Кіріспе

Америкалық комикс-сериясы

Teenage Mutant Ninja Turtles (TMNT) – 1984-2014 жылдар аралығында Mirage Studios баспасынан шыққан комикс-сериясы. Кевин Истман мен Питер Лэрд есімді авторлардың ойлап тапқан туындысы бастапқыда бір реттік шығарылым ретінде жоспарланған, бірақ оның танымалдылығы арқасында тұрақты серияға айналды. Осы комикс нәтижесінде бес телесериал, жеті толық метражды фильм, көптеген бейне ойындар және түрлі ойыншықтар мен тауарлардан тұратын «Жас Өзгергіш Ниндзя Тасбақалар» франшизасы құрылды. Сериал қара-ақ түсті форматымен және одан кейін жасалған бейімделулерге қарағанда көңіл көтеруге арналмаған, ересектерге арналған мазмұнымен ерекшеленеді. Онда шебер Сплинтер деген үй жануары – егеуқұйрық тышқанның басшылығымен жаттықтырылған, генетикалық түрленген төрт ниндзя тасбақаның түрлі жаулармен күресіп, олардың ішінде Foot кланы және олардың жетекшісі Ороко Саки, ол Shredder кейіпінде әрекет ететін ең басты жаулары туралы айтылады. Жылдар бойында Тасбақалар Дейв Симнің Cerebus, Боб Берденнің Flaming Carrot, Стэн Сакайдың Usagi Yojimbo, сондай-ақ Эрик Ларсеннің Savage Dragon және Тодд МакФарлейннің Spawn сияқты басқа тәуелсіз комикс кейіпкерлерімен бірге көптеген кроссоверлерде пайда болды. 2009 жылдың қазан айында Питер Лэрд «Жас Өзгергіш Ниндзя Тасбақалар» франшизасының құқықтарын Nickelodeon компаниясының бас компаниясы Viacom-ға сатты. Mirage Studios 2021 жылдың 19 қыркүйегінде жабылды. 2011 жылы IDW Publishing жаңа серияны шығару және ескі комикстерді қайта басып шығару құқығын алды.

Тұжырымдаманың пайда болуы

Бұл идея Кевин Истменнің досы Питер Лэрдпен ақылдасу кешінде салған оқыс суреттен туындады. Жас суретшілерге қолдарына нунчаку байланған, маска киген, денесі аласа жорғалаушының суреті қызық көрінді, себебі ол баяу, суыққанды жорғалаушының жылдамдығы мен ептілігінің жапондық жекпе-жек өнерімен үйлеспеуіне ойнап тұрды. Лэрд әрқайсысы әртүрлі қаруды қолданатын мұндай төрт тасбақадан команда құруды ұсынды. Истмен мен Лэрд Франк Миллер мен Джек Кербидің туындыларын өздерінің басты көркемдік ықпалы деп жиі айтатын. Салықты қайтарудан түскен ақшаны және Истменнің ағасынан алған қарызды пайдаланып, олар Mirage Studios-ті құрды және 1980 жылдардың басындағы төрт танымал комиксті пародизациялайтын бір комикс шығарды: Marvel Comics-тің «Жаңа мутанттар» комиксі, онда жасөспірім мутанттар бейнеленген; антропоморфты жануарларды көрсететін «Cerebus»; «Ронин»; және Нью-Йорк қаласының қылмыстық әлемін бақылау үшін күрескен ниндзя кландарын бейнелейтін «Daredevil». Тасбақалардың шығу тегі тікелей «Daredevil» комиксіне сілтеме жасайды: соқыр адам мен радиоактивті заттарды тасымалдаған жүк көлігінің арасындағы апат «Daredevil» комиксіндегі оқиғаға тікелей сілтеме болып табылады (ішінде, бірінші нөмірде айтылғандай, Сплинтер осы канистрдің баланың бетіне тигенін көреді). «Сплинтер» есімі де «Стик» деп аталған «Daredevil» комиксінің ұстазына пародия жасады. Тасбақалардың басты жауы болған зұлым ниндзялардың «Аяқ» кланы, «Daredevil» комиксіндегі құпия және қауіпті «Қол» кланының пародисі болып табылады.

1-том: 1984-1993 жылдар

Teenage Mutant Ninja Turtles-тің алғашқы саны Eastman және Laird-тің 1984 жылғы Gobbledygook комиксінің №1 және №2 нөмірлерінде, сондай-ақ Comics Buyer's Guide, №545 нөмірінде жарияланды. CBG-дегі бір беттік жарнама бөлшек саудагерлердің назарын аударып, ерте сатылымды жеделдетті. CBG газет форматында болғандықтан, көптеген даналары жойылды, сондықтан бүгінде ол коллекционерлер арасында жоғары сұранысқа ие. Комикс алғаш рет 1984 жылдың мамыр айында Портсмут, Нью-Гэмпширде өткен комикс конвенциясында таныстырылды. Ол арзан газет қағазында, қара-ақ түспен, журнал стиліндегі үлкен форматта басылды және бар болғаны 3,275 данасы шығарылды. Бұл комикс кітаптарына инвестиция салудың белсенді кезеңі еді, әсіресе тәуелсіз компаниялардың қара-ақ комикстеріне қызығушылық артып, күшті болды. ТМНТ комиксінің алғашқы басылымдарының аз көлемде шығуы оларды дереу коллекционерлік затқа айналдырды. Бірнеше ай ішінде кітаптар мұқаба бағасынан 50 есе артық бағамен сатылды. Бұл сәттілік 1980-ші жылдардың ортасында қара-ақ комикстердің өркендеуіне әкелді, онда басқа шағын баспагерлер тез пайда табу мақсатымен жануарларға негізделген пародиалық кітаптар шығарды. Олардың ішінде Adolescent Radioactive Black Belt Hamsters, Pre-Teen Dirty Gene Kung Fu Kangaroos және Karate Kreatures ТМНТ-нің айқын пародиалары болды. Тіпті Marvel Comics 1986 жылы ересектерге арналған Adult Thermonuclear Samurai Elephants жарнамасын ұсынды, бірақ ол 1989 жылы Power Pachyderms ретінде жарық көрген X-Men пародиасына айналды. Көптеген кітаптар комикс дүкендеріне көптеп сатылды, бірақ оқырмандардың қызығуын тудыра алмады. Бұл спекуляция комикс дүкендері мен дистрибьюторлардың қаржылық қиындықтарына әкеліп соқты, нәтижесінде 1986-87 жылдары сатылымдар күрт төмендеді. "Нью-Йоркке оралу" сюжеттік желісі 1989 жылдың көктемінде аяқталды, ал осы кезде "Ниндзя-Тортуздар" құбылысы басқа да медиада кеңінен танылды. Eastman және Laird енді халықаралық мерчандайзингтің алып компаниясын басқарып, лицензиялық келісімдердің кең ауқымын қадағалап отырды. Бұл екі автордың ай сайынғы комикс кітаптарын жазу және сурет салу жұмысына қатысуына кедергі келтірді. Осы себепті көптеген қонақ суретшілер TMNT әлемінде өздерінің ерекше таланттарын көрсетуге шақырылды. Әртүрлі қысқа әңгімелердегі әртүрлілік кейде сюжеттік байланысты бұзып, серияға антология сияқты жинақы емес сезім берді. Майкл Дуни, Эрик Талбот, А. С. Фарли, Райан Браун, Стив Лавин, Стив Мерфи және Джим Лоусон сияқты суретшілердің кейбіреулері Mirage Studios-пен жылдар бойы жұмыс істеді. №45 саны серияның маңызды бетбұрысы болды, себебі Mirage сюжеттік байланысты қайтаруға белсенді күш жұмсады. "Соғыстағы қала" атты 13 бөлімді сюжеттік желі №50 санынан басталды, бұл Eastman және Laird екеуінің №11 санынан бері толыққанды жазып, сурет салған алғашқы саны болды. "Соғыстағы қала" және 1-том 1993 жылдың тамызында №62 санының жарық көргенімен аяқталды.

2-том: 1993-1995 жылдар

Mirage Studios 1993 жылдың қазан айында 2-томын зор қызығушылықпен, бірінші томның сабақтастығын сақтайтын, толық түсті серия ретінде жариялады. Жим Лоусон жазып, суреттеген серия 1995 жылдың қазан айында басылымы тоқтатылар алдында он үш нөмірге ғана созылды. Басылым тоқтатылуының себебі – төмендеген танымалдылық пен сатылымның нашарлауы, сондай-ақ Mirage Studios-та болған су тасқыны болды.

3-том: 19961999, 2018 жыл

Savage Dragon авторы Эрик Ларсен 1996 жылғы маусым айында Image Comics туымен үшінші томды жариялау арқылы сериалды қайта іске қосты. Сериалды Гари Карлсон жазды, ал Фрэнк Фоско салған, және ол қара-ақ суреттерге оралумен ерекшеленді. Бұл томның ерекшелігі – қарқынының жоғарылауы, жайылған әрекеттері және Тасбақалардың өзіне ауқымды физикалық өзгерістер енгізілуі болды: Леонардо қолынан айырылды, Рафаэльдің бетіне жаралар келді, Сплинтер жарғанатқа айналды, ал Донателло киборгқа айналды. Рафаэль тіпті Шреддердің ролін қабылдап, Foot басшылығына өтті. 3-томмен Тасбақалар Image Universe-ке еніп, Image серияларынан кейіпкерлердің бірнеше кроссоверлері мен қонаққа шақырылған түріне мүмкіндік алды. 1999 жылы серия 23-ші санымен жабылды, және Питер Лэрдтің тікелей қатысы болмағандықтан және ол толық мақұлдамаған материалды жалғастыруға ықыласы болмағандықтан ол енді "ресми" TMNT канонының бөлігі саналмайды. Алайда, Рафтың Шреддер ретінде бейнеленгені 2003 жылғы анимациялық сериалдың үшінші маусымындағы "The Darkness Within" эпизодында көрсетілді, онда Раф ашуға беріліп, өзі жек көретін нәрсеге айналудан қорқады. Сериал тоқтатылғаннан кейін, шамамен екі онжылдық бойы жарияланбады, қайта басылымдары мен жинақталған томдары шықпады. 2018 жылы IDW Publishing, өз TMNT комикс сериясын шығаратын компания, қолданыстағы 23 санды толық түсті TMNT: Urban Legends деген атпен қайта басып шығара бастады, сондай-ақ Карлсон мен Фоскоға оқиғаның ресми үш санынан тұратын қорытындысын жазып, суреттеуді тапсырды.

4-толық: 2001-2014 жылдар

Питер Лэрд пен Джим Лоусон 2001 жылдың желтоқсанында «Тасбақалар» командасын TMNT атты сериямен олардың бастапқы түбіне қайтарды. Екі айда бір рет жарық көретін бұл серияде бір қателікті түзетуге мүмкіндік болды: 1-томның бірінші санынан бастап Микеланджелоның есімі «Микеланджело» деп дұрыс емес жазылған. Енді ол дұрыс жазылған, Ренессанс кезеңінің Микеланджело Буонарроти есімімен сәйкес келеді. 2-томның аяқталуынан кейін 15 жыл өткен соң (және 3-томдағы оқиғаларды ескермейтін болсақ), енді отыздан асқан Тасбақалар Нью-Йорк қаласының астындағы канализацияда бірге өмір сүреді. Эйприл мен Кейси біраз уақыттан бері үйленген және жақын жердегі пәтерінен Тасбақалармен байланыста болады. Сплинтер Нортгемптондағы шаруашылықта тұруын жалғастырады, ол Кейсидің жасөспірім қызы Шадоу үшін «әже» рөлінде болады. Утромдар Жерге көпшілік алдында оралып, содан кейін Үстіңгі Нью-Йорк шығанағында бейбіт база құрды. Олар келгеннен бері шетелдіктер және Тасбақалар сияқты басқа да ерекше тіршілік иелері қоғамда көбірек қабылдауға ие болды. Енді жасырынып өмір сүруге міндетті емес, Тасбақалар енді адамдар әлемінде еркін жүріп-тұра алады, бірақ олар шетелдіктер екенін жасырып. Серия 2009 жылы Viacom франшизаны сатып алғанға дейін жалғасты. Сатудың бір бөлігі ретінде Питер Лэрдке 4-томды жалғастыруға рұқсат берілді, бірақ шығарылымдар сатуға дейін болған сияқты, сиректеп жарық көрді. 31-сан алғаш рет онлайн комикс ретінде шығарылды, ал 32-сан 31-сан онлайнда жарық көргеннен шамамен 4 жыл өткен соң 2014 жылғы Тегін Комикс күніне шығарылды. 31-сан алғаш рет 2015 жылғы Тегін Комикс күніне баспа түрінде жарық көрді. Mirage жылына 18 санды жариялау құқығын сақтап қалды, бірақ Mirage Studios 2021 жылдың 19 қыркүйегінде жабылды.

Анимация

2003 жылы көрсетілген Teenage Mutant Ninja Turtles мультсериалы Turtles Forever атты кроссовер фильмімен аяқталды, ол тағы екі Turtles туындысын қамтыды: 1987 жылғы мультфильм және түпнұсқа Mirage комикстерінің әлемі. 2012 жылғы мультфильмнің "Трансдименсиялық Қабақтар" эпизодында да осыған ұқсас идея қолданылды, онда 2012 жылғы мультсериал нұсқалары 2003 жылғы өкілдерін алмастырды. Екі арнайы эпизодта да 2003 жылғы Utrom Shredder-дің "Мәңгілік" фильмінде және 1987 жылғы Krang пен 2012 жылғы Kraang-тың "Трансдименсиялық" эпизодында бастаған өлшемдер аралық сюжет Mirage Comics әлемін қамтыды. Бұл шындық "Қабақтардың Басты Ғалымы" немесе "Басты Қабақтар Өлшемі" деп аталады, оның жойылуы барлық басқа Қабақтарды және олардың әлемін жоятын тізбекті реакцияны тудырады.