Кіріспе
Барбаро (29 сәуір 2003 – 29 қаңтар 2007) – 2006 жылы Кентукки Дербиде жеңіске жеткен, бірақ екі аптадан кейін Прекнессте аяғын сындырып, жарыс карьерасын аяқтаған және ақырында оны эвтаназияға әкелген чемпион американдық таза тұқымды жарыс жылқысы. 2006 жылдың 20 мамырында Барбаро Прекнессте үлкен үмітпен қатысты, бірақ жалған старттан кейін оң артқы аяғының үш сүйегі сынды. Бұл жарақат 2006 жылы «Үштік тәжді» жеңу мүмкіндігін жойды және оның жарыс мансабын аяқтады. Келесі күні Пенсильвания университетінің Нью-Болтон орталығында жарақаттарына байланысты операция жасалды. Шілде айында сол артқы аяғында ламинит пайда болды. Ол дереу ауруханаға жеткізілді, онда тағы бес операция жасалды, және Нью-Болтон орталығының Жылқыларға арналған жансақтау бөлімінде ұзақ емдеу кезінде оның жағдайы ауытқып отырды. Оның оң артқы аяғы бірте-бірте жазылса да, соңғы тәуекелді операция сәтсіз аяқталды, себебі көп ұзамай екі алдыңғы аяғында да ламинит пайда болды. Оның ветеринарлары мен иелері оны құтқару мүмкін емес екенін түсінді, сондықтан Барбаро 2007 жылдың 29 қаңтарында эвтаназияланды. Ол Мистер Проспектордың үшінші буын ұрпағы болды, сондықтан Барбаро Афлит Алекс, Смарти Джонс, Фанни Сайд және Фусаичи Пегасус сияқты көптеген танымал жарыс жылқыларымен туыс болды.
Barbaro (April 29, 2003 – January 29, 2007) was a champion American Thoroughbred racehorse who won the 2006 Kentucky Derby but shattered his leg two weeks later in the Preakness Stakes which ended his racing career and eventually led to the decision to euthanize him. On May 20, 2006, Barbaro ran in the Preakness Stakes as a heavy favorite, but, after a false start, he fractured three bones in and around the fetlock of his right hind leg. The injury ruined any chance of a Triple Crown in 2006 and ended his racing career. The next day, he underwent surgery at the New Bolton Center at the University of Pennsylvania for his injuries. In July he developed laminitis in his left rear foot. He was rushed to the hospital, where he underwent five further operations, and his prognosis varied during an exceptionally long stay in the Equine Intensive Care Unit at the New Bolton Center. While his right hind leg eventually healed, a final risky procedure on it proved futile because the colt soon developed further laminitis in both front hooves. His veterinarians and owners concluded that he could not be saved, and Barbaro was euthanized on January 29, 2007. He was a third generation descendant of Mr. Prospector, and as such Barbaro was related to many notable racehorses including Afleet Alex, Smarty Jones, Funny Cide and Fusaichi Pegasus.
Өмірбаян
Барбаро Гретчен мен Рой Джексонға тиесілі, Пенсильвания штатының Вест-Гроув қаласындағы Лейл шаруашылығында өсірілді. Барбаро Майкл Р. Матц Фэр Хилл жаттығу орталығында жаттықтырылды. Оның жарыс карьерасында оны Эдгар Прадо және Хосе Карабальо аттандырды. Ешбір жокей оны жарыстардан басқа кезде аттандырмады: Питер Бретт оның тұрақты жаттықтырушысы болды.
Жарыс мансабы
Барбаро алғашқы 5 жүрісінде жеңіліссіз болды. Ол Кентукки Дербисінде 6:1 коэффициентпен, жиырма аттың толық құрамында бақ сынады. Барбаро соңғы бұрылыста және тік жолға шыққанда қарқынды өсіп, алты жарым ұзындықпен жеңіске жетті. Барбароның соңғы фёрлонгтағы басымдығы арта түсті, бірақ жокей Эдгар Прадо камшы қолданбады және одан ең жоғары жылдамдықпен жүруді талап етпеді. Бұл жеңіс Кентукки Дербисінде 1946 жылдан бері тіркелген ең ірі айырмашылық болды, ол кезде Үштік тәж иегері Ассальт "Гүлдер үшін күрес" жарысын сегіз ұзындықпен ұтып алған. Барбароның жеңісі оны Кентукки Дербисін жеңген алтыншы жеңіліссіз атқа айналдырды. Барбаро жарысқа дейін бес апта бойын жарысқа қатыспаған, себебі I санаттағы Флорида Дербисі, Дерби жеңімпазы үшін 50 жылдағы ең ұзақ үзіліс еді.
Жарақат
Барбароның Преакнесс Стакс жарысы бұрыс стартпен басталды, ол басталу қақпасынан мерзімінен бұрын шығып кетті. Барбаро қақпаға қайта орналастырылғаннан кейін жарамды деп танылды. Жарыс қайта басталғанда Барбаро сәтті старт алды, бірақ старттан кейін трибунадан өтетін сәтте қатерлі жарақат алды. Оқиғаның себептері туралы көптеген теориялар пайда болды, бірақ ешқайсысы расталмады. Барбаро оң артқы аяғын 20-дан астам жерде сындырды: тізе сүйегінің үстіндегі арқан сүйегі, тізе сүйегінің артындағы сесамоид сүйегі және тізе сүйегінің астындағы ұзын тізе сүйегі. Тізе буыны шығып кетті, ал оның аяғы босқа ілініп тұрды. Тәжірибелі жокей Эдгар Прадо бірден Барбароны тоқтатып, ақырындап тоқтатты. Ол аттан түсіп, Барбароны қолдау үшін иығын аттың иығына тіреп, жарысқа қатысушылар келгенше осылай ұстады. Бернардини жокейі Хавьер Кастелланомен жарысты жеңіп алды. Барбароның жарақаттары өмірге қауіпті болды. Иттер сияқты басқа сүтқоректілерден айырмашылығы, жылқы үш аяқпен адамгершілік жағдайда тіршілікке ие бола алмайды. Жылқының сынған аяғы, ат денесінің салмағын көтеруге тырысатын қалған аяқтарында асқынуларға әкелуі мүмкін.
Алғашқы операция
1971 жылы Hoist The Flag Барбаро сияқты жарақат алған жылқыға сәтті операция жасады. Барбаро емделу үшін Пенсильвания штатының Кеннетт-сквер қаласындағы Пенсильвания университетінің Нью-Болтон орталығына жеткізілді және оны жылқы хирургі доктор Дин Ричардсон қарауына алды. Нью-Болтон орталығы ерекше күтіммен, әсіресе күрделі сүйек операцияларын қажет ететін жануарларға арналған мамандандырылған көмегімен танымал. Жарыстан кейін Ричардсон аяқты тұрақтандыру және Барбароның жүре алуы үшін жеткілікті күшті ету мақсатында білезік және еңкейгіш буындарын біріктірді. Бұл операция бес сағатқа созылды және Ричардсон жасаған ең қиын операциялардың бірі болды. Хирургиялық команда сынған сүйек пен буындарды қамту үшін Synthes компаниясының тұтқырлықпен бекітілген қысым пластинасын (LCP) және 27 бұранданы сәби жылқының жарақаттанған аяғына сәтті орнатты. Олар максималды беріктік үшін бұрандалары пластинаға бекітілетін LCP-ді пайдаланды. Ричардсон бұл жаңа технологияны, бастапқыда адамдар үшін жасалған, қолданған алғашқы жылқы хирургінің бірі болды. LCP-ні одан әрі қорғау үшін үстіне шыны талшықты гипс салынды. Барбаро кешкі сағат 7:40-та қалпына келтіру бассейніне енгізілді. Бассейнде шамамен бір сағаттан кейін, EDT бойынша сағат 9:00 шамасында Барбаро тыныш түрде есінен оянды. Ол тұрып, тіпті қорабына жүгірді. Ол тамақтанды және жарақат алған аяғына ыңғайлы түрде салмақ салды. Жарақат алған жерге қан ағымы жақсы болды, бірақ Ричардсон Барбароның аман қалу мүмкіндігін 50/50 деп бағалады. Келесі күні таңертең Барбаро шаруашылықтағы биелерге қызығушылық танытты. Ол қорабының маңында аяғымен жақсы жүрді және жағдайына қарай өте белсенді болды; алғашқы аптасы жақсы өтті. Гипс 13 маусымда және 3 шілдеде ауыстырылды.
Асқынулар
Шілде айының бірінші аптасында Барбароның екі артқы аяғында қиындықтар туды. Оның жарақат алмаған сол аяғында іріңдік пайда болды, оны сырттан емдеді, бірақ ол демалыс күндері қызбаға шалдығып, жарақаттанған оң аяғына елеулі уақыт бойы салмақ түсіре алмады. 13 шілдеде Барбароның сол артқы тырнағында ауыр ламинит дамыды – жарақаттанған тырнақтан қысымды алу үшін ұзақ уақыт бойы бір тырнаққа салмақ түсіретін аттарда жиі кездесетін, өмірге қауіп төндіретін жағдай. Тырнақтың қабырғасының 80% кесіліп алынды. Тырнақтың қалған 20% бөлігі табыт сүйегіне бекітілген, тірі ұлпа болып қалды, бірақ оның қаншасы қайта өседіні белгісіз болды. Екі артқы аяғы да гипске салынды. Ричардсон агрессивті, бірақ стандартты емдеуге шектелетінін, ешқандай тәжірибелік процедура қолданбайтынын мәлімдеді. Барбароға ламинит зардап шеккен тырнағына арналған арнайы тірек аяқ киім берілді және ауырсық басушы дәрілер тағайындалды; оның дененің салмағын тырнақтарынан алу үшін оның тұратын орнына тірек орнатылды.
Қайтару
8 тамызда Барбароның сынған оң аяғы бірігіп, егер сол аяғы жақсы болғанда, ветеринарлар гипсті тірекке ауыстырар еді. Оның сол аяғындағы қап (тырнақ өсетін жер) сау көрінді және барлық белгілер көңіл көтеріп тұрды. 15 тамызда Барбароның апаттан кейін алғаш рет сыртқа жаюға рұқсат берілгені хабарланды. Екі күннен кейін Барбаро салмағын көтеру үшін қолдау құрылғысын (шүмекті) қолданбайтын болды, оның қолдануы тоқтатылды. Келесі күні, 18 тамызда, рентген суреттері оның оң аяғының сынығы дерлік толық біріккенін көрсетті. 26 қыркүйекте Барбароның гипсі оған ыңғайлы болғанша ауыстырылмауы шешілді. Оның сол артқы тырнағы шамамен 18 миллиметрге өсті, ал тірек аяқ киім бинтке ауыстырылды. Тырнақтың ұзындығы кем дегенде үш есеге өсуі керек еді, бұл процеске алты айдан астам уақыт қажет болуы мүмкін. 10 қазанда Барбароның гипсі мен қорғаныш аяқ киімі ауыстырылды. Оның сол артқы тырнағы ламиниттен біртіндеп жақсарып келе жатқан еді. Табанға жақын (тағанға жақын) жақсы өсім байқалды, бірақ тырнақтың алдыңғы бөлігінің толық сауығуына тағы да айлар қажет болды. Барбаро 2006 жылғы 6 қарашада маңызды жетістікке жетті – оның гипсі мұқият алынып, шиналы бинтпен ауыстырылды. Барбароның ламиниттен зардап шеккен тырнағында жаңа проблемалар байқалмады, бірақ оны одан әрі тексеру үшін бірнеше ай өсуі қажет еді. 12 желтоқсанға таяу Барбароның оң артқы аяғындағы бинт толығымен алынып тасталды. Бұл туралы 13 желтоқсанда өткен баспасөз мәслихатында хабарланды.
Қосымша асқынулар мен өлім
2007 жылдың қаңтар айының басында ламинатталған сол табан одан әрі асқынулардың себебіне айналды. 10 қаңтарда табанның тағы бір бөлігі хирургиялық жолмен алынды. Келесі бірнеше күндегі жаңалықтар Барбароның оң артқы аяғына қолдау үшін гипс қайта жағылғанын, сондай-ақ күшті ауырсынуды бақылау және қолдаушы белдеуді пайдалану қайта басталғанын көрсетті. Дегенмен, Барбароның жағдайы өткен шілде айына қарағанда жақсырақ болды. Келесі қиындық ретінде Барбароның оң артқы аяғында терең ірің пайда болды, мұндай жағдай көбінесе жаттығулардың жеткіліксіздігінен туындайды. 27 қаңтарда Барбароның оң аяғының сауыққан сүйектеріне екі болат штифт енгізу үшін қосымша операция жасалды, бұл сыртқы қаңқалық бекіту құрылғысының бір бөлігі болды. Бұл оң аяқтың салмақты көтеруіне мүмкіндік беретін еді, бірақ процедура қауіпті болды, себебі сүйектер қайтадан сынуы мүмкін еді. Содан кейін, сол күні Барбароның барлық емдеу кезеңі бойына сау болған алдыңғы табандары ламинит белгілерін көрсетті, себебі жылқы артқы аяқтарына салмақ түсіре алмады. Осылайша, Барбаро өзінің салмағын ешбір аяғына қоюға жайлы болмады. Барбаро 2007 жылдың 29 қаңтарында шамамен сағат 10:30-да EST усынылған иелері Рой және Гретчен Джексонның шешімімен эвтаназияланды, олар оның ауырсынуын енді бақылау мүмкін емес деп есептеді. Барбароны құтқаруға жасаған тырыстары үшін Американың Turf Publicists Ричардсонды 2006 жылғы "Turfdom-ның үлкен спорты" сыйлығына лайық деп таныды.
Ескерткіш
Барбаро эвтаназиядан кейін көп ұзамай кремацияланды. 2008 жылдың 29 қаңтарында оның күлі Черчилль Даунс кіреберісінің алдына жерленетіні және оның күлінің үстіне Барбароның қола мүсіні орнатылатыны жарияланды. Джексондар оның күлін Черчилль Даунс пен жанындағы Кентукки Дерби мұражайының сыртына орналастыруды шешті, осылайша оның көптеген жанкүйерлері кіру ақысын төлемей-ақ оған құрмет көрсетуге мүмкіндік алады. Алекса Кинг жасаған Барбаро мүсіні 2009 жылдың 26 сәуірінде Черчилль Даунста, Кентукки Дербиінен бір апта бұрын ашылды. Галфстрим Паркі Флорида университетіне стипендиялар құрды, оның ішінде ветеринария факультетінің төртінші курсында оқитын екі студент және жылқы ветеринариясы бойынша бір аспирантқа бастапқы қаржыландыру 30 000 АҚШ доллары бөлінді. Барбаро сондай-ақ Нью-Болтон орталығына үлкен анонимдік сыйлық түсуіне себепкер болды, бұл ірі жануарларды емдеуге және күтуге көмектесетін Барбаро қорының құрылуына мүмкіндік берді. 2006 жылы Ty Beanie Babies Barbaro Beanie плюшинің лимиттік сериясы шығарылды. Плюштің биіктігі 7 дюйм, ұзындығы 8 дюйм, және ол Барбароның 8 нөмірі бар қызғылт түсті ат жабдығын киеді. 2007 жылы Breyer Animal Creations Барбароның моделін шығарды, оған оның иелері, жокейі және Нью-Болтон орталығының бас дәрігерінің растау сертификаты қоса берілді. Джексондар Пенсильвания университетінің ветеринариялық мектебінде жылқы ауруларын зерттеу орталығын құрды. Барбароның 2006 жылғы Преакнес Стейкстегі жарақаттарына қарсы батыл күресінің құрметіне NTRA, NTRA Charities, Barbaro Memorial Fund қорын құрды. Бұл қор жылқылардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне бағытталған, соның ішінде Барбароның өліміне әкелген ламинит ауруын емдеу үшін зерттеулер жүргізіледі.
Қоғамның реакциясы
Прекнесс жарысындағы жағдайы нашарлағаннан кейін Барбаро халықтың сүйіспеншілігіне бөленді. Оның Нью-Болтон орталығындағы тұрағы мыңдаған «Жазылып кет» қағаздарымен (соның ішінде Белмонт Стакс жанкүйерлерінен келген қағаз) және жанкүйерлер жіберген гүлдер мен сыйлықтармен әсемделіп, безендірілді. Тағы да басқалар оның жазылуына көмектесу үшін христиан дінінің медальондары мен қасиетті су сияқты нәрселер жіберді. Оның жағдайы туралы жаңалықтар күн сайын хабарланды. Барбароның емделу кезеңінде және оның қайтысынан кейін, БАҚ-тың бір бөлігі Барбароның жақтастарынан немесе медиадан алған назарға лайық емес екенін айтты. Ал басқалары Барбароның мінезі оның аман қалып, кейіннен тұқымдық бие болып өсуіне мүмкіндік беретінін болжады. "Time" журналы Барбароның күресі қиындықтарға қарамастан, адамдарға күш-қуат сыйлайтынын және кереметке деген үміт бекер емес екенін мәлімдеді.
Шежіре
Барбароның төрт толыққанды ағасы бар, олардың үшеуі жарысқа қатысқан: Никанор (қызметтен шыққан), Лентенор (қызметтен шыққан) және Маргано.
Жарыс мансабы
Жарыс күніЖол жүру орныАлысыЖер бетіндегі жағдайНәтижеТүсті 4, 2005МейденДелавер ПаркУилмингтон, Делавэр1 миль. TurfFirm1-орын қараша 19, 2005Лаурел ФутуритиЛаурел Паркі жарыс алаңыЛаурел, Мэриленд1 миль. TurfFirm1-орын 1 қаңтар, 2006Тропикалық Парк ДербиКалдер жарыс жолыМайами Гарденс, Флорида1 миль. TurfFirm1-орын 4 ақпан, 2006Холи Булл StakesGulfstream ParkХалландел Бич, Флорида1 миль. DirtSloppy1-орын 1 сәуір, 2006Флорида ДербиGulfstream ParkHallandale Beach, Флорида1 миль. DirtFast1-орын 6 мамыр, 2006Кентукки ДербиЧерчилл ДаунсЛуисвилл, Кентукки1 миль. DirtFast1-орын 20 мамыр, 2006Преакнес StakesПимлико жарыс алаңыБалтимор, Мэриленд1 миль. DirtFastАяқталмады, жарақаттанды
Құрметтер
Пимлико жарыс алабы Сэр Бартонның бәйгесін "Барбаро" бәйгесі деп атады. Бұл бәйге Преакнесс бәйгесі күнінің қосымша бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. 2007 жылдың 19 мамырында өткен алғашқы "Барбаро" бәйгесінің жеңімпазы Майкл Матц жаттықтырған үш жасар қоңыр ат Челоки болды. Делавэр парк жарыс алаңы үш жасар аттарға арналған ІІІ санаттағы Леонард Ричардс бәйгесін "Барбаро" бәйгесі деп атады. Оның алғашқы жүрісі 2007 жылдың 15 шілдесінде өтті, және Xchanger жеңіске жетті.
Ұзақ метражды фильмдер
2007 жылы Universal Pictures режиссер Питер Бергтің Базз Биссинджердің "Vanity Fair" журналында жарияланған мақаласына негізделген "Желдей ұшып кетті" атты көркем фильмді өндіріп, режиссерлік ететінін хабарлады. Берг пен Биссинджер бұрын "Жұма күні түнгі жарықтар" жобасы бойынша бірге жұмыс істеген. Сара Обри қосымша продюсер ретінде тағайындалды. Аталған фильм Питер Бергтің режиссерлік еткен "Көмескі" фильміне басымдық берілгендіктен, мерзімі белгісіз келешекке қалдырылды.