Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дженкс – АҚШ-тың Оклахома штатындағы Тулса округіне қарасты қала және штаттың солтүстік-шығыс бөлігіндегі Тулса қаласының серкесі. Ол Арканзас өзені мен 75-ші АҚШ тас жолының арасында орналасқан. Дженкс – Оклахома штатындағы ең қарқынды дамып келе жатқан қалалардың бірі. 2010 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 16 924 адамды құрады, ал 2020 жылға қарай бұл көрсеткіш 25 949-ға жетті. 2022 жылғы халық санауы бойынша Дженкс қаласының халқы 27 141 адамға бағаланды.
Jenks is a city in Tulsa County, Oklahoma, United States, and a suburb of Tulsa, in the northeastern part of the state. It is situated between the Arkansas River and U. S. Route 75. Jenks is one of the fastest growing cities in Oklahoma. The city's population was 16,924 in the 2010 census, but by 2020, this had grown to 25,949. The Census estimated Jenks' population as 27,141 in 2022.
Тарих
Дженкс 1904 жылы Тулса мен Маскоги арасындағы Мидленд Доли темір жолының бойында, Арканзас өзенінің жанында құрылған қауымдық орталық ретінде бастау алды. Өзеннің су деңгейі жоғары болғанда, оны тек қана терең суға түспейтін кемелер пайдалана алса да, осы екі көлік жолы Дженкс қаласының алғашқы дамуына өте маңызды болды. Дженкс қаласы Мидленд Доли темір жолының иесі және директоры Уильям Генри Дженкстің есімімен аталады. 1957 жылы «Тулса Трибьюн» газетінде жарияланған мақалада айтылғандай, теміржол бас кеңсесі қала құру компаниясының өкіліне директордың атымен қала атауын қоюды тапсырған. Қала 1905 жылдың 15 шілдесінде ресми түрде құрылды. Сонымен қатар, 1905 жылы маңызды мұнай кеніші табылып, аймақтың экономикасын одан әрі нығайтты. «Гленн Пул» мұнай ұңғымасы және одан кейінгі мұнай участалары көптеген кәсіпкерлерді аймаққа әкелді. 1906 жылы Дженксте көптеген мұнай қоймалары («мұнай базалары» деп те аталады) салынды. Штат құрылған кезде Дженксте 465 адам тұрды. Мұнай өндірісі төмендегеннен кейін, мұнай базалары бұзылып, ауыл шаруашылығы Дженкс экономикасына қайтадан маңызды үлес қоса бастады. 1920 жылдары көптеген болгар отбасылары аймаққа көшіп келіп, шаруашылықпен айналысып, аймақтың экономикасын жақсартты. Осы иммигранттар көптеген көкөніс шаруашылықтарын құрды. 1904 жылдан 1950 жылдарға дейін Дженкс Арканзас өзені мен Полекат өзенінің тасып ағуынан көптеген су тасқындарын бастан кешірді. 1920-1930 жылдары су тасқыны аса қауіпті болды. 1920 жылдардың соңындағы су тасқыны кезінде су деңгейі үш қабатты мектептің шатырынан басқа барлық ғимараттарды жауып тастады. Барлық адамдар эвакуацияланды, екі ер адам мен бір әйел ғана қалды. Олардың бір оқпаны, бір шағын қайығы, азық-түлігі және мектеп шатырында шатыры болды. Олар су басылғанша Дженкс қаласының қалдықтарын бірнеше апта бойы қорғады. 1948 жылы АҚШ Әскери Инженерлер корпусы Дженкс айналасына бөгет салды, соның нәтижесінде қала қауіпсіздігі артып, дамыды. 1986 жылы Арканзас өзенінің жоғарғы ағысындағы қатты жаңбырлар инженерлер корпусын Кейстоун бөгетінен өзенге секунд сайын 300 000 куб фунт су жіберуге мәжбүр етті, бұл Дженкс және басқа да өзен бойындағы қалаларда міндетті эвакуацияға әкелді. Дженкс соңғы бір ғасыр бойында бірнеше көпірлер арқылы өзенді кесіп өту пункті ретінде қызмет етіп келеді. 1910 жылы бір қатарлы көпір салынды, ол аймақтың экономикалық жетістігін нығайтты. 1948 жылы екі қатарлы жаңа көпір салынды, ол бүгінге дейін тұр және Riverwalk пен South Tulsa River Parks арасындағы жаяу өткел ретінде пайдаланылады. 1910 жылғы көпір қирады, су деңгейі төмендеген кезде ғана көрінетін бірнеше бағаналары мен металл бөліктері қалды. 1996 жылы төрт қатарлы көпір салынды. Қазіргі мектеп ғимараты 1960-1961 жылдары салынды және үш рет үлкен жөндеуден өтті. 1970 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қала халқы 1990 адамды құрады, ал мемлекеттік мектепте шамамен 1100 оқушы оқыды. 1970 жылдары Талса су жүйесі Дженкске кеңейтілді. Сол онжылдықта жақын маңдағы Оклахома мемлекеттік қызмет газбен жұмыс істейтін электр стансасы салынды. Бұл жаңалықтар аймақтың инфрақұрылымын жақсартты және экономикаға көмектесті. 1980 жылдары Кимберли Кларк өндірістік кәсіпорын салды, ол бүгінге дейін аймаққа көптеген жұмыс орындарын ұсынып келеді.
Jenks began in 1904 as a community site established by the Midland Valley Railroad between Tulsa and Muskogee, alongside the Arkansas River. Though the river could only be utilized by shallow draft steamboats while the water level was up, these two transportation routes proved vital to Jenks' early development. Jenks was named after William Henry Jenks the owner and director of the Midland Valley Railroad. According to a 1957 article in the Tulsa Tribune, an agent for the townsite company was told by the railroad home office to name a town for the director. The town was officially platted on July 15, 1905. Also in 1905, a major petroleum discovery was made, further bolstering the economy of the area. The "Glenn Pool" oil well and subsequent oil claims brought many business people to the general area. In 1906, many oil depots (also known as "tank farms") were constructed in Jenks. By the time of statehood, Jenks had 465 inhabitants. As oil production waned, tank farms were dismantled, and agriculture became once again a major contributor to the Jenks economy. The economy of the area was further improved in the 1920s when many Bulgarian families immigrated to the area to farm. These immigrants established many vegetable farms. From 1904 through the 1950s, Jenks experienced many floods from the overflow of the Arkansas River and Polecat Creek. In the 1920s and 1930s, floods were severe. During one flood in the late 1920s, the water was so deep that it completely covered every building but the roof of the three story high school. Everyone was evacuated except two men and one woman. They had one shotgun, one small boat, food and a tent on top of the school. They guarded the remains of Jenks for several weeks until the water receded. In 1948, the U. S. Army Corps of Engineers built a levee around Jenks, and the community subsequently grew as a result of the increased safety and security. There was another threat of severe flooding in 1986, when severe rainstorms upstream along the Arkansas River forced the Corps of Engineers to release as much as 300,000 cubic feet per second from the Keystone Dam into the river. This caused a mandatory evacuation order in Jenks and several other river communities. Jenks has served as a river crossing point via several bridges over the past century. In 1910, a single lane bridge was built and strengthened the economic success of the area. The year 1948 saw the construction of a replacement two lane bridge, which still stands today and now serves as a pedestrian crossing between the Riverwalk and the South Tulsa River Parks. The original 1910 bridge was destroyed and all that is left are a few columns and pieces of metal that are seen when the water level is low. A four lane bridge was built in 1996. The current High School building was built in 1960 61 and has undergone three major additions. The United States Census of 1970 placed the population of the city at 1,990 and there were approximately 1100 students in public school. In the 1970s, the Tulsa water system was expanded into Jenks. That decade also saw the construction of a nearby Public Service of Oklahoma gas fired electric power plant. These developments improved the infrastructure of the area and helped the economy. In the 1980s, Kimberly Clark built a manufacturing facility that provides many jobs for the area to this day.
География
Дженкс (36.010276, 95.979850) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 17,73 шаршы миль (46 км²), оның ішінде 17,13 шаршы миль (44 км²) құрлық және 0,6 шаршы миль (2 км²) (3,69%) су алабын құрайды.
Jenks is located at (36.010276, 95.979850). According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 17.73 square miles (46 km2), of which 17.13 square miles (44 km2) is land and 0.6 square miles (2 km2) (3.69%) is water.
2000 жылғы халық санағы
Халық санауы бойынша 0,002% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,8% басқа ұлттардан, ал 4,8% екі немесе одан көп ұлттардан. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 4,8% құрады.
As of the census 0.002% Pacific Islander, 1.8% from other races, and 4.8% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 4.8% of the population.
Қоғамдастық және туризм
Популярлы туристік орындардың қатарында Оклахома аквариумы (штаттағы жалғыз дербес аквариум) және Дженкс қаласының орталық дүкендері бар, оның ішінде бутиктер, мейрамханалар мен Антиквариат және өнер ауданы. Дженкс қаласын Оклахоманың бұрынғы бірінші ханымы Ширли Беллмон «Оклахоманың антиквариат астанасы» деп атады, ал Мейн-стритте орналасқан көптеген дүкендер осы дәстүрді сақтап келеді. Келушілер көліктерін тоқтата, күні бойы винтаждық тауарларды, сондай-ақ жаңа және қайта өңделген заттарды тамашалай алады. Көктем күндері күннің жылуын сезініп, Дженкс бақ клубының ұсынған гүлзарларын – әсіресе түлпілерді тамашалауға арналған. Жаяу өтетін көпір Дженкс өзен жағалауын өзеннің шығыс жағындағы Тулса өзендері саябағының серуендеу жолымен байланыстырады. Дженкс қаласының тағы бір маңызды тартымдылығы – жоғары мектептің футбол командасы, ол 14 штаттық чемпионатта жеңіске жеткен, оның ішінде 1996 жылдан 2001 жылға дейін қатарынан алты рет жеңіске ие болған. «Трояндықтар» соңғы 15 жылда көптеген ойыншыларды жоғары білім беру деңгейіне жіберді, соның ішінде Рокки Калмус (Оклахома/Теннесси Тайтанс), Шон Махан (Нотр-Дам/Тампа Бэй Буканерс), Джейсон Лор (Небраска), Джейсон Картер (Оклахома), Гаррет Миллс (Тулса/Миннесота Викингс), Чейз Билер (Стэнфорд), Брайан Пикрил (Техас), Кеджуан Джонс (Оклахома), Джей Генри (Батыс Вирджиния), Филипп Диллард (Небраска/Нью-Йорк Джайентс), Кори Калланс (Оклахома), Джейк Лаптад (Канзас), Кори Доррис (Тулса), Крис Адкинс (Тулса), Гейб Линн (Оклахома), Трэмейн Томпсон (Канзас штаты), Трент Мартин (Тулса), Зак Лангер (Тулса), Алекс Росс (Оклахома), Мэтт Линскотт (Тулса), Стивен Паркер (Оклахома/Лос-Анджелес Рэмс/Майами Долфинс), Джордан Смоллвуд (Оклахома). Дженкс қаласында көптеген антиквариат дүкендері бар және әр жыл сайын көптеген көше фестивальдары мен шерулер өтеді, мысалы, Art on Main (онда 12 000 адам қатысады). Дженкс мектеп округі штаттағы ең ірілердің бірі болып табылады және Тулсаның оңтүстік-батысының маңызды бөліктерін қамтиды, ал Дженкс мектептерінің көп бөлігі Тулса қаласының ішінде орналасқан. 2005 жылдың 22 қарашасында президент Джордж Буш және коммерция министрі Карлос Гутьеррес Дженкс мемлекеттік мектептерін 2005 жылғы Малкольм Болдридж ұлттық сапа сыйлығының иегері деп жариялады, бұл елдегі сапа мен ұйымдық өнімділіктегі ең жоғары президенттік награда.
Popular tourist draws include the Oklahoma Aquarium (the state's only freestanding aquarium) and Jenks’ downtown shops including boutiques, restaurants, and the Antiques and Arts District. Jenks was named the “Antique Capital of Oklahoma” by the former first lady of Oklahoma, Shirley Bellmon, and the many stores that call Main Street home keep that tradition going. Visitors can park and walk all day browsing vintage wares alongside new and repurposed offerings. Spring days are perfect for enjoying the sunshine and admiring the flower pots full of tulips, provided by the Jenks Garden Club. A pedestrian bridge links the Jenks riverfront area with the Tulsa Riverparks walking trail on the East side of the river. Another one of Jenks' main attractions is the high school football team, which has won 14 state championships, including six consecutive from 1996 to 2001. The Trojans have sent many players to the collegiate level in the last 15 years, including Rocky Calmus (Oklahoma/Tennessee Titans), Sean Mahan (Notre Dame/Tampa Bay Buccaneers), Jason Lohr (Nebraska), Jason Carter (Oklahoma), Garrett Mills (Tulsa/Minnesota Vikings), Chase Beeler (Stanford), Bryan Pickryl (Texas), Kejuan Jones (Oklahoma), Jay Henry (West Virginia), Phillip Dillard (Nebraska/New York Giants), Corey Callans (Oklahoma), Jake Laptad (Kansas), Cory Dorris (Tulsa), Chris Adkins (Tulsa), Gabe Lynn (Oklahoma), Tramaine Thompson (Kansas State), Trent Martin (Tulsa), Zack Langer (Tulsa), Alex Ross (Oklahoma), Matt Linscott (Tulsa) Steven Parker (Oklahoma/LA Rams/Miami Dolphins), Jordan Smallwood (Oklahoma). Jenks also is home to numerous antique stores and hosts many street festivals and parades each year, such as the Art on Main (which has an attendance of 12,000). The Jenks School District is one of the largest in the state and encompasses significant portions of southwest Tulsa, while many of the Jenks schools are located within the city of Tulsa. On November 22, 2005, President George W. Bush and Commerce Secretary Carlos Gutierrez announced Jenks Public Schools as a recipient of the 2005 Malcolm Baldrige National Quality Award, the nation's highest Presidential honor for quality and organizational performance excellence.
Экономика
1958 жылы Ричард Ллойд Джонс кіші әуежайы Дженкс қаласының шетінде ашылды. Бұл әуежай Тулса халықаралық әуежайына көмекші әуежай болып табылады және штаттың ең жұмысты әуежайларының бірі. Ол Тулса аймағындағы коммерциялық және жеке авиациялық қатынастарды қамтамасыз етеді және Дженкс қаласының экономикалық өсуіне үлкен үлес қосты. Дженкс көптеген шағын және ірі компаниялардың бас кеңсесіне орналасқан, олардың ішінде Kimberly Clark Corporation, Green Country Energy, Public Service Company, Tulsa Winch, Continental Wire Cloth және Tedford Insurance компаниялары бар. Сондай-ақ, Дженкс қаласы First Oklahoma Bank-тің де бас кеңсесі болып табылады, ол 2012 жылдың желтоқсанында сегіз қабатты ғимарат құрылысын бастады.
In 1958, Richard Lloyd Jones Jr. Airport opened for business just outside Jenks. This airport is the official reliever for Tulsa International Airport and is one of the busiest in the state. It serves commercial and private air travel throughout the Tulsa area and has helped stimulate the growth of Jenks' economy. Jenks is home to the headquarters of many small and large businesses, among which include; Kimberly Clark Corporation, Green Country Energy, Public Service Company, Tulsa Winch, Continental Wire Cloth, and Tedford Insurance. Jenks is also the headquarters of First Oklahoma Bank, which first began construction on its eight story building in December 2012.