Кіріспе

Чартиерс – АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Вашингтон округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қала халқы 8 632 адамды құрады. 2000 жылы қалада 7 154 адам, 2 814 шаруашылық және 2 006 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2 938 тұрғын үй бірлігін құрады. Халықтың этникалық құрамы: 95,40% ақ нәсілді, 3,68% афроамерикалық, 0,03% американдық үндістер, 0,13% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,13% басқа нәсілдер және 0,59% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,36% құрады. 2 814 шаруашылықтың 26,7% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 58,3% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,1% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 28,7% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 25,1% жеке тұлғалардан тұрады, ал 13,3% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,45 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,93 адамды құрайды. Қала халқы жас бойынша таралып, 20,5% 18 жасқа дейінгілер, 5,6% 18-24 жас аралығындағылар, 26,4% 25-44 жас аралығындағылар, 26,3% 45-64 жас аралығындағылар және 21,1% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен азаматтарды қамтиды. Орташа жас 44 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,4 еркек шалысады. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,5 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа табысы 37 679 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 417 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 37 101 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 170 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 116 долларды құрайды. Отбасылардың 5,2% және халықтың 6,9% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 9,9% және 65 жастан асқандардың 4,1% кедейлікте өмір сүреді.

Қалалық округтің пайда болуы

Ауылшалық Питер Шартье есімімен аталды, ол француз және шоуни тегінен шыққан аулаушы және 1734 жылы осы аймақта Пекови шоуни қауымын құрған. 1745 жылдың сәуірінде Шартье мен шоунилер қалашықты тастап кетті, себебі Пенсильвания провинциялық кеңесі оны шоунилерге ром сатқаны үшін губернатор Патрик Гордонға қарсы шыққандығы үшін опасыздықпен айыптады. Шартиерс ауылшалығының тарихи ерекшелігіне оның ауыл шаруашылығы тарихы, көмір және мұнай сияқты табиғи ресурстары, сондай-ақ маңызды көлік жолдарындағы орналасуы зор әсер етті. 1774 жылы полковник Джеймс Эллисон Чартиерс-Крикке алғашқы қоныс аударушылардың бірі болды. Оның отбасы сол жылы осы аймаққа келген жиырма отбасының бірі болды, олардың ішінде Скотт, Макдауэлл, Парк, Моррисон, Страутер, Норрис және басқалар бар еді. Шартиерс ауылшалығы Вашингтон округіне жатады, ол Революциялық соғыс кезеңінде 1781 жылдың 28 наурызында Вестморленд округінің бір бөлігінен құрылды. Бұл Тәуелсіздік декларациясына қол қойылғаннан кейін құрылған алғашқы округ болды. Жаңа округ өте үлкен болды және кейін Грин, Аллегейни және Бивер округтеріне айналатын аймақтарды қамтыды. 1790 жылдың 23 наурызында Вашингтон округінің соты Төрт сессиялық сот отырысында Сесил ауылшалығының оңтүстік бөлігінен, оның шекарасында тұратын тұрғындардың өтініші бойынша Шартиерс ауылшалығын құрды. 1791 жылы Кантон және Маунт-Плезант ауылшалықтарының құрылуымен ауылшалықтың шекарасы қысқартылды, ал 1808 жылы Канонсбург және Хьюстон қалашықтары қосылып, кеңейтілді. Шартиерс аңғарының темір жолының пайда болуы және кейін жергілікті мемлекетаралық тас жолдардың құрылысы сағаның көлік үшін қолданылуын азайтты, бірақ 18-ші ғасырдың соңындағы маңызы ауылшалықтың атында сақталған. 1790 жылдың мамыр айында Канонсбургтің негізін қалаушы Джон Канон өзінің диірменінен қырық баррель ұнмен екі қайықты жүктеп, оларды Чартиерс сағасы және Огайо өзені арқылы Нью-Орлеанға жіберді. 1793 жылдың 8 сәуірінде штат заң шығарушы органы «Чартиерс сағасын қайықтар мен салалар үшін қоғамдық тас жол» деп жариялады. 1880 жылдары Вашингтон округінде көмір табылған кезде, су деңгейі жоғары болғанда ол Чартиерс сағасынан Огайо өзеніне тасымалданды. Көмір де көп жылдар бойы Шартиерс ауылшалығының маңызды өнімінің бірі болды. Битумдық көмір алғаш рет 1800 жылы Джеймс Эллисон жерінде Вашингтон округінде табылды. Ол ұзақ уақыт бойы үй шаруашылығына және теміршілікке қолданылды, бір бушельге жиырма бес центтен сатылды. 1876 жылға қарай жиырма көмір кені саналды, ал темір жолдың келуімен кен өндіру ірі бизнеске айналды. Көмірдің байлығы ауылшалыққа жұмыс орындарының болуына қызығушылық тудырды, бірақ жұмыс қиын және қауіпті болуы мүмкін еді. Көп ұзамай көмірді өндіру және тасымалдау саласы дамыды және жұмысшыларға деген қажеттілік артты. Кен өндіру басты кәсіп болды, Медоу Лэндс, Ричхилл, Арден, Мидленд және Вестленд аймақтарында кен орындары болды. Ертедегі қалалар: Арден, Медоу Лэндс, Макговерн, Шингисс, Макконнеллдің диірмені және Гретна. 1850 жылы ауылшалықтың халқы 1677 адамды құрады, ал 1900 жылы 2141 адамды құрады. 1834 жылы ауылшалық жеті ауданға бөлінді, ал 1836 жылы әр ауданда жайлы мектептер салынды. 1836 жылы мектептерге бөлген қаржы 876,15 доллар болды, бірақ 1837 жылы 696,62 долларға дейін азайды. 2005 және 2006 жылдары Эллисон Парк бастауыш мектебі мен Чартиерс Хьюстон орта және жоғары мектебінде 1188 оқушы оқыды.

Елеулі тарихи орындар мен оқиғалар

Шартиерс қалашығы соңғы үш жүз жыл ішінде маңызды тарихи оқиғаларға куә болған. "Конкорд Коучтары" атты дилижанс Питтсбург пен Вашингтон бағытындағы Медоу Лэндс аймағынан өтіп, кейіннен Чартиерс аңғарындағы темір жолмен алмастырылды. Чартиерс аңғары темір жол компаниясы 1830 жылы құрылған және АҚШ-тағы осындай ауқымдағы екінші теміржол жобасы болды. Теміржол компаниясы 1857 жылы Питтсбургтен, 1869 жылы Канонсбургке дейін теміржол құрылысын бастады, ал 1871 жылы Вашингтонға дейін толық аяқтады. Бұл теміржол аймақта үлкен өзгерістерге әкелді, көмір шахталары ашылды, фермерлер өз өнімдерін мен сүтін Питтсбургке жөнелте алды, сондай-ақ жаңа теміржол арқылы көптеген сауда амалдары жүзеге асырылды. 1886 жылы Оңтүстік-Батыс Пенсильвания мұнай компаниясы Юинг сорғы стансасын салды, ол Медоу Лэндс аймағында орналасқан. Ол тәулігіне шамамен 50 мың баррель мұнайды 35 миль радиустағы әртүрлі нүктелерге тасыды. Стансадағы барлық резервуарлардың сыйымдылығы шамамен 2,409,000 баррельді құрады, ол жетпіс резервуарда сақталды. 1908 жылдың 23 маусымында екі 50 мың баррельдік мұнай резервуарына шаңқаяқ тиді. Бір резервуар жарылып, мыңдаған баррель жанатын мұнай Шартиерс өзенімен ағып, өзен бойындағы бір мильге созылған барлық өсімдіктер мен ағаштарды құртып жіберді. 1911 жылы Вашингтон округінің жәрмеңке қауымдастығы құрылды және алғашқы жәрмеңке Арден Даунс қалашығында өтті. Ардендегі Хаган-Сток фермасы тамаша жарыс жолы болғандықтан жәрмеңке орны ретінде таңдалды. Ферма жылқыларды жаттықтыру және жарысқа дайындау үшін пайдаланылды, жыл бойы жылқыларды ұстауға толық жағдайлар жасалған. Сол кездегі және одан кейінгі жылдардағы жәрмеңкенің басты тартымдылығы осы жарыс жолы болды. Жылдар өте келе жәрмеңке кеңейіп, мыңдаған адамдар ауыл шаруашылығы шараларына, көрмелерге, сондай-ақ дәстүрлі жәрмеңкелік ойын-сауықтарға, ойындарға және жергілікті тағамдарға келеді. Жыл бойы жәрмеңке аумағында басқа да шаралар өткізіледі. Вашингтон округінің жәрмеңкесі ғасыр бойы дамып, өркендеп келе жатқан кәсіпорын болып табылады және аймақтың ауыл шаруашылығы саласының жарқын үлгісі ретінде жалғасуда. Пенсильвания троллейбусы мұражайы да қалашықта орналасқан, ол 1953 жылы тоқтатылған бұрынғы Питтсбург теміржол компаниясының Вашингтонға дейінгі троллейбус желісінде орналасқан. Бұл троллейбус жүйесі Питтсбургтің оңтүстік төбелері мен Вашингтон округінің тұрғындары үшін жұмыс, сауда және демалыс үшін маңызды байланыс құралы болды. Питтсбург электр теміржолы клубы (кейін Пенсильвания теміржолы мұражайы қауымдастығы) 1954 жылы Питтсбург теміржол компаниясынан тоқтатылған теміржол желісінің 2000 фут бөлігін сатып алды. Бұл желі Вашингтон қалааралық троллейбусы үшін Вашингтоннан Питтсбургке дейін пайдаланылған. Мұражай Чартиерс қалашығындағы Вашингтон округінің жәрмеңкесіне жақын орналасқан. 1954 жылдың 7 ақпанында мұражайдың алғашқы үш вагоны осы жерге жеткізілді. Мұражай 1963 жылдың маусымында көпшілікке ашылды, бұл жерде келушілер троллейбуспен қысқа экскурсия жасап, вагон паркіне бейресми тур жасауға мүмкіндік алды. Содан бері, көбінесе еріктілердің көмегімен жаңа вагон мен жаңа нысандар, соның ішінде келушілерді ақпараттандыру орталығы, мұражай дүкені және троллейбус көрмесі салынды, және отыздан астам (30) вагон көпшілікке қойылды. Троллейбус жолының бастапқы бөлігінен County Fairgrounds-қа баратын қосымша жол салынды, бұл жәрмеңкеге келгендерге қалпына келтірілген троллейбуста 4 мильдік әдемі саяхат жасауға мүмкіндік берді. Пенсильвания троллейбусы мұражайы осы аймақтағы бұрынғы маңызды көлік түрінің тарихи маңызын ерекше сақтайды. 1950 жылдардың басында қалалық әкімшілік ғимарат үшін гаражы бар бір бөлмелі кеңсе ғимараты салынды. 1993 жылы қадағалаушылар кеңесі қолданыстағы қалашық ғимаратын және гараждарды әкімшілік кеңселерге, салық кеңселерге және полиция бөліміне қайта жаңарту жобасын бастады, сонымен қатар Форт Питт фикстур ғимаратының бір бөлігін жаңа кездесу орталығы мен тұрақ үшін орын жасау үшін бұзды. Форт Питт ғимаратының қалған бөлігі болаттан жасалған және онда Қоғамдық жұмыстар департаменті орналасқан. Джон Уайт үйі 1998 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Қазіргі және өңірлік жағдай

Чартьерс қалашығы – Вашингтон округінің орталық бөлігінде орналасқан, 24,53 шаршы мильді құрайтын муниципалитет. Вашингтон қаласынан солтүстікке қарай 5 миль, ал Питтсбург қаласының ірі агломерациясынан оңтүстік-батысқа қарай 25 миль қашықтықта жатыр. Қалашықтың солтүстік-батысында Маунт-Плезант қалашығы, солтүстік-шығысында Сесил қалашығы, шығысында Канонсбург, Хьюстон және Солтүстік Страбэн қалашықтары, оңтүстік-шығысында Оңтүстік Страбэн қалашығы және оңтүстік-батысында Кантон қалашығы орналасқан. Оңтүстік-шығыс шекарасымен Шартиерс ағысы өтеді, ол Солтүстік және Оңтүстік Страбэн қалашықтарын бөліп тұрады. Қалашыққа аймақтық қолжетімділік 79-шы тас жолы арқылы, содан кейін Рэйстрак Роуд және Пайк-стрит көшелері арқылы қамтамасыз етіледі. Қалашықты қадағалаушылар кеңесі басқарады, оларға муниципалитет қызметкерлері мен комиссиялар, мысалы, Жоспарлау комиссиясы және Аймақтық естілу кеңесі көмектеседі. Чартиерс-Хьюстон мектеп округі қалашықтың және Хьюстон қалашығының тұрғындарының білім беру қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Чартиерс қалашығын негізінен тұрғын үйлер мен ауыл шаруашылығы қауымдастығы деп сипаттауға болады. Көптеген адамдар жеке жылқыларын ұстау үшін қалашықтағы ауылдық жерлерді іздейді, ал фермерлік әлі де тиімді кәсіп болып табылады. Мұнда Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тұрғын үйлердің көптеген құрылыстары және жаңа тұрғын үйлер салынған, бұл оны «серпінді қалашық» етеді. Тұрғын үй құрылысын дамытуға деген қысым Питерс қалашығы, Солтүстік және Оңтүстік Страбэн және Аллегейни округі сияқты жақын жерлердегі өсу аймақтарының әсерінен күшейді. Соңғы он жылда қалашықта Арден Миллс, Риджвью жоспары және Саммит сияқты жаңа тұрғын үйлер салынды. Бұған қарамастан, Чартиерстің шамамен 25 шаршы мильді құрайтын көп бөлігі әлі де ауылдық сипатқа ие. Көбінесе жаңа құрылыстар ауыл шаруашылығы жерлерінде немесе орманды участақтарда салынуда. Коммерциялық мекемелердің көпшілігі Meadow Lands аймағында орналасқан. Вашингтон округінің жәрмеңкесі мен Чартиерс-Хьюстон орта мектебі арасында бірнеше шағын өнеркәсіп орындары бар. 1970-1980 жылдары аймақ дәстүрлі кен және өңдеу өнеркәсібінің жұмыс орындарының жоғалуынан зардап шекті. Қалашықтағы кейбір кен және өнеркәсіптік кәсіпорындар жабылғаннан кейін, DBT ұлттық штаб-пәтері сияқты жаңа өнеркәсіптер орналасты. Арден полигоны қалашықта орналасқан, ал Қоршаған ортаны қорғау департаменті Арден полигонына рұқсатты өзгертіп, қазіргі муниципалды полигонды 280 акрдан 434 акрға дейін кеңейтуге рұқсат берді. Тарихи тұрғыдан алғанда, қалашық Вашингтон округінің жәрмеңкесі мен Пенсильвания троллейбусы мұражайы сияқты екі маңызды мәдени нысанымен танымал. Осы екі ресурс пен оларда өткізілетін шаралар аймақта қалашықты насихаттау үшін пайдаланылуы керек. Чартиерс қалашығының ресурстары мен аймақтық көлік желісіндегі қолайлы орналасуы дамуға деген қысымды арттырды. Қалашықтың Аллегейни округінен 19/79 тас жолы бойындағы сауда дамуына жақындығы, сондай-ақ Троица нүктесі, Meadows жарыс трассасы мен казино және Tanger сауда орталықтары бар Солтүстік және Оңтүстік Страбэн дәлізінің қарқынды дамуы қоғамға елеулі әсер етті. Жұмыспен қамту және коммерциялық қызметтерге оңай қолжетімділік және жақындық қалашықты тұруға одан да тартымды етеді. Бұл орталықтар жұмыспен қамту, сауда және мәдени мүмкіндіктер ұсынады, ал олардың жақындығы қалашықтағы өсу мен дамуға қысымды күшейтеді. Аймақтағы жердің болуы қоғамдастықтың дамуына серпін береді. Көптеген аймақтарда су және кәріз қызметінің жетіспеушілігі болашақ өсімге кедергі болуы мүмкін.