Кіріспе

Швеция округі (län) – Швецияның оңтүстігіндегі әкімшілік округ. Ол Halland, Västra Götaland, Östergötland, Kalmar және Kronoberg округтерімен шекаралас. 2017 жылдың қыркүйек айында округтің жалпы халқы 356 291 тұрғынға жетті. Елордасы және ең ірі қаласы – Йончепинг. Облыстың жалпы халқының шамамен бір төрт бөлігі Веттерн көлінің оңтүстік жағындағы Йончепинг-Хускварна қалалық аймағында тұрады.

Облыстар мен әкімшілік тарих

Географиялық, мәдени және тарихи аймақты көрсету үшін жиі қолданылатын болса да, Йончепинг округінің көп бөлігі кіретін Смеландтың үлкен тарихи провинциясы (ландскап) қазіргі таңда әкімшілік немесе саяси маңызы жоқ. Йончепинг округі 17 ғасырдан бері әкімшілік бөлініс ретінде құрылған және Смеландтың солтүстік-батыс бөлігін құрайды, ал қалған бөліктері оңтүстік-батыстағы Кронберг округі және шығыстағы Кальмар округі болып табылады. Йончепинг округі 1687 жылға дейін көршілес Кронберг округімен бірігіп, жалғыз Йончепинг және Кронберг округін құрады. 18 ғасырға дейін әкімшілік Ренессанс дәуіріндегі Йончепинг қамалындағы бекіністе орналасқан, ол 19 ғасырда бұзылды; бекіністің бұрынғы орнында бүгінде округтік әкімшілік кеңесінің ғимараты мен губернатордың резиденциясы орналасқан. Хабо муниципалитеті мен Мулсjö муниципалитеті, тарихи Вестергётланд провинциясының оңтүстік-шығыс бөлігінен, 1998 жылы Скараборг округі таратылғаннан кейін Йончепинг округінің құрамына кірді; екі муниципалитет те 1997 жылы өткен жергілікті референдумдардың нәтижесінде Йончепинг округіне қосылды.

Әкімшілік

Округ әкімшілік кеңесінің басты мақсаты – Риксдаг пен Үкімет белгілеген ұлттық саясаттағы мақсаттарды орындау, округтің мүдделерін үйлестіру және дамуын ынталандыру, өңірлік мақсаттарды белгілеу және әрбір істі қарау кезінде заңды тәртіпті сақтау. Округ әкімшілік кеңесі – Губернатор басқаратын Үкіметтік мекеме. Губернатордың немесе Ландшёвдингтің тұрақты орны Йончепинг қаласы болып табылады. Йончепинг губернаторларының тізімін қараңыз.

Саясат

Йонкёпинг округі кеңесі немесе Landstinget i Jönköpings län-нің негізгі жауапкершілігі – аймақтық мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі және қоғамдық көлік. Округтік мәслихат (landstingsfullmäktige) – аймақтық муниципалдық мәселелерді шешетін сайланған орган. Ол төрт жылда бір рет Риксдаг сайлауымен бірге сайланады. Өлкедегі ең танымал парламенттік өкілі – қайтыс болған Олоф Пальме, 1969 жылдан 1986 жылға дейін Швеция Социал-демократиялық партиясының жетекшісі және 1969 жылдан 1976 жылға дейін және 1982 жылдан 1986 жылға дейін екі рет Швецияның премьер-министрі болған. Йонкёпинг округі – христиан демократтарының ең күшті сайлау аймағы, олар дәстүрлі түрде аймақтағы евангелистік шіркеулердің мүшелері арасында кең қолдауға ие. Округтік кеңес ассамблеясы және округтегі муниципалитеттердің көпшілігі либералды-консервативті, оңшыл коалициялармен басқарылады. Социал-демократтар тарихи тұрғыдан Йонкёпинг округінің фабрика қалалары мен өнеркәсіптік аудандарында күшті болып келген. 1922 жылғы Швецияда алкоголь сатуға тыйым салу туралы референдумда Йонкёпинг округінің 81,5% тыйым салуды қолдаған.

Риксдагтағы қазіргі өкілдігі (20222026)

Орын Аты Атауы 90 Карина Одебринк Социал-демократтар 61 Йоханна Харальдссон Социал-демократтар 183 Никлас Сигвардссон Социал-демократтар 182 Азра Муранович Социал-демократтар 34 Джимми Акессон Швеция Демократтары Партия жетекшісі 120 Стаффан Эклоф Швеция Демократтары 121 Эрик Вестрот Швеция Демократтары 60 Матс Грин Модераттық партия 10 Хелена Бувенг Модераттық партия 91 Ацко Анкарберг Йоханссон Христиан-демократтар 2022 жылдан бері Ульф Кристерссон кабинетінде Денсаулық сақтау министрі қызметін атқарады. Камилла Риналдо Миллермен алмастырылды. 33 Андерс Карлссон Орталық партия 2023 жылдың 20 ақпанында Энни Лёфтің орнына келді. 150 Ciczie Weidby Солшыл партия 151 Якоб Олофсгард Либералдар

Риксдаг сайлауы

Кесте Йонкёпинг округінің 1970 жылдан бері бірпалаталық жүйе орналысынан бастап өткізілген барлық Риксдаг сайлауының нәтижелерін көрсетеді. Блоктар сайланған парламенттің соңында премьер-министрді немесе жетекші оппозициялық партияны қай партия қолдайтынын көрсетеді. Жыл Қатысу Дауыс саны V S MP C L KD M SD NyD Сол Оң 1970 90.6 192,625 2.8 38.9 25.4 15.6 4.7 12.4 41.7 53.5 1973 92.4 192,883 2.8 38.1 29.2 9.9 5.5 14.1 40.9 53.2 1976 93.2 202,653 2.5 36.4 30.4 11.5 3.6 15.4 38.9 57.2 1979 92.1 201,877 3.2 37.4 23.9 11.3 4.2 19.6 40.6 54.9 1982 92.6 204,335 3.0 40.1 1.1 19.7 6.7 6.8 22.5 43.1 48.9 1985 91.1 203,979 3.1 40.2 1.0 21.7 14.3 19.4 43.3 55.4 1988 87.9 197,555 3.4 40.0 3.8 14.5 11.2 10.6 16.2 47.1 41.9 1991 88.6 200,393 2.8 34.8 2.5 11.0 7.4 16.8 18.8 5.2 37.6 53.9 1994 88.3 200,764 4.4 41.8 4.2 10.8 6.2 10.7 19.9 1.0 50.3 47.6 1998 83.7 199,750 8.8 34.4 3.6 6.7 3.2 22.8 18.4 46.8 51.1 2002 82.1 198,982 5.7 39.5 3.2 7.3 9.0 20.3 12.7 1.0 48.5 49.3 2006 83.4 205,300 4.3 35.4 3.4 8.4 5.4 16.1 22.1 3.2 43.1 51.9 2010 85.5 216,564 4.1 30.6 5.3 7.8 5.6 12.9 26.7 6.4 40.0 53.0 2014 87.0 224,596 3.9 31.8 5.4 7.9 3.6 10.4 20.3 14.6 41.1 42.2 2018 88.1 229,580 4.9 27.8 3.2 10.1 4.0 12.0 17.7 19.3 46.0 52.8 2022 85.3 231,669 4.0 29.1 3.2 7.5 3.7 9.3 18.7 23.3 43.8 55.0

Әкім

Қазіргі Йончепинг округінің әкімі (landshövding) - Хелена Йонссон.

Шетелдік негіз

SCB 2002 жылдан бері тұрғындардың шығу тегі туралы статистика жинақтап келеді. Бұл кестелер екі шетелдік туған ата-анасы бар немесе өздері шетелде туғандардың барлығын қамтиды. Кестеде сайлау жылдары және соңғы тіркелген жыл көрсетілген.

Орын200220062010201420182019
Анеби 6.3 7.4 9.3 11.2 15.3 15.6
Eksjö 6.9 8.1 9.6 12.3 18.3 18.5
Gislaved 20.5 21.3 23.0 24.9 31.1 32.0
Gnosjö 24.0 24.1 26.4 30.0 33.4 33.7
Habo 6.4 6.5 7.3 7.9 9.9 10.2
Jönköping 14.3 16.0 18.3 20.3 23.8 24.7
Mullsjö 8.9 8.7 9.8 10.5 13.0 13.2
Nässjö 8.8 10.6 13.5 18.1 23.9 24.5
Sävsjö 8.7 10.7 13.1 18.3 23.4 23.7
Tranås 8.8 9.6 11.6 13.9 19.1 19.8
Vaggeryd 13.8 15.8 17.2 18.5 21.5 22.4
Vetlanda 8.2 10.0 12.3 15.0 19.0 19.5
Värnamo 16.9 19.1 20.8 23.1 26.4 26.9
Барлығы 13.1 14.5 16.6 19.0 23.1 23.8
Источник: SCB

Геральдика

1942 жылы Йонкёпинг округіне ресми түрде гербі берілді. Дәстүр бойынша ол Швецияның кіші мемлекеттік гербі мен Йонкёпинг қаласының гербін біріктіре қолданылды. Йонкёпинг қаласы гербінің сипаттамасы: "Қызыл түсті фонға, үш мұнаралы ақ қамал, қара терезелермен және қақпаларымен, көгілдір толқынды негізден шығады".