Кіріспе

Рамзи теориясындағы белгілі бір принциптің дұрыс екендігін көрсететін теорема, бірақ Пеано арифметикасында дәлелдеу мүмкін емес. Математикалық логикада Париж-Харрингтон теоремасы Рамзи теориясындағы нақты бір комбинаторлық принципті, атап айтқанда, Пеано арифметикасында өрнектелетін күшейтілген шекті Рамзи теоремасын, осы жүйеде дәлелдеуге болмайтынын мәлімдейді. Алайда, бұл комбинаторлық принцип сәл күшті жүйелерде дәлелдене алады. Бұл нәтиже кейбір ғалымдар (мысалы, төмендегі сілтемелердегі Математикалық логика анықтамалығының редакторы) тарапынан арифметика тілінде тұжырымдалуы мүмкін, бірақ Пеано арифметикасында дәлелденбеген бүтін сандар туралы алғашқы "табиғи" шындық тұжырымы ретінде сипатталды; мұндай тұжырымдар Гёдельдің бірінші толық еместік теоремасы бойынша бұрыннан белгілі болған.

Париж-Харрингтон теоремасы

Шамамен айтқанда, Джефф Пэрис және Лео Харрингтон (1977) нығайтылған шекті Рамзи теоремасының Пеано арифметикасында дәлелденбейтінін көрсетті, Пеано арифметикасының өзінде оның Пеано арифметикасының тұтастығын білдіретінін көрсету арқылы. Гёдельдің екінші толық емес теоремасы бойынша Пеано арифметикасы өзінің тұтастығын дәлелдей алмайтындықтан, бұл Пеано арифметикасы нығайтылған шекті Рамзи теоремасын дәлелдей алмайтынын көрсетеді. Комбинаторлық принципті тиісті формулалар кластары үшін индукцияны қабылдап дәлелдеуге болады. Балама ретінде, оны арифметика теориясы үшін, сөйлемдер үшін рефлексиялық принципін қабылдап дәлелдеуге болады. Рефлексиялық принцип сонымен қатар Пеано арифметикасының тұтастығын білдіреді. Ол екінші реттік арифметикада (немесе одан да күшті Зермело-Франкель жинақ теориясында) дәлелденеді, сондықтан стандартты модельде де дұрыс. Нығайтылған шекті Рамзи теоремасын қанағаттандыратын ең кіші сан N, n, m, k-ның есептелетін функциясы болып табылады, бірақ өте жылдам өседі. Атап айтқанда, ол примитивті рекурсивті емес, бірақ Акерман функциясы сияқты примитивті емес рекурсивті функциялардың стандартты мысалдарынан да әлдеқайда жылдам өседі. Ол Пеано арифметикасында дәлелді түрде толық болатын барлық есептелетін функцияларды, соның ішінде Акерман функциясын да қамтиды.