Кіріспе

Алтын тістер – тістің көрінетін бөлігі алтыннан құйылған протезбен жабылатын немесе алмастырылатын тіс протезінің бір түрі.

Тарих

"Алтынмен жұмыс, тістерді қаптау және қаралау: Лусондағы тіс өңдеу" атты ғылыми мақала тіс аксессуарлары, әшекейлері және/немесе құралдарын Оңтүстік-Шығыс Азияда 4000 жылға дейін сонатын ежелгі практика ретінде сипаттайды. Тістерді өзгерту, қаптау және оларды әдемілеу (мысалы, алтынмен немесе қаралау арқылы) адамның әлеуметтік статусын көрсетудің бір жолы болуы мүмкін. Алтын тістердің алғашқы іздері 1300-1400 жылдарға жатады. Олар Филиппиннің Лусон аралында табылды. Алтын тіс құралдары көптеген жылдар бойы мәртебе символы ретінде танымалдылыққа ие болды. Археологтар Италияның этруск халқынан б.з.д. 630 жылға дейін сонатын алтын тіс құралдарын тапты және оларды алғашқы көпірлер мен тіс ауыстыру түрлері деп түсіндірді. Алтын сым ежелгі заманда стоматологияда, ал 19 ғасырда тіс қуыстарын толтыру үшін қолданылды. Алтын стоматология үшін қолайлы, себебі ол иілгіш, дерлік тозуға төзімді және табиғи тістердің қаттылығына жақын, осылайша шайнау кезінде табиғи тістерге зиян келтірмейді. Тіс қалпына келтіру үшін көбінесе құнды металдардың қоспасы қолданылады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

[[Файл:Аушвиц қарсыласы 280 кесінді.jpg|thumb|right|upright|Аушвиц-Биркенаудағы Sonderkommando тұтқындары алтын тістерін алып тастаған соң денелерді өртеу]

Америка Құрама Штаттары

Алтын қорытпаларын тіс дәрігерлері бүгінге дейін қолданады. Олар көбінесе алтынды палладий, никель немесе хром сияқты басқа металдармен қосып, тіс қаптарының беріктігін арттырады. Алтын тістер алғаш рет Америкада Джим Кроу дәуірінде пайда болған. Бастапқыда, бұл Луизиана штатында дәстүрге айналып, 1900 жылдардың басында Оңтүстік аймағында сәнге енген. Құлдықтан азат болғаннан кейін, көптеген африкалық американдықтар, бұрынғы құлдар, шіріген тістерін ауыстыру үшін алтын қаптар салдырған деп саналады. Кейіннен ол Оңтүстікте плантацияларда жұмыс істеген бұрынғы құлдардың әулеттік байлығының символына айналды, әсіресе Луизианада, ол алғаш рет дәстүрге айналған жерде. Ақшасы бар блюз және джаз музыканттары, сондай-ақ азат болған құлдар алтын қаптарды сәндік элемент ретінде қолданды, оны бірінші қара салмақтағы бокс чемпионы Джек Джонсон танымал етті.

Тарихи мәліметтер

1800-ші жылдары стоматологтар тістерді толтыру үшін алтынды материал ретінде қолдана бастады. Алтын пломбалар амальгамадан бұрын пайда болған, демек композиттік немесе фарфорлық пломбалардан да әлдеқайда ескі деп саналады. "Уолл-стрит" журналының мәліметінше, Калифорния штатының Фримонт қаласындағы тіс дәрігері доктор Ручи Сахота 1900 жылдардың басында және ортасында алтын жалатылған иық тістер мен кескіш тістердің көп кездесетінін хабарлайды. "Алтын адамдарға жасалатын күнделікті тіс процедураларында өте жиі қолданылды". Britannica американдық тіс дәрігері Уильям Таггарттың 1907 жылы тіс дәрігерлеріне тісті минималды түрде алып тастау арқылы алтынды қалпына келтіруге мүмкіндік беретін дәл машинаны енгізгенін келтіреді.

Гриллер

Грильдер, металдан жасалған тіс қаптары, 1980-жылдардан бері АҚШ-та, Нью-Йорк қаласында хип-хоп мәдениетінің танымал бөлігіне айналды. 2000-жылдардың басында Нелли, Three 6 Mafia, Lil Wayne, Ludacris, Paul Wall және Оңтүстік АҚШ-тан шыққан басқа да рэперлердің музыкалық видеоларында грильдер қайтадан танымал болды. Бүгінгі күнге дейін рэперлер алтын грильдер тағып жүреді, олардың ішіне түрлі түсті алмаздар да қойылады. Грильдерді Майли Сайрус, Бейонсе және Мадонна да киген. Кейбір рэп орындаушылары алтын тістерін тістеп қойса, эстетикалық себептермен сатып алатындардың көпшілігі алынып-салынатын алтын тіс қаптарын таңдайды. 2005 жылы Нелли "Grillz" атты рэп-синглын шығарды, ол осы тіс процедурасын жарнамалап, таныстырады.