Кіріспе
Пенсильвания штатының борросы, АҚШ
Судертон – Пенсильвания штатының Монтгомери округіндегі борро. 2022 жылғы халық санауы бойынша халық саны 7 246 адамды құрады. Бұрын Судертон жыл сайынғы Букс округінің классикалық, кәсіби велосипед жарысының мәресіне табан тіреген.
Тарих
Судертон мыңдаған жылдар бойы Лени-Ленепи халқының тарихи қоныс еткен жерін алып жатыр. Алғашқы уэльс қоныс салушылары Джон Матиас және Томас Морган 1710 жыл шамасында, қазіргі Судертон тұрған Школьный проспекті мен Каштановый көшесінің қиылысының жанында қоныстанды. Қаланың бастапқы атауы – Уэльс қаласы, себебі оған уэльс мәдениетінің ықпалы зор болды. Қазіргі Судертон жерінде алғашқы жер иеленуші Джордж Стюарт болды. Ол қазіргі Вест-стрит-парк деп аталатын жерге немесе оның айналасына ағаш үй салды. Стюарт көптеген жерге ие болды және оларды бөлік-бөлік етіп сата бастады. 1734 жылы ол Джордж Крессманға 1000 акр жерді сатты, ол кейін Судертон ауданының негізін қалады. Бұл жер учаскесі шамамен қазіргі Релианс жолы, Каунти-Лайн жолы, Черри-Лейн және Коупат жолымен шектелген. 1755 жылы 225 акр жер неміс иммигранты Йоханнес 'Джон' Беннерге сатылды. Ол Скиппак өзеніне құятын өзеннен шамамен 200 фут қашықтықта ағаш үй салды. 1835 жылы Генри О. Содер және оның әйелі Ханна қазіргі Мейн және Каштановый көшелерінің қиылысында орналасқан алғашқы үйлерін салған. Кәсіпкерлік қабілетімен танымал Содердің Мейн көшесінде ағаш кесетін зауыты да болды. Судертон атауы 1847 жылғы картада Содердің ағаш кесетін зауыты деп көрсетілген, өйткені Генридің Мейн көшесінде ағаш кесетін зауыты болған. Судертон бастапқыда ауыл шаруашылығымен айналысатын қауымдастық ретінде дамыды, негізінен егіншілікпен шұғылданды. Бірақ теміржолдың салынуы қаланың кеңеюіне мүмкіндік берді, өнеркәсіптік өсім мен қоғамдық дамуға жағдай жасады. Тоқыма және сигаретка жасау сияқты салалар Судертонның гүлденуіне және халық санының артуына үлкен үлес қосты. Осы кезеңде аймақта бірнеше ірі сигаретка өндірушілер зауыттар ашты. 1887 жылдың 6 маусымында Судертон тұрғындары Монтгомери округінің сотына қала болып құрылу туралы өтініш берді. Өтініш 1887 жылдың 15 желтоқсанында мақұлданды. Қала құрылған кезде халық саны шамамен 600 адамды құрады. Судертон тарихи ауданы 2011 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.
География
Судертон (40.310215, 75.321682) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,9 км² құрайды, барлығы құрлық. Жер бедері көлбеу төбелерден тұрады, қала орталығында кейбір тік төбелер бар, ал қалған бөлігі тегіс.
Климат
Судертонның ыстық жазғы ылғалды континенттік климаты (Dfa) және орташа айлық температура қаңтар айында 29,5°F-тан шілде айында 74,1°F-қа дейін өзгереді. Аймақтың өсімдіктерге төзімділік деңгейі 6b.
Өнер
Содертон – Монтгомери округіндегі үш кәсіби театрдың бірі – Монтгомери театрының орналасқан жері. Театр Мейн-стриттегі (Rte 113) тарихи өрт сөндіру станциясында орналасқан. Театр жыл сайын бес абоненттік көрсетілім ұйымдастырады және 8-18 жастағы оқушыларға білім беру бағдарламаларын ұсынады. Монтгомери театры Монтгомери округінің бес аймағынан адамдарды Судертонға тартады. Судертон сондай-ақ әр жылдың қыркүйек айында жылдық «Art Jam» фестивалін өткізеді, оған суретшілер мен қолөнер шеберлері қалалық саябаққа жиналады, сонымен қатар қолөнер сырасы мен шарапты дәмдеу мүмкіндігі ұсынылады. Бұл шараны «Souderton Telford Main Streets» коммерциялық емес ұйымы ұйымдастырады, ол Судертонды жаңғыртуға көмектеседі. Судертон – «Fall River» тобының құрылған қаласы. «Fall River» тобы барлығы жеті альбом шығарды.
Спорт
Судертон қаласы Univest Grand Prix велосипед жарысын қабылдады, бұл USA Cycling Professional Tour аясында өткізілетін бір күндік жол велосипед жарысы. Ол қыркүйек айының басында өтті және Флойд Лэндиспен байланысын жариялады. Бұл шара айналасындағы қалаларда өткен ұзақ велосипед жарыстарының бір бөлігі болды. Жарысқа АҚШ-тың түрлі аймақтарынан, сондай-ақ негізінен Еуропа елдерінен қатысушылар келді. Италиялық, француздық және фламанд командалары жыл сайын жарысқа қатысып тұрды. Жарыс кәсіби деңгейге жеткенімен, оған дейін жастар мен ересектер арасында әуесқойлар жарысы өтті. 2012 жылы жарыс Судертон қаласында ресми түрде тоқтатылды. Судертон бейсбол қауымдастығымен тығыз байланысымен де танымал, оның екі бұрынғы ойыншысы – Джейми Мойер және Эрик Крац MLB лигасына жолдама алды. Судертондағы Американдық легион бейсбол командасы ұлттық рейтингте жоғары тұр, 2018 жылы елде #18 орынды иеленді. Олар 2018 жылы жаттықтырушы Мира басшылығымен штатта екінші орын алды. Олардың басты қарсыласы – жақын орналасқан Бакс округінің Дойлстаун қаласы.
Демография
2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Судертон қаласында 7191 адам және 2737 үй шаруашылығы тіркелді. Бұл бір үй шаруашылығына шаққанда 2,60 адамды құрайды. Халықтың 84,7% ақ нәсілді, 2,1% қара немесе афроамерикалық, 0,3% американдық үнді немесе Аляска тумасы, 5,2% азиялық, 2,6% екі немесе одан көп нәсілді, ал 18,1% испан немесе латиноамерикандық. Қала аумағында 286 ардагер тұрады, халықтың 13,6% шетелде туған адамдарды құрайды. 2017-2021 жылдар аралығында меншік иесіндегі тұрғын үйлердің үлесі 60,1% болды. Меншік иесіндегі тұрғын үйлердің орташа құны 238 900 долларды құрады. Ипотекасы барлардың орташа айлық төлемі 1747 доллар, ипотекасы жоқтардың 705 доллар болды. Орташа жалданба ақы 1086 долларды құрады. Үй шаруашылықтарының 94,1% компьютері бар, ал 89,4% кеңжолақты интернетке қол жеткізеді. 25 жастан асқан халықтың 87,5% орта мектеп немесе одан жоғары білім алған, ал солардың 25,7% бакалавр немесе одан жоғары дәрежеге ие. 65 жасқа дейінгі халықтың 10,6% мүгедектігі бар, ал 65 жасқа дейінгі халықтың 6,3% медициналық сақтандырусыз. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 72 448 доллар, ал жан басына шаққандағы табысы 12 ай ішінде 34 345 долларды құрады. Халықтың 8,7% кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді.
Автомобиль жолдары
2006 жылы Судертон қаласында 19,50 миль (31 км) мемлекеттік жолдар болды, оның ішінде 2,59 миль (4 км) Пенсильвания көлік департаменті (PennDOT) күтіп ұстады, ал 16,91 миль (27 км) қала әкімдігінің қарауында болды. Пенсильванияның 113-жолы Судертон қаласынан Мейн-стрит және Брод-стрит арқылы өтеді, оңтүстік-батысқа Харлисвиллге, ал солтүстік-шығысқа Сильвердейлге қарай бағытталған. PA 113 Судертонның солтүстік-шығысында Пенсильванияның 309 тас жолымен тоғысады; PA 309 солтүстікке Квакертаунға және оңтүстікке Монтгомеривиллге жетеді.
Өткендегі және қазіргі темір жолдар
1900 жылдардың басында салынған темір жол желісі (Рединг компаниясының бұрынғы Бейтлехем тармағы) Судертон қаласынан өтіп, солтүстікке қарай Тельфорд, Перкаси, Квакертаун және Бейтлехем қалаларымен, ал оңтүстікке қарай Хэтфилд және Лансдейл қалаларымен байланысады. 1981 жылға дейін бұл желіде жолаушылар тасымалын Reading компаниясы жүзеге асырды. Қазіргі таңда жүк тасымалымен айналысатын Пенсильвания Солтүстік-Шығыс темір жолы осы бұрынғы SEPTA жолдары арқылы Судертон қаласынан өтеді. Әр тамыз айында Пенсильвания Солтүстік-Шығыс темір жолы Нью-Хоуп және Айвиленд темір жолымен бірлесіп, Судертон станциясына саяхаттар ұйымдастырады. Пойыздар станцияны тек айналып келу үшін пайдаланады, ал жолаушылар платформасын қолданбайды.
Қалааралық троллейбус
1901 жылдан 1951 жылға дейін қалааралық электр троллейбусы, «Лехай аңғарының көлігі», Саудертоннан солтүстікке Аллентаунға және оңтүстікке Филадельфияға сағат сайын қызмет көрсетті. Оның Саудертон станциясы Брод және Мейн көшелерінің солтүстік-батыс бұрышында, «Рединг» теміржолының Саудертон станциясының қарсы жағында орналасқан. «LVT» солтүстікке Мейн-стрит ортасымен жүріп, Саммит-стрит-ке бұрылып, Саммит-стрит көпірі арқылы «Рединг» теміржолын кесіп өтіп, содан кейін келесі аялдамасы – Телфордқа қарай бұрылды. «LVT» Саммит-стриттен тармақталған жол арқылы қолжетімді вагондарды сақтауға арналған үлкен техникалық қызмет көрсету орталығына ие болды. Бұл ғимарат 1990 жылдары өртеніп кеткенге дейін жергілікті супермаркетке айналдырылды. «LVT» Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жанармай рационированиесі автокөліктерді пайдалануды шектегенде, көптеген жолаушыларды тасыды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін жолаушылар саны күрт төмендеп, желі тасталып, автобустар қызмет көрсетуге көшті. 1915 жылдың 21 қыркүйегінде «Лехай аңғарының көлігі» компаниясына қарасты жүк троллейбусының қатысуымен оқиға болды. Троллейбус басқаруын жоғалтып, Саудертон қаласындағы Пенн-стрит пен Брод-стрит көшелерінің қиылысында рельстен шығып, рельстер 90 градусқа бұрылған жерде апатқа ұшырады. Қайғылы жағдай, борттағы екі адамның бірі, кондуктор Гарри Утт, осы апаттан көз жұмды.
Автобус
SEPTA 132 қала маңындағы автобус маршруты Судертон қаласын қамтиды, солтүстікке қарай Телфордқа, оңтүстікке қарай Хэтфилдке, Лансдейлге және Монтгомеривиллдегі Монтгомери Моллға дейін жүреді.
Коммуналдық қызметтер
Аллентаундағы PPL корпорациясы Судертонға электр қуатын жеткізеді. Судертонға табиғи газды PECO Energy Company жеткізеді, ол Exelon компаниясының еншілес кәсіпорны. Солтүстік Пенн су басқармасы Судертонға және Солтүстік Пенн аңғарындағы төңіректегі аудандарға сумен жабдықтайды. Судертон қаласының кәріз бөлімі Судертонға кәріз қызметін көрсетеді. Судертон қаласындағы қоқыс пен қайта өңдеу жинауды J. P. Mascaro & Sons компаниясы келісімшарт негізінде жүзеге асырады.