатындағы халық саны бойынша бесінші қала. Қала Оклахома-Сити қаласының солтүстік шекарасына іргелес жатыр. Қалалық көліктер Citylink Edmond автобус қызметі арқылы жүзеге асырылады.

19 ғасыр

Оклахома территориясындағы Санта-Фе темір жолы 1887 жылы Санта-Фе темір жолы Үнді территориясына келген кезде осы жерде су және көмір станциясын құрды. Станция орны Оклахома округіндегі желінің ең биік нүктесі болғандықтан таңдалды; пойыз станциядан кез келген бағытта төмен қарай жылдамдап шығуға оңай болатын. Теміржол кейін станцияны Санта-Федегі жүк агенті Эдмонд Бурдик есімімен атады. 1889 жылғы Оклахома жер бөлісінен кейін қала құрылғанда, алғашқы қоныс аударушылар осы атауды қабылдауға келісті. Ескі теміржол инфрақұрылымының көп бөлігі жойылғанмен, қазіргі BNSF жүк тасымалы Санта-Фе желісімен сол бағыттан өте береді. Эдмонд қаласы 1889 жылдың 22 сәуірінде Оклахома жер бөлісі кезінде бір түндік уақытта өркендеді, ал Санта-Фе станциясының маңына шаруалар қоныстанды. 1890 жылдың желтоқсанында аумақтық заң шығарушы орган үш университет құрды: Норман қаласындағы мемлекеттік университет, Стилуотердегі ауыл шаруашылығы және механикалық колледж, ал Эдмонд қаласында – «нормальді» немесе педагогиялық мектеп. Территориялық нормальді мектептің (Орталық Оклахома университеті) алғашқы сабақтары 1891 жылдың 9 қарашасында Солтүстік Бродвей және Батыс Хард көшелерінің оңтүстік-батыс бұрышындағы методист шіркеуінде өтті. Территориялық нормальді мектептің ең алғашқы ғимараты – Олд Норт 1893 жылдың 2 қаңтарында сабақтарға есігін ашты, бұл Оклахома мемлекеттік университетінің Орталық залы мен Оклахома университетінің Ғылым залынан бұрын болды. Мильтон В. «Кикинг Бёрд» Рейнольдс 1889 жылдың 18 шілдесінде құрған «The Edmond Sun» газеті Оклахома территориясынан бастау алған штаттың ең көне үздіксіз шығарылатын газеті еді. Эдмонд қаласында 1986 жылдың 20 тамызында жұмыс орнында атыс оқиғасы болды, нәтижесінде 14 адам қаза тауып, 6 адам жараланды. Осы оқиғада пошта қызметкерлерінің жасаған қатілдік әрекеттері мен өз-өзіне қол жұмсауынан туған «поштаға бару» деген сленгтік сөз пайда болды. Шабуыл құрбандарының еске алу монументі Эдмонд қаласының орталық пошта бөлімінің алдында орналасқан. Қала мөріндегі христиан кресінің бейнесіне қатысты сот процесі АҚШ Конституциясының дін бостандығы туралы ережесіне қатысты мәселелерді көтерді. 1996 жылдың мамырында Жоғарғы сот Федералдық апелляциялық соттың қала мөрінен кресті алып тастау туралы шешімін күшінде қалдырды. Кресті ауыстырудың орнына қалалық кеңес «онда болғанды еске түсіру үшін» орынды бос қалдыруға дауыс берді, сондай-ақ бұл орындаудың ең арзан жолы болды.

21 ғасыр

2008 жылдың 6 тамызында Эдмонд қаласында Мемориалдық жол шіркеуінде атақты Оклахомалық бейсболшы Бобби Мёрсердің естелік жиыны өтті. Шамамен 2000 адам қатысқан естелік жиынында Реджи Джексон, Дерек Джетер, Энди Петтит және бұрынғы «Янкилер» командасының бас жаттықтырушысы Джо Жирарди де болды.

География

Эдмонд Оклахома қаласының солтүстігінде, Оклахома округінде орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 87,9 шаршы миль (228 км²), оның ішінде 85,1 шаршы миль (220 км²) құрлық және 2,8 шаршы миль (7 км²) немесе 3,19% су құрайды. Қаланың шығысындағы Аркадия көлі Оклахома Сити агломерациясы үшін балық аулауға танымал орын болып табылады және көкқұйрық, каналдық қосақабақ, көк қосақабақ және ірі ауызды басс сияқты балықтарға толы. Твин Бриджес көлі – қаладағы тағы бір көл. Эдмонд Орталық Оклахоманың Sandstone Hills аймағында жатыр, бұл аймақ төбелерімен, қара емендермен және қызыл емендермен белгілі. Қала Cross Timbers деп аталатын экологиялық аймаққа кіреді.

Климат

Эдмондтың климаты ылғалды субтропиктік, жылдың бір бөлігінде ауа райы жиі өзгереді, ал жаздары тұрақты түрде ыстық болады. Ұзақ және қатысты құрғақшылықтар көбінесе орман өрттеріне, ал ауыр жаңбырлар кенеттен су тасқыны мен су басқынына әкеліп соқтырады. Жазда оңтүстік немесе оңтүстік-шығыстан соғатын тұрақты желдер ыстық ауа райын жұмсартады. Қыста солтүстік желдерінің тұрақты соғуы суық күндерді күшейтеді. Қыста қатты мұз жауын мен қарлы борандар сирек кездеседі. Қала Торнадо аллеясында орналасқандықтан, жиі және қатысты торнадолар мен градус жауынға ұшырайды. Оклахома-Сити қалалық аймағы – әлемдегі торнадоға ең осал ірі қалалардың бірі.

Демография

ESRI бағалауынша: шамамен 94 000 тұрғын және шамамен 37 000 тұрғын үй бар. Халықтың нәсілдік/этникалық құрамы бойынша бағалау: 79,8% ақ нәсілді, 5,8% қара нәсілді, 2,7% американдық үндістер, 4,1% азиялықтар, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,5% басқа нәсілді және 5% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 7,2% испан тілді. Халықтың 51,5% әйелдер, ал 48,5% ерлер. Тұрғындардың орташа жасы 36,3 жас, бұл Оклахома штатының орташа жасы 37,8 жастан төмен. Орташа шаруашылық табысы – 101 811 доллар.

Өнер және мәдениет

Эдмонд қаласы қабырға суреттері, боялған әйнек және болаттан жасалған мүсіндер арқылы қоғамдық өнерді дамытуға күш жұмсап жатыр. Басты көшеде әр қиылыста мүсіндер орналасқан. 2007 жылдың 4 шілдесінде қалада Наннита Р. Х. Дейзидің қола мүсіні ашылды, ол Оклахома жеріне алғашқы (1889) жер бөлісу кезінде талап еткен әйел деп есептеледі. 2015 жылы Дейв МакГарридің Chief Touch the Clouds мүсіні Хьюстонның Астродомынан Эдмондқа көшірілді. Биіктігі 18 фут, ені 15 фут болатын мүсін Орталық Оклахома университетінің кіреберісіндегі Екінші көшеде орналасқан. Эдмонд тұрғындары 57 протестанттық және үш католик дін өкілдерінің қауымдастығына, алты соңғы күнгі қасиеттілер қауымдастығына, бір унитариандық-универсалистік шіркеуіне, бір ислам мешітіне және Бахаи дінінің жақтастары үшін бір Хазиратаул Қудсқа бара алады. Эдмондтағы Өмір кампусында 163 фут биіктіктегі крест орнатылған. Бұл крест 66 мемлекеттік тас жолының (сонымен қатар Екінші көше деп аталады) және I 35 қызметтік жолының қиылысындағы шіркеуде орналасқан. Бұл шіркеу, сол кезде MetroChurch деп аталған, крестті орнату үшін Эдмонд қаласымен күресті, бірақ жоспарлау комиссиясы оны жарнама тақтасы деп есептегендіктен рұқсат беруден бас тартты. "Рудерлес" (2014), "Американдық Underdog" (2021) және "Рейган" (2024) фильмдері Эдмондта ішінара түсірілді.

Спорт

Регби одағы Эдмондта да, Оклахома-Сити қалалық аймағында да дамып келе жатқан спорт түрі. Эдмондта екі регби клубы бар: Эдмонд регби клубы (әдетте "Шторм" деп аталады) және Орталық Оклахома университетінің регби футбол клубы. Гольф Эдмондта кең таралған спорт, онда 7 гольф алаңы бар, соның ішінде Oak Tree National. Футбол да Эдмондта дамып келе жатқан спорт, және Эдмонд футбол клубының орны болып табылады.

Білім

Эдмондтың көп бөлігі Эдмонд мемлекеттік мектептеріне қарайды. Ал қалған бөліктері басқа мектеп округтеріне қарасты: Дир-Крик мемлекеттік мектептері, Джонс мемлекеттік мектептері және Лютер мемлекеттік мектептері.