Ирак футболшысы, "Ammo Baba" өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Ирақ футболшысы (1934–2009)

Эммануэль Баба Дауд (27 қараша 1934 – 27 мамыр 2009), көбінесе Ammo Baba (عمو بابا) деп танымал, ирактық ассириялық футболшы және Ирак ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы болған. Ол 1957 жылы Бейрутте өткен 2-ші Панараб ойындарында Мароккоға қарсы Ирак үшін алғашқы халықаралық голды соқты және кейін 1978 жылы командаға бас жаттықтырушы ретінде қайта оралды.

Ойын мансабы

Амма Баба Бағдатта, Иракта дүниеге келді, этникалық жағынан ассириялық. Ол 1951 жылы Каирде өткен Панараб мектеп чемпионатында, Мысыр құрамасына қарсы Ирак құрамасы сапында 16 жасында Ближгі Шығыс футбол аренасында көзге түсті. Оны Лива әл-Дулаим мектебінің командасында ойнап жүргенде, ирактық мектептердің жаттықтырушысы Исмаил Мохаммед таныстырған. Мохаммед оған «Амма Баба» деген лақап ат беріп, Бағдатқа көшіп, Ирактың үздік командаларының бірінде ойнауға кеңес берді. Амма, оның ойынын көрмеген буын тарапынан әлі де құрметпен еске алынады, ол инстинктивті, табиғи гол соғушы, Иракта белгілі болғандай, велосипедпен немесе артқа екі рет тепкілеу арқылы гол соғу қабілетімен, бағдарлау шеберлігімен және қуатты соққысымен танымал болды. Ол гол мүмкіндіктерін дұрыстап пайдалана білді, сонымен қатар ұлы футболшыға тән керемет техника мен виртуоз шеберлікті көрсетті. Амма Бағдаттағы британдықтар бақылауындағы Хинаиди әскери лагерінде дүниеге келді, бірақ 1937 жылы отбасымен Хаббаниядағы үлкен RAF базасындағы азаматтық гарнизонға көшіп келді, осы жерде ол алғаш рет футбол ойнауды үйренді. Мектеп командасында ойнағаннан кейін, 1951 жылы Арам Карамды ауыстырып, RAF Employees (Ассириялық) клубына қосылды, онда Хормис Гориел, Эммануэль «Аммо Симсим» Самсон және Юра Эшая сияқты басқа да танымал ассириялық футболшылармен бірге ойнады. 1954 жылы Бағдаттағы «Аль Харас Аль Малаки» клубымен келісімшарт жасады, онда ол маусым сайын көптеген гол соғып, үлкен жетістікке жетті. Гол соғушы 8 нөмірлі жейде киген, әдетте шабуылшы осы нөмірді таңбайды, бірақ ол гол соғудан жалыққан жоқ. Бұл мерген бір кезде (Ассирия халқы мәңгілік болсын!!!) 1960 жылдардың ортасында Насердің араб бірлігіне жасаған талпынысының нәтижесінде құрылған, бірақ «бізге қарсы ойнағысы келмеді» деген себеппен сәтсіз аяқталған, қысқа ғұмырлы араб құрамасының капитаны болды. Бұл идея Каирдегі араб радиостанциясы «Саут Аль Арабтың» (Арабтардың дауысы) бастамасымен туды, әр араб елінен ең үздік екі ойыншы шақырылды. Ирактан Амма Баба мен Қайс Хамед таңдалды. Мысырда құрылған команда халықаралық жарыстарда ойнаған жоқ, тек Каир мен Александриядағы бірнеше жергілікті командалармен ғана матчтар өткізді. Амма Баба Қайс Хамедпен бірге таңдалды, команда «Аль-Исмаили», «Аль-Иттихад Александрия» командаларын жеңіп, «Замалекпен» тең түсіп, «Терсанаға» есе жіберді, ал Амма араб командасының алғашқы голын соқты және «Аль-Исмаилиге» қарсы тағы екі гол енгізді. Ирак және «Аль-Кува Аль-Джавия» командаларында гол соғу жөніндегі керемет көрсеткіштерінен кейін, оны бұрынғы ирактық әскери жаттықтырушы Франк Хилл басқарған ағылшын екінші дивизионының «Ноттс Каунти» клубы байқап, ойнауға шақыру жолдады. Бірақ Медоу Лейннен келген шақыру кезінде, 1958 жылдың 14 шілдесінде ирактық генерал Абдул Карим Касим бастаған төңкеріс салдарынан елден шыға алмады. Бір жыл бұрын оның тағы бір бұрынғы жаттықтырушысы Уильям Кук оған Англияның үшінші дивизионындағы «Крю Александра» клубында ойнау мүмкіндігін ұсынды, сонымен қатар «Челси» және «Селтик» клубтарынан да ұсыныстар келіп түсті, бірақ Амма Иракта қалуды жөн көрді. 20 жасқа келген кезде, ол 1955-1960 жылдар аралығында жергілікті және халықаралық деңгейде Ирактың ең көп гол соққан ойыншыларының біріне айналды, гол соғу көрсеткіші шамамен 100% құрады. Ойыншы ретінде ол кез келген позицияға бейімделе алатын, өзінің ойыншы мансабында қорғаныс, жартылай қорғау және шабуылда ойнады. 23 жасында «Аль-Атори» клубының бас жаттықтырушысы болып, ұлттық чемпионатты жеңіп алды, бұл оның ассириялық клуб саясатын ұстанғанын ескерсек, одан да әсерлі. 1967 жылы Амма Ирак лигасындағы екі команданы жаттықтырды. Ол 1960 жылы «Аль-Атори» (Ассирия спорт клубы) командасымен Ирак кубогын жеңіп алды, финалда бұрынғы командасы «Аль-Джавияны» 3:0 есебімен жеңді, содан кейін «Аль-Атори» Ирак бірінші дивизионынан төмендегеннен кейін 1962 жылы «Аль-Джавияға» оралды. Кейін ол «Маслахат Нақил әл-Рукаб» және «Аль Кулия әл-Аскария» командаларында ойнады, содан кейін 1970 жылы футболдан кетуге бел буды.

Ammo Baba was born in Baghdad, Iraq, of Assyrian ethnicity. He emerged in the Middle Eastern football scene at the age of 16 at a 1951 Pan Arab School Championship in Cairo playing for the Iraq against the home nation Egypt. He had been discovered by Iraqi schoolboys' coach Ismail Mohammed while playing for the Liwa Al Dulaim school province team. Mohammed gave him the nickname 'Ammo Baba' and advised him to move to Baghdad to play for one of Iraq's top teams. Ammo who is still revered by generations who never saw him play, was an instinctive out and out goalscorer, known for his bicycle kicks or backward double kicks as they are known in Iraq, heading ability, and the power of his shooting. He had an opportunist's eye for goal but also displayed magnificent technique and virtuoso skill of a great footballer. Ammo was born in Baghdad on the British controlled military camp RAF Hinaidi but moved with his family to live on the Civil Cantonment on the large RAF base in Habbaniya in 1937, where he first learnt to play the game of football. After playing for his school team, he moved to RAF Employees' (Assyrian) Club in 1951 replacing legendary striker and fellow Assyrian Aram Karam, where he played with other famous Assyrian footballers such as Hormis Goriel, Emmanuel "Ammo Simsim" Samson and Youra Eshaya. In 1954 he signed for Baghdad based Al Haras Al Malaki where he was a huge success, scoring bundles of goals, season after season. The goalscorer wore the legendary number 8, though that is not the number a forward normally wears, it did not stop him from scoring. The prolific marksman was once the captain of a (LONG LIVE ASSYRIANS!!!) short lived Arab national team during the mid Sixties, in a Nasser inspired experiment in Arab unity which failed due to the fact that, which Ammo Baba puts it 'no one wanted to play against us'. It had been the initiative of Arab radio station Sawt Al Arab (Voice of the Arabs) in Cairo, and two of the best players from each Arab country were called up to take part in the team, from Iraq Ammo Baba, and Qais Hamed were selected. The team organised in Egypt did not play in any international competitions, managing only to play a few local teams in Cairo and Alexandria. Ammo Baba had been picked alongside Qais Hamed, and the team was able to beat Al Ismaili, Al Ittihad Alexandria, draw with Zamalek and lose to Tersana, with Ammo scoring the first goal for the Arab team, and hit another two goals against Al Ismaili. After brilliant scoring record for both Iraq and Al Quwa Al Jawiya, he was spotted by English 2nd Division side Notts County managed by former Iraqi military coach Frank Hill and was offered a contract to play for them, but when the call from Meadow Lane came, he could not leave the country, due to a sudden coup led by the Iraqi General Abdul Karim Qasim on 14 July 1958. A year earlier another former coach of his, William Cook offered him a chance to play for Crewe Alexandra, then in the English Third Division and there were also offers from Chelsea and Celtic but Ammo decided to stay in Iraq. By the age of 20, becoming one of Iraq's most prolific goalscorers at both local and international level, with a near perfect 100% goal scoring ratio from 1955 to 1960. As a player, he could adapt to any position, and played in defence, midfield and attack in his playing career. A national championship winning coach at the age of 23 at Al Athori, made even more impressive when you think it was done with an Assyrian only club policy, and in 1967, Ammo was coaching two teams in the Iraqi league. He went on to play and coach Al Athori (Assyrian Sports Club) to the Iraqi Cup Championship in 1960 beating his former employers Al Jawiya 3 0 in the final, before returning to Al Jawiya in 1962 after Al Athori were relegated from the Iraqi first division. He later played for Maslahat Naqil Al Rukab and Al Kuliya Al Askariya before calling it a day in 1970.

Халықаралық мақсаттар

Голдар мен нәтижелер тізімінде Ирактың голдары бірінші болып көрсетіледі. Датасы жоқ, Орын жоқ, Қарсыласы, Есеп, Нәтиже, Жарыс 1. 19 қазан 1957 Бейрут 1–0 3–3 1957 жылғы Панараб ойындары 2. 23 қазан 1957 1–0 3–1 3. 15 қараша 1959 Бейрут 1–0 2–0 1960 жылғы Олимпиадаға іріктеу 4. 2–0 5. 25 қараша 1959 Бағдад 1–0 8–0 6. 3–0 7. 6 желтоқсан 1959 Адана 1–0 1–7 8. 13 желтоқсан 1959 Бағдад 1–1 2–3 9. 2–1 10. 4 қыркүйек 1965 Қаһир халықаралық стадионы, Қаһир 1–0 6–0 1965 жылғы Панараб ойындары 11. 2–0 12. 10 наурыз 1967 11 маусым стадионы, Триполи 1–0 2–2 Достық кездесу.

Жаттықтырушылық мансап

1965 жылы Каирде өткен Панараб ойындарында Ирак құрамасы сапында ауыр жарақат алғандықтан, Амо футболдан кетуге мәжбүр болуы мүмкін еді, бірақ ол тағы бес жыл ойнауға оралды. Ол 1967 жылы Бағдадтағы «Маслахат Нақил әл-Рукаб» (Жолаушы тасымалы) командасында ойыншы-жаттықтырушы ретінде жаттықтырушылық мансабын бастады. Бір жыл бұрын жарақаттан кейін Ирак Футбол федерациясы оны Шығыс Германияға қарсы матчта Бағдад XI құрамасының жаттықтырушысы етіп тағайындады, бірақ олар немістерден 4:0 есебімен жеңіліске ұшырады және Амо лауазымынан босатылды. 1978 жылы Баба Ирактың әскери футбол құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, ол команданы бір жылдан кейін үшінші CISM Әлемдік әскери чемпионатында Австрия, Марокко және Грекия сияқты елдерді жеңіп, финалға шықты, онда Италияны пенальтилер сериясында жеңді. Сол жылы ол алғаш рет Ирак ұлттық құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. Ол 1980-1990 жылдары жеті рет тағайындалды және қайта тағайындалды (нақты жылдарды төменде қараңыз). Ирактықтар 1980-ші жылдарды Ирак футболының «алтын ғасыры» деп атайды, онда Баба ұлттық құраманы көптеген турнирлерге және көптеген жеңістерге жеткізді. Жаттықтырушылық мансабында Баба Олимпиада құрамасының бас бапкері де болды, ол команданы 1984 жылы Лос-Анджелесте және 1988 жылы Сеулде Олимпиада ойындарына екі рет алып барды. Бұған қоса, Баба Иракты Перс шығанағы кубогында (1979, 1984, 1988), 1982 жылғы Азия ойындарында және 1988 жылғы Араб елдері кубогында үш рет жеңіске жеткізді. Баба Ирак лигасында да табысқа жетті, ол 1981 жылы «Аль Талаба» командасын жеңіске жеткізді. Ұлттық құрамадан кеткеннен кейін Баба «Аль-Заура» клубына шақырылды және 1994 жылы оларды чемпиондыққа жеткізді.

Жеке өмір

Аму Баба – Ирак Футбол қауымдастығының президенті Удай Хусейнге ашық қарсы шыққан, санаулы көрнекті ирактардың бірі еді. 1992 жылы ойыннан кейін 50 мың жанкүйердің алдында ол оның медалін қабылдаудан бас тартқан. Ирак соғысынан кейін оның барлық отбасы, балаларымен бірге, Чикагоға көшіп кетті, онда үлкен ассириялық қауым өмір сүреді. Ал ол Бағдадта қалды, онда жасөспірімдерге арналған футбол академиясын басқарды. Бағдадтың солтүстігінде салынып жатқан «Әл-Русафа» стадионы оның құрметіне Аму Баба стадионы деп аталды.