Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі немесе одан көп ағын судың қосылуы
Meeting of two or more bodies of flowing water
Географияда, екі немесе одан көп су жолы бірігіп, жалғыз арнаны құрайтын жерде қосылыс (немесе конфлюкс) пайда болады. Қосылыс түрлі конфигурацияларда болуы мүмкін: үлкен өзенге (басты арнаға) қосылатын сала; немесе екі өзен жаңа есіммен өзеннің бастауына бірігетін жерде (мысалы, Питтсбургтегі Мононгахела және Аллегейни өзендерінің қосылысы, Огайо өзенін құрайды); немесе өзеннің екі жеке арнасы (өзен аралын құрайтын) төмен ағысында қайта бірігетін жерде.
In geography, a confluence (also: conflux) occurs where two or more watercourses join to form a single channel. A confluence can occur in several configurations: at the point where a tributary joins a larger river (main stem); or where two streams meet to become the source of a river of a new name (such as the confluence of the Monongahela and Allegheny rivers at Pittsburgh, forming the Ohio); or where two separated channels of a river (forming a river island) rejoin at the downstream end.
Құрастырмаларды ғылыми зерттеу
Конфлюенциялар әр түрлі ғылымдарда зерттеледі. Гидрология конфлюенциялардағы су ағысының ерекшеліктерін және олардың эрозия, қайраңдар мен тереңдердің қалыптасуына қалай әкелетінін зерттейді. Су ағындары және олардың салдары көбінесе математикалық модельдер арқылы зерттеледі. Конфлюенциялар тірі организмдердің таралуына (яғни экологияға) да қатысты; "конфлюенциялардың төменгі ағысындағы су ағысының жалпы үлгісі және беткейдің төмендеуі мекендеу ортасының сәйкес өзгеруіне әкеледі". Конфлюенцияларды зерттеуге қатысты тағы бір ғылым – химия, себебі кейде екі өзен суының араласуы химиялық реакцияны тудырады, әсіресе ластанған өзенде. АҚШ Геологиялық қызметі мысал келтіріп былай дейді: "қышқыл кендік сумен ластанған өзен бейтарап pH-ы бар сумен қосылғанда химиялық өзгерістер болады; бұл реакциялар өте жылдам өтеді және араласу аймағының төменгі ағысындағы металдардың тасымалдануына әсер етеді". Конфлюенциялардағы көзге көрінетін табиғи құбылыс – екі өзеннің түсінің айырмашылығы. Линчтің сөзінше, "әр өзеннің түсі көптеген факторларға байланысты: су алабындағы өсімдіктердің түрі мен мөлшері, геологиялық қасиеттері, еріген химиялық заттар, шөгінділер және биологиялық құрамы – көбінесе балдырлар". Линч сондай-ақ, түстердің айырмашылығы олар толығымен араласпай тұрып, бірнеше шақырымға дейін төмен ағысқа қарай сақталуын атап өтті.
Confluences are studied in a variety of sciences. Hydrology studies the characteristic flow patterns of confluences and how they give rise to patterns of erosion, bars, and scour pools. The water flows and their consequences are often studied with mathematical models. Confluences are relevant to the distribution of living organisms (i. e., ecology) as well; "the general pattern [downstream of confluences] of increasing stream flow and decreasing slopes drives a corresponding shift in habitat characteristics." Another science relevant to the study of confluences is chemistry, because sometimes the mixing of the waters of two streams triggers a chemical reaction, particularly in a polluted stream. The United States Geological Survey gives an example: "chemical changes occur when a stream contaminated with acid mine drainage combines with a stream with near neutral pH water; these reactions happen very rapidly and influence the subsequent transport of metals downstream of the mixing zone." A natural phenomenon at confluences that is obvious even to casual observers is a difference in color between the two streams; see images in this article for several examples. According to Lynch, "the color of each river is determined by many things: type and amount of vegetation in the watershed, geological properties, dissolved chemicals, sediments and biologic content – usually algae." Lynch also notes that color differences can persist for miles downstream before they finally blend completely.
Инженерлік саладағы конфузиялар
Инженерлік сала кең ауқымды пәндерді қамтиды, олардың барлығы тоғысулармен байланысты. Гидротехникалық саласында, екі немесе одан көп жер асты су жетектері (көлмелер) қиылысқанда, құрылыстың беріктігі мен тиімділігін қамтамасыз ету үшін жүйенің гидродинамикалық аспектілеріне ерекше назар бөлу қажет. Инженерлер бұл жүйелерді жобалау кезінде, төгу нүктесінің құрылымдық тұрақтылығын қамтамасыз ететін факторларды ескеруі керек, себебі негізгі құрылымға жанама көлменің кірісі, төгу орнында тіреудің жетіспеуінен құрылымның тұрақтылығына зиян келтіруі мүмкін. Осыған байланысты, құрылымдық нығайту түрінде қосымша тіреулер қажет болады. Жылдамдықтар мен гидравликалық тиімділіктер мұқият есептелуі керек және геометрияның әртүрлі комбинацияларын, еңіс, каскадтар сияқты элементтерді, сондай-ақ су ағысының бағытына сәйкес келетін тиісті қосылу бұрышын қолдану арқылы өзгертуге болады. Бұл турбулентті ағынды азайтуға, эвакуация жылдамдығын арттыруға және, нәтижесінде, гидравликалық тиімділікті максималды деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.
The broader field of engineering encompasses a vast assortment of subjects which concern confluences. In hydraulic civil engineering, where two or more underground culverted / artificially buried watercourses intersect, great attention should be paid to the hydrodynamic aspects of the system to ensure the longevity and efficiency of the structure. Engineers have to design these systems whilst considering a list of factors that ensure the discharge point is structurally stable as the entrance of the lateral culvert into the main structure may compromise the stability of the structure due to the lack of support at the discharge, this often constitutes additional supports in the form of structural bracing. The velocities and hydraulic efficiencies should be meticulously calculated and can be altered by integrating different combinations of geometries, components such a gradients, cascades and an adequate junction angle which is sympathetic to the direction of the watercourse’s flow to minimise turbulent flow, maximise evacuation velocity and to ultimately maximise hydraulic efficiency.
Құрлықтардың бірігуі мен адамзаттың дамуы
Өзендер көбінесе саяси шекаралар қызметін атқаратындықтан, су тоғысуы кейде үш саяси бірлік – мысалы, елдер, штаттар немесе провинциялар – кездесетін үштік нүктені құрайды. Төмендегі тізімде осыған қатысты бірнеше мысал келтірілген. Чонцин, Сент-Луис және Хартум сияқты көптеген ірі қалалар су тоғысуында пайда болған; тізімде тағы да мысалдар бар. Қала ішінде су тоғысуы көбінесе көзге түсетін орын болып табылады, сондықтан олар кейде Koblenz, Lyon және Winnipeg сияқты маңызды мемлекеттік ғимараттар немесе ескерткіштер орналасқан жер ретінде таңдалады. Қалалар көбінесе су тоғысуында саябақтар салады, кейде Портленд және Питтсбургтегідей, қалалық жақсарту жобалары ретінде. Басқа жағдайларда, су тоғысуы Филадельфия немесе Маннхайм сияқты өнеркәсіптік аймақ болып табылады. Көбінесе су тоғысуы екі өзеннің ортақ су тасқыны аймағында орналасқан және онда ештеңе салынбайды, мысалы, төменде сипатталған Манауста. Адамдар су тоғысуын діни қасиетті орындар ретінде де пайдаланады. Роджерс Солтүстік-Батыс Еуропадағы темір дәуіріндегі ежелгі халықтар үшін сулы жерлер, әсіресе көздер мен су тоғысулары қасиетті болған деп санайды. Христиандыққа дейінгі славян халықтары үшбұрышты ғибадатханалар салу үшін су тоғысуын таңдап, онда адамдық құрбандықтар мен басқа да қасиетті рәсімдер өткізген. Индуизмде екі қасиетті өзеннің тоғысуы жиі қасиетті ритуалдық шомылу үшін саяхат ететін орын болып табылады. Питтсбургте майя дінін ұстанатындардың көптегені өз қалаларындағы су тоғысуын қасиетті деп есептейді.
Since rivers often serve as political boundaries, confluences sometimes demarcate three abutting political entities, such as nations, states, or provinces, forming a tripoint. Various examples are found in the list below. A number of major cities, such as Chongqing, St. Louis, and Khartoum, arose at confluences; further examples appear in the list. Within a city, a confluence often forms a visually prominent point, so that confluences are sometimes chosen as the site of prominent public buildings or monuments, as in Koblenz, Lyon, and Winnipeg. Cities also often build parks at confluences, sometimes as projects of municipal improvement, as at Portland and Pittsburgh. In other cases, a confluence is an industrial site, as in Philadelphia or Mannheim. Often a confluence lies in the shared floodplain of the two rivers and nothing is built on it, for example at Manaus, described below. One other way that confluences may be exploited by humans is as sacred places in religions. Rogers suggests that for the ancient peoples of the Iron Age in northwest Europe, watery locations were often sacred, especially sources and confluences. Pre Christian Slavic peoples chose confluences as the sites for fortified triangular temples, where they practiced human sacrifice and other sacred rites. In Hinduism, the confluence of two sacred rivers often is a pilgrimage site for ritual bathing. In Pittsburgh, a number of adherents to Mayanism consider their city's confluence to be sacred.
Африка
Нигерияның Локоджа қаласында Бэну өзені Нигер өзеніне құяды. Замбияның Казунгула қаласында Чобе өзені Замбези өзеніне құяды. Осы құйылыс Замбияның (өзендердің солтүстігінде), Ботсвананың (өзендердің оңтүстігінде) және Намибияның (өзендердің батысында) үштік шекарасын белгілейді. Ботсвана мен Зимбабве арасындағы құрлық шекарасы да шығыс жағынан осы құйылысқа дейін созылады, сондықтан екінші үштік шекара (Замбия, Ботсвана, Зимбабве) біріншісінен 150 метр төмен орналасқан. Суреттер үшін Казунгула және Квадрипойнт туралы, сондай-ақ төмендегі галереяны қараңыз. Суданның астанасы Хартум Ақ Ніл мен Көк Нілдің қосылған жерінде орналасқан, бұл Ніл өзенінің бастауы.
At Lokoja, Nigeria, the Benue River flows into the Niger. At Kazungula in Zambia, the Chobe River flows into the Zambezi. The confluence defines the tripoint of Zambia (north of the rivers), Botswana (south of the rivers) and Namibia (west of the rivers). The land border between Botswana and Zimbabwe to the east also reaches the Zambezi at this confluence, so there is a second tripoint (Zambia Botswana Zimbabwe) only 150 meters downstream from the first. See Kazungula and Quadripoint, and Gallery below for image. The Sudanese capital of Khartoum is located at the confluence of the White Nile and the Blue Nile, the beginning of the Nile.
Азия
Басрадан солтүстікке қарай 82 км жерде, Аль-Курна қаласында Тигр мен Евфрат өзендері қосылып, Сат-эль-Араб өзенін құрайды. Үндістанның Девпраяг қаласында Ганг өзені Багиратхи мен Алакнанда өзендерінің қосылған жерінен басталады; жоғарыдағы суреттерді қараңыз. Үндістанның Аллахабад қаласына жақын жерде Ямуна өзені Ганг өзеніне құяды. Индуизмде бұл орын қасиетті саналады және діни ғұсыл жасау үшін зиярат етуге болады; Кумбх Мела кезінде ондаған миллион адам келеді. Индуистік сенім бойынша, бұл орын үш өзеннің қосылған жері (Тривени Сангам) болып есептеледі, үшінші өзен – физикалық емес, метафизикалық Сарасвати. Үндістанның Махараштра штатындағы Карад қаласы Кришна және Койна өзендерінің Т-тәрізді қосылған жері – Притисангам (мағынасы: ғажайып қосылу) орналасқан жер. Мұнда Койна өзені Кришна өзеніне құйылып, Т-тәрізді пішін құрайды, ал содан кейін біріккен өзендер шығысқа қарай Кришна өзені ретінде ағып кетеді. Малайзияның астанасы Куала-Лумпурде Гомбак өзені (бұрын Сунгай-Лумпур деп аталған, яғни "балшықты өзен") Джамек мешіті орналасқан жерде Кланг өзеніне құяды. Жақында, қосылған жердің үстінде әсем фонтандары бар "Колам Биру" (көкшіл көл) атты су тобы орнатылды. Тайбэй және Жаңа Тайбэй қалаларында Дахан мен Синдиан өзендері кездесіп, Тамсуи өзеніне құяды. Лаостағы Луанг-Прабанг қаласында Нам-Хан өзені Меконг өзеніне құяды. Цзялинь өзені Қытайдың Чунцин қаласында Янцзы өзеніне құяды. Бұл қосылған жер қаланың орталық нүктесі болып табылады және 1998 жылы салынған Чаотианмен алаңымен белгіленген. Шығыс Азияда Амур өзені Қытай мен Ресей арасындағы халықаралық шекараны құрайды. Сондай-ақ шекараны белгілейтін Уссури өзені Қытайдың Фуюань және Ресейдің Хабаровск қалалары арасындағы Амур өзеніне құяды. Қосылған жердің жоғарғы нүктесі Қытайдың ауылдық аймағында орналасқан, онда еске алу паркі – Дунцзи алаңы салынған; онда "Шығыс" деген қытай иероглифін бейнелейтін алып мүсін орнатылған. Амур-Уссури шекаралық аймағы 1969 жылғы Қытай-Кеңес шекаралық қақтығысының ошағы болды; 2008 жылы шарт арқылы қосылған жерге жақын шекара сызығы бейбіт жолмен шешілді. Грузияда, Кавказ тауларының оңтүстік беткейіндегі Пасанаури қаласында Тетри Арагви ("Ақ Арагви") Шави Арагвиге ("Қара Арагви") қосылады. Осы екі өзен бірігіп, Арагви өзені болып ағып жатады. Бұл қосылған жер екі өзеннің керемет контрастымен танымал.
82 km north of Basra in Iraq at the town of Al Qurnah is the confluence of the rivers Tigris and Euphrates, forming the Shatt al Arab. At Devprayag in India, the Ganges River originates at the confluence of the Bhagirathi and the Alaknanda; see images above. Near Allahabad, India, the Yamuna flows into the Ganges. In Hinduism, this is a pilgrimage site for ritual bathing; during a Kumbh Mela event tens of millions of people visit the site. In Hindu belief the site is held to be a triple confluence (Triveni Sangam), the third river being the metaphysical (not physically present) Sarasvati. Karad, in Maharashtra, India, is the site of the Pritisangam (meaning: Lovely Confluence), a T shaped confluence of Krishna River and Koyna River, where Koyna River mergers into Krishna River forming a T shape and then the merged rivers flow to the east as Krishna River. Kuala Lumpur, the capital of Malaysia, is where the Gombak River (previously known as Sungai Lumpur, which means "muddy river") flows into the Klang River at the site of the Jamek Mosque. Recently, the Kolam Biru (Blue Pool), a pool with elaborate fountains, has been installed at the apex of the confluence. Both Taipei and New Taipei are where the Dahan and Xindian meet and flow into the Tamsui River. The Nam Khan River flows into the Mekong at Luang Prabang in Laos. The Jialing flows into the Yangtze at Chongqing in China. The confluence forms a focal point in the city, marked by Chaotianmen Square, built in 1998. In the Far East, the Amur forms the international boundary between China and Russia. The Ussuri, which also demarcates the border, flows into the Amur at a point midway between Fuyuan in China and Khabarovsk in Russia. The apex of the confluence is located in a rural area, part of China, where a commemorative park, Dongji Square, has been built; it features an enormous sculpture representing the Chinese character for "East". The Amur Ussuri border region was the location of the Sino Soviet border conflict of 1969; the borderline near the confluence was settled peacefully by treaty in 2008. In Georgia, in the town of Pasanauri on the southern slopes of the Caucasus Mountains, the Tetri Aragvi ("White Aragvi") is joined by the Shavi Aragvi ("Black Aragvi"). Together, these two rivers continue as the Aragvi River. The conflux is known for its dramatic visual contrast of the two rivers.
Австралия
Австралиядағы ең ірі екі өзен – Мюррей және оның саласы Дарлинг – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Уентворт қаласында қосылады.
The two largest rivers in Australia, the Murray and its tributary the Darling, converge at Wentworth, New South Wales.
Сена
Сена Париждің тарихи орталығында екі өзен аралын, Сен-Луи аралын және Ла-Сита аралын айналып өтеді. Өзен қайтадан бір арнаға біріккен жерде, Ла-Сита аралы арқылы атақты Пон-Нёф көпірі өтеді, ол король Генри IV-тің ат мүсініне және тарихи жағынан жақында салынған Верт-Галант паркіне жақын орналасқан. Бұл орынды Моне, Ренуар және Писсарро сияқты суретшілер көп рет бейнелеген. Өзен ағысының жоғары жағында Марна өзені Шарентон-ле-Понт және Альфорвильде, Париж қаласының оңтүстік-шығысында Сенеге құяды. Бұл жерде қытай басқаруындағы Huatian Chinagora атты төрт жұлдызды қонақ үй орналасқан.
The Seine divides in the historical center of Paris, flowing around two river islands, the Île Saint Louis and the Île de la Cité. At the downstream confluence, where the river becomes a single channel again, the Île de la Cité is crossed by the famous Pont Neuf, adjacent to an equestrian statue of King Henri IV and the historically more recent Vert Galant park. The site has repeatedly been portrayed by artists including Monet, Renoir, and Pissarro. Further upstream, the Marne empties into the Seine at Charenton le Pont and Alfortville, just southeast of the Paris city limits. The site is dominated by the Huatian Chinagora, a four star hotel under Chinese management.
Рейн
Рейн өзенімен көптеген кемелер қатынайды, ал ірі ішкі порттар Дуйсбургте Рур өзенімен, ал Мангеймде Некар өзенімен қосылған жерлерде орналасқан; Мангейм портына қараңыз. Майн өзені Майнц қаласының оңтүстігінде Рейнге құяды. Мозель өзені Кобленц қаласының солтүстігінде Рейнге құяды. "Кобленц" атауының өзі латын тіліндегі "Confluentes" деген атаудан шыққан. Немец тілінде бұл құйылыс "Deutsches Eck" ("Неміс бұрышы") деп аталады және ол Германияның бірігуіне арналған әсерлі ескерткіш орналасқан жер, онда I Вильгельм кайзердің атты мүсіні орнатылған. Швейцарияда Рейнге Ааре өзені қосылған жерде, сондай аты бар шағын қала да бар (сол себепті).
The Rhine carries much river traffic, and major inland ports are found at its confluence with the Ruhr at Duisburg, and with the Neckar at Mannheim; see Mannheim Harbour. The Main flows into the Rhine just south of Mainz. The Mosel flows into the Rhine further north at Koblenz. The name "Koblenz" itself has its origin in the Latin name "Confluentes". In German, this confluence is known as the "Deutsches Eck" ("German corner") and is the site of an imposing monument to German unification featuring an equestrian statue of Kaiser Wilhelm I.
Upstream in Switzerland, a small town also named Koblenz (for the same reason) is where the Aare joins the Rhine.
Дунай алабы
Германиядағы Пасау, кейде Дрейфлюссестадт (Үш өзен қаласы) деп аталады, үш өзеннің тоғысқан жері болып табылады. Осы туралы нұсқауда былай делінген: "Солтүстіктен кішкентай Ильз өзені торфқа толы Бавария орманынан ағып келіп, Дунайдың батыстан ағып келетін бұлтты қоңыр суымен және Оңтүстіктен [яғни Альп тауларынан] келетін Инн өзенінің ақшыл қар еріген суымен араласып, тұманды үш түсті суды құрайды". Тая өзені Австрияның Хохэнау-ан-дер-Марш қаласының жанындағы Морава өзеніне құяды. Морава өзені Словакия мен Австрия шекарасындағы Девин қаласында Дунайға құяды. Сава өзені Сербияның астанасы Белградта Дунайға құяды. Ерігіш тау жыныстарынан пайда болатын карст топографиясында өзендер кейде жер астымен ағып, жер асты тоғысқан жерлерін құрайды, мысалы, Словениядағы Планина үңгірінде Пивка және Рак өзендері бірігіп Юника өзенін құрайды.
Passau, Germany, sometimes called the Dreiflüssestadt (City of Three Rivers), is the site of a triple confluence, described thus in a guidebook: "from the north the little Ilz sluices brackish water down from the peat rich Bavarian Forest, meeting the cloudy brown of the Danube as it flows from the west and the pale snow melt jade of the Inn from the south [i. e., the Alps] to create a murky tricolour." The Thaya flows into the Morava in a rural location near Hohenau an der March in Austria, forming the tripoint of Austria, Czechia, and Slovakia. The Morava flows into the Danube at Devín, on the border between Slovakia and Austria. The Sava flows into the Danube at Belgrade, the capital of Serbia. In karst topography, which arises in soluble rock, rivers sometimes flow underground and form subterranean confluences, as at Planina Cave in Slovenia, where the Pivka and Rak merge to form the Unica.
Басқа
Франциядағы Лион қаласы Саона өзені Ронаға құятын жерде орналасқан. 2014 жылы осы жерде ғылым және антропологияның жаңа ірі мұражайы – Musée des Confluences ашылды. Франциядағы Тулузаға жақын жерде Ариеж (өзені) Гароннаға құяды. Екеуі де Пиреней тауларынан бастау алады. Лузация Найссесі Одер өзеніне Польшадағы шеткері аймақта, Германияның Ратздорф ауылының қарсы жағында құяды. Бұл екі өзен Германия мен Польшаның соғыстан кейінгі шекарасын құрайтын Одер-Найс шекарасын қалыптастырады. Үш императордың үшбұрышы деп аталатын бұрынғы саяси үшбұрыс қазіргі Польшада орналасқан. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі онжылдықтарда осы жерге Австрия, Германия және Ресей империялары шектесетін. Финляндия Лапландиясының астанасы – Рованиеми, Солтүстік мұздық шеңберінен жоғары орналасқан ең ірі қалалардың бірі. Кривой Рог, Украина, Саксахан және Инхулетс өзендерінің құсып жатқан жерінде орналасқан және осы өзендердің атымен аталған. Ока өзені Ресейдегі Нижний Новгород қаласында Волгаға құяды. Бұл жерге Александр Невский соборы қарап тұрады. Ұлыбританияның Саутгемптон қаласы Тест және Ичен өзендерінің толқынды сағаларының қосылған жерінде салынған, олар Саутгемптон су сағасын құрайды.
Lyon, France lies where the Saône flows into the Rhone. A major new museum of science and anthropology, the Musée des Confluences, opened on the site in 2014. Near Toulouse, France lies where the Ariège (river) flows into the Garonne. Both take their source in the Pyrenees. The Lusatian Neisse flows into the Oder at a rural location in Poland opposite the German village of Ratzdorf. The two rivers form the Oder Neisse line, the postwar boundary of Germany and Poland. The Triangle of Three Emperors, a former political tripoint, lies in present day Poland. The empires that abutted (in the decades before World War I) were the Austrian, German, and Russian. Rovaniemi, the capital of Finnish Lapland and one of the largest towns above the Arctic Circle, is at the confluence of rivers Ounasjoki and Kemijoki. Kryvyi Rih, Ukraine is located (and named after) on the confluence of the Saksahan and Inhulets River. The Oka flows into the Volga at Nizhny Novgorod in Russia. The Alexander Nevsky Cathedral overlooks the site. The English city of Southampton is built at the confluence of the tidal estuaries of the River Test and River Itchen which combine to form Southampton Water estuary.
Оңтүстік Америка
Манаус, Бразилия Рио-Негро өзенінде, Амазонкаға құятын жерге жақын орналасқан (Сулардың кездесуіне қараңыз). Бұл аймақтың басты порты және кең өзен жүйесінің торабы. Игуасу өзені Парана өзеніне "Үш шекара" (Tríplice Fronteira) деген жерде құяды – бұл Парагвай, Аргентина және Бразилия елдерінің үштік қанаты. Венесуэланың Сиудад-Гуаяна қаласында Ориноко және Карони өзендері бірігеді.
Manaus, Brazil is on the Rio Negro near its confluence with the Amazon (see Meeting of Waters). It is the chief port and a hub for the region's extensive river system. The Iguazú flows into the Paraná at the "Triple Frontier" (lang es, Tríplice Fronteira), the tripoint for Paraguay, Argentina, and Brazil. In Ciudad Guayana, Venezuela there is a confluence between Orinoco River and Caroní River.