Кіріспе

Вудворд – қала және Оклахома штатының Вудворд округінің орталығы. Бұл тоғыз округтің ең ірі қаласы. Тарихи тұрғыдан, бұл аймақты киова, команчи, шайен және арапахо тайпалары мекендеген. Қазіргі Вудвордтың жанында орналасқан Булинг-Спрингс – жазықтардағы үндістердің сүйікті тұрағы болған. 1838 жылы осы жерде киова мен шайен тайпалары арасында шайқас болды. 19 ғасырдың соңында, бұл тайпалар АҚШ әскері мен қоныс аударушыларға қарсы кең аумақта көптеген шайқастар жүргізді. Соғыстан кейін АҚШ армиясы Чероки шығанағындағы жазық тайпаларына қарсы түрлі экспедициялар ұйымдастырды. Бұл экспедицияларды Форт-Сапплиде орналасқан подполковниктер Альфред Салли мен Джордж Армстронг Кастер, сондай-ақ генерал Филип Шеридан басқарды. 1880 жылдары команчилер бұл аймақты Канзастан Мексикаға дейін созылған өздерінің "Команхериясының" бөлігі деп есептеді. Еуропалық америкалық қоныс аударушылар Вудвордты осы қиылыста құрды. Қаланың атының шығу тегі құпия. Адамдар қалаға Бринтон В. Вудвордтың есімін берген болуы мүмкін, ол Санта-Фе темір жолының директоры немесе бизон аулаушы, жүк тасушы және ақырында жергілікті ат жабдықтарын жасаушы Ричард "Дик аға" Вудворд деп есептеледі. Қала тез арада маңызды кеме тасымалы орталығына айналды, Форт-Сапплиді жабдықтау үшін де, Чероки шығанағында жайылымдаған ірі қара малды шығыс нарықтарына тиеу үшін де қолданылды. Вудвард Оклахома территориясындағы ең маңызды деполардың бірі болып есептелді, ол ірі қара малды шығыс және солтүстік штаттарға тасымалдауға арналған. Ұлы батыс ірі қара жолы Вудвард дамыған темір жолмен қиылысты. 1893 жылдың жазында ағаш ұсталары теміржол депосында Вудвард деп аталған алғашқы мемлекеттік ғимаратты салды. Сол кезде Вудвордта 200 тұрғын болды. 1893 жылдың 16 қыркүйегінде, ресми тұлғалар Солтүстік Оклахомада 50 000-нан астам көшіп келгендерді қоныстандырған Чероки шығанағын ашты, бұл американдық тарихтағы ең ірі жер бөлу болды. Жерді өлшеудегі қателік үкіметтік қаланың, оның жер кеңсесінің және басқа да қоғамдық ғимараттардың орналасқан жеріне әкеп соқты, бұл ескі құрылыстардан 15 блок қашықтықта болды. Аймақтық кезеңнен бастап Вудвард Вудвард округінің орталығы болып табылады. Екі қала пайда болды: Шығыс Вудворд, Денвер деп аталды, ол жақсартуларға жақын жерде пайда болды, ал Вудворд жер кеңсесіне жақын жерде пайда болды. 1894 жылдың қазан айында, адамдар депоны батысқа көшіріп, 5-ші және 6-шы көшелердің арасына орналастырды; Шығыс Вудвардтағы бизнес депоны ұстап қалды. Уақыт өте келе үкімет жер кеңсесін, түрмені және басқа да ғимараттарды шығысқа, депоға қарай көшірді. Қалалар бірікті. Бірігу нәтижесінде қаланың ұзын Басты көшесінде 8-ші көшеде қисық пайда болды, ол бастапқыда Шекаралық көше деп аталды. 1894 жылдың 13 наурызында, заңнан тыс Билл Дулин мен Билл Далтон Вудвордтағы теміржол станциясын тонап, белгісіз сомада ақша ұрлады. Солтүстікке орналасқан Канзастағы Додж-Сити сияқты, Вудвард та көптеген салон, құмар ойындар залы және жезөкшелер үйлері бар мал шаруашылығы қалашығымен мақтанды. Малшылар Вудвардтың Equity, Midway, Shamrock және Cabinet салондарын, сондай-ақ Dew Drop Inn-ді мал айдаудың соңында су ішетін орындар ретінде жақсы білді. Долли Кезер Денвердегі ең танымал бордельдерде жұмыс істеді, ал Хорас Табор оның қатысуымен Вудвордқа келгенге дейін сәнді кештер ұйымдастырды, онда ол басқа суару орны және бордель ретінде қызмет еткен Dew Drop Inn-ге ие болды. 1894 жылы Техас штатының бұрынғы сенаторы және Сэмюэл Хьюстонның ұлы Темпл Лия Хьюстон өзінің заңгерлік практикасын және отбасын Вудвордқа көшірді. Кабинет салонында заңнан тыс Ал Дженнингстің әкесі мен ағасымен болған жеке келіспеушіліктен кейін Хьюстон оның ағасын атып өлтірді. Жақын досы Темпл Лия Хьюстон осы оқиғаға қатысты. Бұл оқиғалар екеуінің мансабын бәсеңдетпеді. Вудвард билігі Хьюстонды кісі өлтіргені үшін айыптап, соттады, бірақ қазылар алқасы өзін-өзі қорғау негізінде оны ақтады. Хьюстон өзінің сот залындағы драмалық көрінісімен танымал, керемет сот адвокаты ретінде танылды. Ол Dew Drop Inn-де жұмыс істейтін жезөкше әйелдің атынан сотта "Бұзылған көгершінге шақыру" жасады; он минут қарастырғаннан кейін, алқабилер оны ақтады. Хьюстон 1905 жылы Вудвордта қайтыс болды және сол жерде жерленді. Кейіннен адамдар Джек Э. Лавты Оклахома корпорациялық комиссиясына сайлады, ол оның алғашқы төрағасы болды. Вудвард Оклахома территориясындағы ең ірі ірі қара тасымалдау орталықтарының бірі болып саналды. Кейбір адамдар 1890 жылдары ірі ірі қара мал өсіру үшін жұмыс істеді, кейіннен родеоны спорт түрі ретінде дамытты. Аттарды байлап қоятын тіреулермен қапталған құмды Басты көше. Ашық дала аяқталғаннан кейін, 1901 жылы Вудвард округіне фермерлер ағылып келді. 1902 жылдың соңына қарай фермерлердің жүгері, мақта немесе сорго егінімен толтырылған шарабалары ірі қара малдарының орнын басты. 1907 жылдың 7 қыркүйегінде Уильям Дженнингс Брайан Оклахома штатының конституциясын бекітуге және Демократиялық партияның тізімін сайлауға шақырып, Вудвардта жиналған 20 000 адамға сөз сөйледі. Екі айдан кейін президент Теодор Рузвельт Оклахоманың штат ретінде қабылдану туралы Конгресс актісіне қол қойды, Вудвардқа жақын орналасқан америкалық алтын бүркітінен алынған қаламды пайдаланды. Ол кезде Вудвардтағы халық саны 2000-нан асты.

Аудан орталығы және мал шаруашылығы қаласы

1911 жылы Конгресс актісі Вудвордты Оклахома штатының Батыс округінің АҚШ округтік сотының сот қаласы деп белгіледі. Уичита-Фоллс және Солтүстік-Батыс темір жолы 1911/1912 жылдары Вудвард округі мен Вудвард арқылы темір жол желісін салды; Миссури-Канзас-Тексас темір жолы кейіннен бұл желіні сатып алды. Адамдар Вудвард округіне Херефорд сиырларын табысты әкелді. Осы дамумен Уильям Томас Ваггонер сияқты малшылар Вудвард округіндегі мектеп жерлерін жайылымға жалға алуға тырысты. Бұл әрекеттер Вудвард округінің малшыларын Оклахома мал шаруашылығы қауымдастығын құруға итермеледі. Америка Құрама Штаттарының сенаторы Томас Прайор Гор мен Дэвид П. Марумның ықпалымен, 1912 жылы АҚШ үкіметі Вудвордта ауыл шаруашылығы зерттеу станциясын орналастырды. Сүт сиырлары ет сиырларын ығыстырып, өңделген жердің көлемімен өлшенген табыстармен, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі 1913 жылы қаланың оңтүстік-батысында Ұлы жазық далалық станциясын құрды. 1914 жылға дейін шаруалардың басқа да өнімдерімен жүретін арбалардың орнын бидай алды. 1918 жылы Вудворд федералды сотының ғимараты мен пошта бөлімі салынды және 1921 жылы ашылды. Федералды сот жыл сайын қараша айында Вудвордта сот отырыстарын өткізді. The Woodward News 1926 жылы жергілікті газет ретінде пайда болды. Үш он жыл бұрын ірі қара мал шаруашылығында жұмыс істеген ер адамдар 1929 жылы қаланың солтүстігіндегі аренада басталған "Елкс Родеосын" ұйымдастырды. Фермерлік және мал шаруашылығы салалары Вудвордтың экономикасында үстемдік етіп келді. Ұлы депрессия кезінде жергілікті Works Progress Administration жобаларының ішінде артезиандық құдыққа тоған жасау және Кристалл Бич көлі мен оған жапсарлас саябақты құру үшін сәтсіз мұнай ұңғымасын пайдалану болды. Бұл кешен Вудворд аймағының ойын-сауық орны және Елкс Родеоның үйі ретінде қызмет етті. Қала басшылары базарға мал айдау жолын қоршаудан қорғады. 1933 жылдың 23 ақпанында Оклахома штатындағы алғашқы коммерциялық сапалы ірі қара аукционы – Вудворд мал аукционы ашылды, бұл мал сату дәстүрін сақтап қалды. 1934 жылдың 13 қыркүйегінде Чарльз Линдберг пен Энн Морроу Линдберг Вудвордтың солтүстік-шығысында күтпеген жерге төтенше қону жасады. Олар Вудвордқа көмек ұшағы келгенше екі күн ауылдық шаруа қожалығында күтті. Чарльз Линдберг ешқандай сұхбат беруден бас тартты, бірақ ол әйелімен бірге жеке өмірге құштар екенін және енді көпшіліктің назарында болғысы келмейтінін айтты.

Экономикалық өсім

1934 жылдан бастап Trego’s Westwear компаниясы бүкіл әлемдегі клиенттерге батыс стиліндегі киімдер тікті. Компания көбінесе родео жұлдыздары, киножұлдыздар, Дейл Эванс және Рой Роджерс үшін костюмдер жасады. 1956 жылдың қараша айының соңында Вудвард округіндегі McCormick No.1 ұңғымасында алғаш рет табиғи газ табылды, одан кейін мұнай мен газ өндірісінің екі онжылдық өркендеуі басталды. Мейн-стрит және Оклахома даңғылы батысқа қарай «Мұнайлы аймаққа» дейін созылды. 1957 жылдың 14 қаңтарында АҚШ Ауыл шаруашылығы министрі Езра Тафт Бенсон президент Дуайт Дэвид Эйзенхауэрмен бірге Вудвард маңындағы құрғақшылықтан зардап шеккен жерлерді тексеруге барды. Вудвард қалалық әуежайында оларды 12 000 адам күтіп алды. Әлемдегі йодтың ең ірі кен орындарының бірі Вудвард округінің көптеген аймақтарында жатыр. 1977 жылдан бері көптеген компаниялар осы шикі йодты іздеумен және өндірумен айналысып келеді. Олардың қатарында Вудвардта орналасқан Woodward Iodine және Deepwater Chemicals компаниялары бар. Мал шаруашылығы қайтадан маңызға ие болғандықтан және шөпті жайылымдарды қалпына келтіру мақсатымен 1978 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті мекемесін Оңтүстік жазықтар зерттеу станциясы деп атады. 1970 жылдары халық саны 10 000-нан асты. Жақсы кезеңдер қалаға жаңа орта мектеп, кәсіптік-техникалық училищені, жаңа пошта кеңсесі, жаңа аурухана және өнеркәсіптік парк сыйлады. 1980 жылдары мұнай өнеркәсібінің экономикалық құлдырауы қала тарихында тұрғындардың алғашқы рет азаюына әкелді. 1988 жылы Вудвард округіндегі тарихи орындардың ұлттық тізіміне Вудвард Кристалл Бич паркі қосылды.

1947 жыл

1947 жылғы 9 сәуірде Оклахома тарихындағы ең қауіпті торнадо (Фуджита шкаласы бойынша F5) Вудворд қаласын шарпып, 181 адамның қаза болуына, шамамен 1000 адамның жаралануына және 100 қалалық блоктың қирауына себеп болды. 1947 жылғы Глейзер–Хиггинс–Вудворд торнадолары деп белгілі торнадолар тобы АҚШ тарихындағы ең көп қазаатқа әкелген алтыншы орында тұр. Олар Техас, Оклахома және Канзас штаттарындағы басқа да елді мекендерде көптеген адамдардың өміне қиындық туғызып, көптеген зиян келтірді.

2012 жыл

2012 жылдың 14 сәуірінде Вудворд қаласын EF3 торнадосы шапты, нәтижесінде алты адам қаза болды.

География

Вудворд Оклахома штатының солтүстік-батысында, Оклахома және Техас штаттарының арасындағы жазықтықтың шығыс шетінде орналасқан. Тоғыз округтің ең ірі қаласы ретінде, ол солтүстік-батыс Оклахоманың сауда орталығы болып табылады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 13,2 шаршы миль (34 км²), оның ішінде 13,1 шаршы миль (34 км²) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км²) (0,53%) су құрайды.

Экономика

Қала әкімшілік комиссиясы түрінде басқарылады. Вудвард Солтүстік-Батыс Оклахоманың және Канзас пен Техас штаттарындағы округтерді қоса алғанда, он округ аймағының негізгі сауда орталығы болып табылады. Ол 50 000-нан астам халқы бар сауда аймағына қызмет етеді. Ауыл шаруашылығы, мұнай, жел энергиясы және өндіріс Вудвард экономикасына үлес қосады. Вудвард бидай, мал, шөп және құс еті үшін нарық және өңдеу орталығы қызметін атқарады. Қала 1912 жылы құрылған АҚШ-тың ауыл шаруашылығы тәжірибелік станциясы – Оңтүстік жазықтықтар зерттеу станциясының төңірегінде өсті. Вудвард Оклахома штатының Анадарко ойысының шельфіндегі мұнай және табиғи газ аймағында да орналасқан. 1956 жылы Вудвард округінде табиғи газ табылды. Содан кейін Вудвард мұнай өндірісіне қызмет көрсету және бұрғылау компанияларының ашылуы мен орналасуына байланысты айтарлықтай өсімді бастан кешірді. Көмірсутектерден басқа, Вудвард округінің көп бөлігі әлемдегі ең ірі йод кендерінің бірімен жатыр. 1977 жылдан бері көптеген компаниялар Вудвард округінде шикі йодты іздеумен және өндірумен айналысып келеді. Вудвардтағы «Вудвард Йод» және «Deepwater Chemicals» компаниялары орналасқан. 2003 жылы «Florida Power & Light Company» компаниясының еншілес компаниясы «FPL Energy» және Оклахома қалалық энергетикалық басқармасы Вудвардтан солтүстікке қарай 7 миль (11 км) қашықтықта орналасқан жел турбиналарынан алынған электр энергиясын коммерциялық өндіріске енгізді. Өндірушілерге мұнай өндірісіне арналған жабдықтар, киім-кешек, шикі йод, полиграфия және баспа өнімдері кіреді. Киім фабрикалары салыстырмалы түрде жақында құрылды. «CF Industries» аммиак зауытын басқарады, ол азоттық өнімдерді де өндіреді. Зауыт «Fluor» компаниясымен «WR Grace and Co» үшін салынды, ол 1975 жылдан 1988 жылға дейін «Oklahoma Nitrogen Co.» ретінде оны пайдаланды. «Terra Industries» 1988 жылы «Grace» компаниясынан зауытты сатып алды. 2010 жылы «CF Industries» «Terra» компаниясын сатып алды және қазіргі уақытта зауытты басқарады. Вудвард – «Beaver Express Service, L. L. C.» компаниясының бас кеңсесі, Оклахома штатындағы ең ірі және ең көне шағын жиынтық экспресс және LTL жүк тасымалдаушысы. «Beaver Express» Арканзас, Канзас, Оклахома, Нью-Мексико, Миссури және Техас штаттарына қызмет көрсетеді.

Ауыл шаруашылығы

ХХ ғасырдың басында Вудвард округінде Херефорд тұқымды мал сәтті енгізілді. Осының нәтижесінде Дэн Ваггонер және оның ұлы В. Т. Ваггонер сияқты мал өсірушілер Вудвард округіндегі мектеп жерлерін мал жаюға жалға алуға тырысты. Бұл әрекеттер Вудвард округінің мал шаруаларының Оклахома мал шаруашылығы қауымдастығын құруына әкелді. Сенатор Томас П. Гор және Храм Ли Хьюстонның бұрынғы заң серіктесі Дэвид П. Марумның ықпалымен, 1912 жылы АҚШ үкіметі Вудвордта ауыл шаруашылығы зерттеу станциясын орналастырды. 1930 жылға қарай, мал шаруашылығы және мал өсіру Вудвардтың экономикасын басып алды. 1933 жылдың 23 ақпанында Оклахома штатындағы алғашқы коммерциялық мал аукционы – Вудвард мал аукционы Вудвардта ашылды. 1929 жылы Вудвардтың мал өсірушілері мен кәсіпкерлері Вудвард Елік Родеосын ұйымдастырды, ол 1959 жылға дейін елдегі ең танымал ковбой родеоларының бірі болды. Үш күндік іс-шараға 35 000-ға жуық адам қатысты. Боб Кросби, Пол Карни, Тутс Мэнсфилд, Гомер Петтигрю, Эйс Совард, Эдди Кертис, Джесс Гудспид, Айк Руд, Джим Шолдерс, Сонни Дэвис, Сонни Лингер және Тейтер Декер сияқты ұлттық родео чемпиондары Вудвард Елік Родеосында бақ сынасты.

Кәсіпорындар

1934 және 1999 жылдар аралығында Вудворд қаласындағы Trego's Westwear компаниясы әлемнің түкпір-түкпірінен келген клиенттер үшін батыс стиліндегі киімдер тікті. Родео және киножұлдыздары осы компанияның тұрақты клиенттері болды, ал Дейл Эванс пен Рой Роджерс үшін костюмдер жиі жасалатын. 1980 және 1990 жылдары киім үлгісі көбірек күнделікті болып кеткендіктен, батыс киімдеріне деген қызығушылық төмендеді. Trego компаниясы 1995 жылы өндіріс орнын жапты. 1956 жылдың 18 мамырында Кингфишер қаласынан шыққан кәсіпкер Чарльз Вудвард Паппе АҚШ-та екінші Top Hat Drive In мейрамханасын ашты, ол Sonic Drive In желісінің алғашқы қадамы болды. Осыған бірнеше ай бұрын Паппе Оклахома штатының Шоуни қаласындағы достарына барып, Трой Смитпен танысқан еді. Паппедің шабылынымен Sonic құрылып, кейіннен АҚШ-тағы ең ірі жылдам тамақ желілерінің біріне айналды.

Білім

Вудвордта балабақша, үш бастауыш мектеп, бір орта мектеп және бір жоғары мектеп бар. Вудворд мектеп округі 2500-ден астам оқушыға қызмет көрсетеді. Қаланың High Plains Technology Center-і кәсіби және техникалық білім беру саласында курстар мен дипломдар ұсынады. Вудвордта Солтүстік-Батыс Оклахома мемлекеттік университетінің Вудворд кампусы да орналасқан, ол жергілікті тұрғындарға курстар мен дипломдар ұсынады. Вудвард қаласына қарасты Вудвард қалыбылық кітапханасы бас кітапханашы Конни Терри басшылығымен жақында толықтай қайта жөнделді. 12 мың халқы бар қала үшін бұл жақсы жабдықталған, кең мекеме және толыққанды компьютерлік интернет орталығына ие.

Көрікті жерлер

Қалалық Crystal Beach су паркі бассейні, ойын фонтандары, су серсегілері және пикникке арналған алаңшаны қамтиды. Вудвард Кристал Бич паркі Оклахома штатының Вудвард округіндегі тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Вудвард спорт кешеніне жаңадан жөнделген Фуллер Парк бейсбол стадионы және бес кішкентай лига бейсбол алаңы кіреді. Вудвардта екі гольф алаңы бар: Boiling Springs және Crystal Beach муниципалды гольф алаңы, сондай-ақ Goetzinger жаяу серуендеу жолдары жеті мильге созылған. Experiment көлі маусымдық балық аулау үшін жабдықталады. Experiment көлінің қарсы бетінде орналасқан Конференция орталығы 33 000 шаршы фут алаңды құрайды, онда сатушылар стендтері, лекциялар және басқа да презентациялар өткізіледі. Вудвард өнер және театр кеңесі 1929 жылы ашылған тарихи Вудвард өнер театрында концерттер, театрлық қойылымдар, іс-шаралар мен қабылдаулар ұйымдастырады. Театр NRHP тізіміне енгізілген. Жазық далалық үндістер мен пионерлер мұражайында Ротондадағы суреттер, Myrtle Foster бөлмесіндегі пионерлік кәсіпорындар мен кеңселердің қайта жаңартылған үлгілері, 1800 жылдардың соңындағы Lee Lienemann ағаш үйі және көптеген басқа да экспонаттар бар. Вудвард федералды соты мен пошта кеңсесі 1921 жылы Ренессанс қайта жаңарту стилінде салынды және NRHP тізіміне енгізілген. 1916 жылы салынған ерте банкир L. L. Stine-ның үйі L. L. Stine House NRHP тізімінде. Boiling Springs мемлекеттік паркі шығыс-солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Fort Supply көлі, оған іргелес Fort Supply жабайы табиғатты қорғау аймағы және Cooper жабайы табиғатты қорғау аймағы солтүстік-батысқа қарай орналасқан.