Кіріспе

Солтүстік Ирландияда пайда болған протестанттық бауырлас орден, Солтүстік Ирландия ордені.

Лоялды Оранж институты, көбінесе Оранж ордені деп аталады, Солтүстік Ирландияда орналасқан және негізінен Ольстер протестанттарымен байланысты халықаралық протестанттық бауырлас орден. Англия, Шотландия, Уэльс және Ирландия Республикасында, сондай-ақ Ұлттар Достастығының және АҚШ-тың кейбір бөліктерінде де ложалары бар. Оранж ордені 1795 жылы Армағ графтығында, протестант-католик діни қақтығысы кезінде, Ирландиядағы протестанттық үстемдікті сақтауға ант берген бауырластық ретінде құрылды. Бүкіл аралдық Ирландияның Ұлы Оранж ложасы 1798 жылы құрылды. Орденнің аты голланд туған протестант корольі Вильгельм Оранскийге құрмет көрсету үшін берілген, ол 1689-1691 жылдардағы Вильгельм-Якобит соғысында католик корольі Джеймс II-ді жеңген. Орден жыл сайынғы шерулерімен танымал, олардың ең ірілері 12 шілдеде (Он екінші күні) немесе оның шамасында өткізіледі, бұл Солтүстік Ирландиядағы мемлекеттік мереке. Оранж ордені консервативті, британдық унионист және Ольстер лоялист ұйымы. Сондықтан ол дәстүрлі түрде ирландтық ұлтшылдыққа/республикашылдыққа қарсы тұрып, Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы науқан жүргізеді. Орден өзін протестанттық азаматтық және діни бостандықтарын қорғаушы деп санайды, ал сыншылар оны сектанттық, жеңіске толы және үстемдікке ұмтылатын деп айыптайды. Ол протестант емес адамдарды мүшелікке қабылдамайды, егер олар өздерінің қағидаларын қабылдап, дінін өзгертпесе, сондай-ақ протестант емес адамдарға үйленген протестанттарды да қабылдамайды. Католиктер тұратын аудандардан өтетін Оранж шерулері даулы және көбінесе Драмкри қақтығысы сияқты зорлық-зомбылыққа әкеп соқтырады.

Тарих

Оранж ордені 1688 жылғы Даңқты революция кезінде Англия, Шотландия және Ирландия королі болған Голландия Республикасының штадхолдері Вильгельм Оранжтың протестанттарға берген азаматтық және діни құқықтарын тойлайды. Орден 1690-жылдардың басында Ирландиядағы Вильгельм соғысында, әсіресе Бойн шайқасында Уильям III және оның әскерлерінің жеңістерін үнемі еске түсіреді.

Тәрбие және алғашқы жылдары

1690 жылдардан бастап Ирландияның барлық аймақтарында Уильям соғысының маңызды күндерін, мысалы Аугрим шайқасы, Бойн шайқасы, Дерри қамалы және Лимерик қамалының екіншісін тойлауға арналған мерекелер өткізілді. Бұл Елизавета Англиясында протестанттық күнтізбенің маңызды оқиғаларын тойлау дәстүрінен бастау алды. Осы кезде (Ирландияның ең көп халқы бар ауданында) протестанттар мен католиктердің саны шамамен тең болды және олар базарлар маңындағы жер участаларын жалға алу үшін күшті бәсекелестікке түсті. Тарихшы Джим Смиттің сөзіне сәйкес: Кейінгі жақтаушылар "Таңғы жігіттер" мен алғашқы Оранжистердің арасындағы байланысты сенімсіздікпен жоққа шығарады, тіпті оранжистер мен Армагтағы католиктердің үйлерін "Алмастан" кейінгі айларда қирату арасындағы байланысты одан да сенімсіздікпен жоққа шығарады – бірақ олардың барлығы да осы қозғалыстың төменгі таптан шыққандығын мойындайды. Орденнің үш негізгі негізін қалаушылар – Джеймс Уилсон (Оранж жігіттерінің негізін қалаушысы), Дэниел Винтер және Джеймс Слоан. Алғашқы Оранж ложасы жақын орналасқан Дайанда құрылды, ал оның алғашқы бас шебері Лоугаллдан Джеймс Слоан болды. Оның алғашқы шерулері Бойн шайқасын тойлауға арналды және 1796 жылдың 12 шілдесінде Портадаун, Лурган және Уэрингстаун қалаларында өтті.

Біріккен ирландтар көтерілісі

Біріккен ирландтар қоғамы 1791 жылы Белфастта либералды пресвитериандар мен англикандар тарапынан құрылды. Ол Ирландия Парламентінің реформасын, католиктердің эмансипациясын және Жаза заңдарының жойылуын көздеді. Оранж ордені құрылған кезде Біріккен ирландтар "католиктерді, протестанттарды және басқа дін өкілдерін біріктіретін" тәуелсіз Ирландия республикасын жақтаған революциялық топқа айналды. Біріккен ирландтардың қызметі күшейді, ал үкімет 1796 жылдан бастап Оранж орденін қолдау арқылы оны тойтарыс етеді деп үміттенді. Ирландия тарихшылары Томас Джексон мен Джон Митчелл үкіметтің мақсаты сектанттықтарды қоздырып, Біріккен ирландтардың жолына кедергі келтіру болғанын айтты, осылайша "протестанттық дінге құштарлық" деген желеумен біртілдік пен тәртіпсіздік тудыруға тырысты. Митчел үкімет "католиктердің барлық протестанттарды жаппай қырғынға салуы туралы қорқынышты қауесеттерді" ойлап тауып таратыпты. Тарихшы Ричард Мадден "протестанттардың санасына католиктермен бірге тұратын жерлестеріне деген сенімсіздік сезімін сіңіруге тырысқандарын" жазды. Біріккен ирландтар Қорғаушыларды әлеуетті одақтастар ретінде қарастырды және 1794-1796 жылдары аралығында коалиция құрды. Біріккен ирландтар Қорғаушыларды "білімсіз және кедейлікпен күресіп жатқан қарақшылар мен рик өртеушілер" деп қарағанмен, 1798 жылы Армағдағы тәртіпсіздіктерге қарыздар екенін мәлімдеді, себебі Оранжмендер ел бойынша саяси белсенді католиктерді шашыратып, Қорғаушыларды жұмысқа алуға шақырды, Біріккен ирландтар үшін протоармия құрды. Католиктер мен протестанттар бас көтергендердің ешқайсысы қашып құтылмағанын, тіпті бала да қашып құтылмағанын, бірақ оны көпіршікпен өлтіргенін айтады. Біріккен ирландтардың бүліктерінің негізгі салдары – 1800 жылғы Одақ заңы, ол Ирландия Парламентін Вестминстермен біріктіріп, Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігін құрды. Көптеген католиктер заңды қолдады, бірақ Оранж ордені оны "протестанттық конституцияға" қауіп ретінде қарады және Армағ мен Монаған округтеріндегі 36 ложа Одаққа қарсы декларациялар қабылдады. 1823 жылдың 19 шілдесінде Ирландиядағы барлық антқа байланысты қоғамдарға тыйым салатын Заңсыз ант беру туралы заң қабылданды. Бұл Оранж орденін де қамтыды, оны тарату және қайта құру қажет болды. 1825 жылы заңсыз бірлестіктерді тыйым салатын заң жобасы – көбінесе Дэниел О'Коннелл мен оның католиктік қауымдастығына бағытталған – Оранжмендерді тағы бір рет өз қауымдастығын таратуға мәжбүр етті. 1829 жылы Вестминстерде католиктердің эмансипациясы берілді, римдік католиктер парламенттегі орынға ие болды (сондай-ақ, олар шеттетілген басқа да ықпал ету және билік орындарын иеленді) және елдің заңдарын жасауға қатысты. Вестминстер Парламентінде Ирландия католик мүшелерінің билік тепе-теңдігін ұстауы Ирландиядағы Оранжмендердің алаңдауын одан әрі арттырды, өйткені О'Коннеллдің "Жою" қозғалысы Дублинде бөлек Ирландия Парламентін қалпына келтіруді көздеді, онда католиктер көпшілікке ие болады, осылайша протестанттық үстемдікке нүкте қояды. Осы сәттен бастап Оранж ордені жаңа, тіпті жауынгерлік формада қайта пайда болды. 1836 жылы Орденді Герцог Камберленд және Императорлық Оранж орденінің Ұлы шебері Эрнест Августты король Уильям IV қайтыс болған кезде Викторияның орнына таққа отырғызуды жоспарлағаны үшін айыптады, содан кейін Палата Корольді Орденді таратуға шақырды. Жозеф Хьюм, Уильям Мольсворт және Лорд Джон Расселдің қысымымен Король шаралар қабылдау керектігін көрсетті және Камберленд герцогы Оранж ложаларын таратуға мәжбүр болды. Хьюм 1832 жылдың шілдесінде Лорд Лондондерриге жасалған әрекет туралы Commons палатасында дәлелдеме берді. Ұлыбританияның Оранж институтының Бас хатшысының орынбасары подполковник В. Б. Фэрменнің хатында маркизге "маңызды адамның өлімінен" (Корольдің өлімінен) кейін Оранжмендер қазіргі "паптық кабинетке және демократиялық министрлікке" (Эрл Грейдің парламенттік реформа министрлігіне) "қарсылық білдірмеу" саясатын тастайтынын және оларға қосылу "саяси болуы мүмкін" деп кеңес берді. Лондондерри күмән келтірді: ол Герцог Камберлендтің "осы виг округіндегі либералды виг сезімі осы кездегі сәтті күш-жігердің мүмкіндігін мүлдем жоққа шығарады" деп сендіретініне күмәні жоқ еді. 1845 жылы тыйым тағы да алынып тасталды, бірақ 1849 жылы Оранжмендер мен Ленташылар арасындағы Долли Брей шайқасы бірнеше онжылдықтар бойы сақталған Оранж шерулеріне тыйым салды. Бұл ақыры Уильям Джонстонның, Балликилбегтен шыққан Корольдік қара институтының Бас шеберінің наразылық науқанынан кейін алынды, Оранжтың жоғары дәрежелі бауырластығы. 1861 жылы Дублиндегі Теренс Макманустың Фениан ұйымдастырған жерлеу рәсімінен бастап Джонстон: "Егер ұлтшылдарға мұндай жиналуға рұқсат берілсе, неге адал Оранжмендерге еркін шеруге рұқсат берілмейді?" деп сұрады. 1867 жылғы Оранж он екінші күні ол Бангордан Даун округіндегі Ньютаунардсқа Оранжмендердің үлкен шеруін басқарып мәселені шешті. Партиялық шеру актісін бұзу оған екі айлық түрме жазасын берді. Келесі жылы, Альстердің Біріккен протестант жұмысшыларының қауымдастығының туын алып жүрген Джонстон Белфастқа парламентке сайланды.

Жаңғыру

19 ғасырдың соңына қарай Орден төмендеп кетті. Алайда, 1880 жылдары жер иелерінің қолдауына ие болғаннан кейін оның жағдайы жақсарды. Бұл қолдау Ирландия жер лигасына, сондай-ақ ұлтшыл көшбасшы Чарльз Стюарт Парнелл басқарған қозғалысқа және «Үй билігіне» қарсы күреске байланысты болды. Гладстонның 1886 жылғы Ирландияға «Үй билігі» туралы алғашқы заң жобасына жауап ретінде, Каван округін либералдық партиядан өкілдік еткен және Орденнің «үлкен барабандарына» қынжылған полковник Эдвард Саундерсон апельсин түсті лента тақты. Саундерсон, кейін Вестминстердегі Ирландиялық Юнионисттік Альянсын басқарды және «Оранж қоғамы ғана Ирландиядағы анархия мен бүлік жағдайын басаңдатуға қабілетті» деген қорытындыға келді. Гладстонның алғашқы «Үй билігі» заң жобасы 1886 жылдың 8 маусымында Палаталар палатасында жеңілгеннен кейін, Ирландияның «Үй билігі» парламент депутаттары Орденнің Белфаст Ұлы шебері, Ирландия шіркеуінің пасторы Ричард Ратледж Кейнді Белфаста 32 адамның өмірін қиған зорлық-зомбылықты қоздырды деп айыптады. Жеңіске қуанған наразылар католиктердің үйлері мен бизнесіне шабуыл жасағандықтан, Ирландияның басқа аймақтарынан, олардың көп бөлігі католик болған RIC полицейлері шақырылды. Кейн олардың либералдық үкіметтен жазалау миссиясымен келгені туралы қауесетке қарсы шықпады, егер олар қарусыздалса, 200 000 қарулы оранжистер олардан қаруларын алып қоятынын мәлімдеді. Сонымен қатар, 1895 жылы Кейн Белфастағы Гейл лигасының филиалының демеушісі болды, ол келесі он жылда ирландтық ұлтшылдықпен тығыз байланысты болды. Лиганың ирланд тілін насихаттауына демеушілік еткен ол Даун мен Коннордың католик епископы Генри Генримен, сондай-ақ Даун, Коннор және Дромордың Ирландия шіркеуінің епископы Томас Велландпен және Пресвитериан шіркеуінің модераторы және филиал вице-президенті Джордж Рафаэль Бьюикпен бірге болды. Филиал президенті – Кейннің приходтық тұрғыны доктор Джон Сент-Клэр Бойд болды. (Кейннің 1885 жылы ашылған Клифтон-стрит Оранж залындағы ескерткіші оны «Адал ирланд патриоты» деп мақтайды).

Жалға алушының құқығы, еңбек және тәуелсіз апельсиндік орден

1880 жылы Үш F (әділ жалдау ақысы, мүліктің иелену құқығы және еркін сату) үшін күресіп, үйден шығаруларға қарсылық көрсету мақсатымен Жер лигасы Майо округының жер агенті капитан Чарльз Бойкотттан еңбек күшін қайтарып алуды ұйымдастырды. Бірақ Оранжистер арасында реформаны қолдаған шаруалар да болды. Вестминстердегі көптеген ирланд консерваторларының Гладстонның 1881 жылғы Жер заңына қарсылық танытпауының бір себебі – «жер мәселесі Ольстер мен Ирландияның қалған бөлігі арасындағы наразылықтың себебі болды және осы тұрғыдан алғанда одаққа қауіп төндірді» деген түсінік болды. Жергілікті шаруалардың құқықтарын қорғау қауымдастықтарына қатысудан бөлек, олар батыстағы (Армаг, Каван, Ферманаг және Тирон округтеріндегі) Оранжистердің Ұлттық Лигаға қосылғаны туралы хабарлар алды. Дегенмен, арендаторлар мен жер иелері арасындағы шиеленіс Орден ішінде жалғасты, назар арендалық құқықтан «міндетті сатып алуға» (арендаторлардың жер иелерін белгіленген бағамен сатып алу құқығы) ауысты. Әсіресе солтүстік Антримде, олардың ұйымы күшті болғандықтан, 1903 жылдан бастап шаруалар жаңа тәуелсіз Оранж Орденіне (IOO) көшуді бастады. Бір жыл ішінде Тәуелсіздердің тек Бэллимониде тоғыз ложасы құрылды. Бөлініс алғаш рет Белфастта болды. 1870 жылы Белфасттағы Жұмысшы институтының іргетасын қалау кезінде Уильям Джонстон католиктер мен протестанттарды «Белфасттың Біріккен жұмысшы сыныбының» туы астында біріктіруге ынталанды, бұл діни айырмашылықтар мен партиялық сенімдерді кейбір жағдайларда ұмыту керектігін көрсетуге бағытталған еді. Орден ішіндегі басқалар мұндай бірлікті діни және ұлттық келісімге теңеді. Мұндай пікір келіспеушіліктер 1902 жылы Джонстонның Белфаст Оңтүстігінен парламент депутаты болып қайта сайлануына байланысты жарыс кезінде (қаладағы ложалардың бес бөлігінің төртіншісі жұмысшылар болған кезде) шиеленіске ұшырады. Томас Слоан, қаланың ірі фабрика иесінің бірі – ресми унионисттік кандидатқа қарсы, Белфаст протестанттық қауымдастығының кандидаттығымен шыққандықтан Орденнен қуылғаннан кейін Тәуелсіз ложаларды құрды. Оның жақтастары үшін бұл бөлініс – Оранж Орденінің унионисттік саяси көшбасшылармен, сондай-ақ жер иелері мен жұмыс берушілердің мүдделерімен ( «жүн пальто бригадасы») келісіміне қарсы наразылық болды. 1907 жылы Белфаст лок-ауты кезінде Слоан басқа тәуелсіздермен бірге Ирландия көлік және жалпы жұмысшылар одағының жетекшісі Джеймс Ларкинмен бірге платформада сөйледі. Тәуелсіздердің бас ұстазы Р. Линдсей Кроуфорд жаңа Орденнің демократиялық манифестін «Оранжизм, оның тарихы және дамуы: алғашқы қағидаларға шақыру» (1904) еңбегінде баяндады. Алайда, оның кейіннен «Магераморн манифестінде» (1904) ирланд протестанттарын «өздерінің ирланд азаматтары ретіндегі ұстанымын және рим-католик отандастарына қатысты көзқарасын қайта қарастыруға» шақырғаны Слоан мен көптеген мүшелерге тым көп болып көрінді, нәтижесінде Кроуфорд қуылды. 1912 жылы Үшінші Үйдегі билік туралы заң жобасы Палатаға енгізілді. Алайда, оның енгізілуі 1914 жылға дейін кешіктірілді. Оранж Ордені, Ұлыбританияның консервативтік партиясы және жалпы унионистер бұл заң жобасына қарсы тұруға бейімді болды. Орден 1912 жылғы Ульстер келісімін ұйымдастыруға көмектесті – бұл 500 000 адам қол қойған Үйдегі билікке қарсы уәде болды. 1911 жылы кейбір Оранжистер қаруланып, ополчендер ретінде жаттығуды бастады. 1913 жылы Ульстер одағы кеңесі бұл топтарды орталық бақылауға алуға шешім қабылдады, нәтижесінде Ольстер ерікті күші құрылды, ол Ольстердегі үй билігіне қарсы тұруға арналған ополчендер тобы болды. Оранж ложалары мен УФФ бөлімдері арасында үлкен байланыс болды. 1914 жылдың сәуір айында Германиядан мылтықтар әкелінді, бұл «Ларн қаруы» деп аталды. Алайда, 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, дағдарыс тоқтатылды, бұл соғыс аяқталғанша Үйдегі билік туралы заңның күшіне енбеуіне әкелді. Көптеген Оранжистер 36-шы (Ульстер) дивизиясымен соғыста қызмет етті, ауыр шығындарға ұшырады, ал олардың құрбандығын еске алу әлі күнге дейін Оранж рәсімдерінің маңызды бөлігі болып табылады. Төртінші Үйдегі билік туралы заң 1920 жылы Ирландия үкіметі туралы заң ретінде қабылданды; Ольстердің алты солтүстік-шығыс округі Солтүстік Ирландияға, ал қалған жиырма алты округ Оңтүстік Ирландияға айналды. Бұл өзін-өзі басқарушы құрылым 1921 жылғы Англо-ирланд шарты бойынша Ұлыбритания құрамындағы мәртебесін сақтап, 1925 жылғы Шек аралық комиссия келісімімен шекараларын бекітті. Оңтүстік Ирландия 1922 жылы Ирландия еркін мемлекетіне, ал 1949 жылы Республикаға айналды.

1921 жылдан бастап

Оранж ордені жаңа Солтүстік Ирландия мемлекетінде маңызды орын алды. 1921 жылдан 1969 жылға дейін Солтүстік Ирландияның барлық премьер-министрлері оранжилер және Ольстер Юнионисттік партиясының (UUP) мүшелері болды; үш министрден басқа барлық кабинет министрлері оранжилер болды; бір одақтас сенатордан басқа барлық сенаторлар оранжилер болды; ал кабинет министрлері болмаған 95 депутаттың 87-сі оранжилер еді. Солтүстік Ирландияның алғашқы премьер-министрі Джеймс Крейг Ольстердің іс жүзінде протестанттық екенін және оның билеуші күштерінің символы Оранж ордені екенін әрдайым айтты. 1932 жылы премьер-министр Крейг «біздің үкіметіміз протестанттық және мен оранжилер қатарынанмын» деді. Бұл Ирландия еркін мемлекетінде өткен жылы Эмон де Валероның Ирландияның «католик ұлты» екенін мәлімдеген сөзіне жауап ретінде айтылды. Бұл мәлімдеме Май округында Летиция Дунбар Харрисонның округ кітапханашысы болып тағайындалуына қарсы наразылықтар туралы пікірталас кезінде жасалған еді. Екі жылдан кейін ол: «Мен әрқашан өзімді бірінші оранжилер, содан кейін саясаткер және осы парламент мүшесі деп есептеймін» деді. 1965 жылы орденнің мүшелерінің саны шамамен 70 000-ға жетті, яғни әр 5 ересек Ольстер протестанттарының бірі мүше болды. 1965 жылдан бері, әсіресе Белфаст пен Дерриде, мүшелерінің үштен бірінен айырылды. 1973 жылы Солтүстік Ирландияның одақтас үкіметі таратылғаннан кейін орденнің саяси ықпалы күрт азайды. 1969 жылы «Тұғырыстар» басталғаннан кейін Ирландияның Ұлы Оранж ложасы оранжилерді Солтүстік Ирландияның қауіпсіздік күштеріне, әсіресе Корольдік Ольстер полициясына (RUC) және Британ армиясының Ольстер қорғаныс полкіне (UDR) қосылуға шақырды. Оранжилер бұл шақыруға жақсы жауап берді. Қақтығыс кезінде 300-ден астам оранжилер қаза тапты, олардың көп бөлігі қауіпсіздік күштерінің мүшелері еді. Кейбір оранжилер лоялистік жартылай әскери топтарға да қосылды. Қақтығыс кезінде орденнің лоялистік жартылай әскери топтармен, Демократиялық Юнионисттік партиямен (DUP), Тәуелсіз Оранж орденімен және еркін пресвитериан шіркеуімен қарым-қатынасы шиеленісті болды. Орден өз мүшелерін осы ұйымдарға қосылмауға шақырды және соңғы кезде ғана осы одақтастық бұзушылықтардың кейбіреулері жазылды. Жергілікті тұрғындар шеруді «жеңіске ұмтылушылық» және «жоғары тұрушылық» деп қарастырып, оны осы аумақтан басқа бағытқа бұруға тырысты. 19 ғасырдан бері шеру кезінде үнемі қақтығыстар болып тұрады. «Тұғырыстардың» басталуы 1970 және 1980 жылдары даудың күшеюіне әкелді. Осы кезде шерудің ең даулы бөлігі Обинс көшесімен өтуі болды және ол «қоршау» сипатында болды. Осы кезеңде оранжилердің жақтастары кем дегенде алты католик азаматты өлтірді. 1995 және 1996 жылдары тұрғындар шеруді тоқтатуға қол жеткізді. Бұл Драмкриде қауіпсіздік күштері мен мыңдаған лоялистердің арасындағы қақтығысқа әкелді. Лоялистердің зорлық-зомбылық толқынынан кейін шеруге рұқсат берілді. 1997 жылы қауіпсіздік күштері католиктер ауданын жауып, лоялистердің қауіптеріне сілтеме жасай отырып, шеруді күштеп өткізді. Бұл ирланд ұлтшылдарының кеңінен наразылығына және зорлық-зомбылығына әкелді. 1998 жылдан бастап Гарваги жолында шеруге тыйым салынды және католиктер ауданы үлкен кедергілермен жабылды. Бірнеше жыл бойы Драмкриде жыл сайынғы үлкен қақтығыс болды және лоялистік зорлық-зомбылық кеңінен тарады. 2001 жылдан бері жағдай салыстырмалы түрде тыныш, бірақ орден әлі де Гарваги жолында шеру жүргізу құқығы үшін күресіп келеді. Бұл дау Оранж орденінің және олардың жақтастарының аймақтағы бизнесіне бойкот жариялауға әкелді.

Қатысу деңгейі

Орденге мүшелік тарихи тұрғыдан протестанттар басымдылық құратын аймақтарда төмен болды, ал керісінше, католиктер басымдылық құратын аймақтарда жоғары болды. Фермана графтығында католик және протестант халқының саны шамалас болғандықтан, 1971 жылы мүшелік саны протестанттық Антрим және Даун графтықтарындағыдан үш есе жоғары болды, онда ересек протестант еркектерінің 10% астамды құрады. Мүшелік деңгейінің жоғары болуымен байланысты басқа факторлар – католиктерге жақын жұмыссыздық деңгейі және одақтастар арасында Демократиялық юнионисттік партияға қолдау көрсету деңгейінің төмендігі.

Протестантизм

Қазіргі Оранжевый орденінің негізі – «библиялық протестантизмді» және Реформация принциптерін насихаттау мен тарату болып табылады. Сондықтан Орден тек протестанттық дінге сенетін адамдарды ғана қабылдайды. Католиктермен қатар, діни сенімі жоқ және Құдайдың үштік екендігіне сенбейтін христиандарға да тыйым салынған. Бұған Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер (Мормон) шіркеуінің мүшелері, Ехоба куәгерлері, унитариандар және квакерлер жатады. Бұрынғы ережелерде Рим католиктері мен олардың жақын туыстарының мүшелікке қабылдануына тыйым салынған. Кейбір масондыққа қарсы евангелистік христиандық топтар Оранжевый орденінің әлі де масондық әсерінде екенін мәлімдеді. Орденді ложаларға ұйымдастыру сияқты көптеген масондық дәстүрлер сақталған. Орденде де жаңа мүшелердің өсуіне арналған дәрежелер жүйесі бар. Бұл дәрежелер – Киелі кітапқа сілтемелермен интерактивті қойылымдар. Корольдік Арх Пурпур және Корольдік Қара институттары сияқты жоғары дәрежелі рәсімдерге қатысты алаңдаушылықтар бар.

Діншілдік

Орден төртінші өсиетті маңызды деп санайды және ол христиандарға жексенбі күні жұмыс істеуге немесе діни сипаты жоқ қызметтерге қатысуға тыйым салады. Егер 12 шілде жексенбіге түйіссе, дәстүр бойынша сол күні өтетін шерулер келесі күні өткізіледі. 2002 жылдың наурыз айында Орден "Баллимена жәрмеңкесінің жексенбіде өткізілуіне жол бермеу үшін, салдарына қарамастан, барлық қажетті шараларды қолдануға" дайын екенін мәлімдеді. Антрим округі ауыл шаруашылығы қауымдастығы Орденнің талабын қабылдады.

Саясат

Оранж Ордені британдық унионизммен тығыз байланысты. Бұл – Ұлыбританияның біртұтастығын қолдайтын саяси идеология. Осылайша, унионизм, мысалы, Ирландияның қайта бірігуіне және Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы. Орден өзінің құрылған сәтінен бастап ашық саяси ұйым болды. 1905 жылы Ольстер Одағы Кеңесі (UUC) құрылғанда, Оранж Орденінің өкілдерін оның отырыстарына жіберуге құқық берілді. UUC – Ольстер Одағы Партиясының (UUP) шешім қабылдау органы болды. 1922 және 1972 жылдар аралығында UUP Солтүстік Ирландия Парламентіндегі ең ірі партия болып келді, ал Солтүстік Ирландияның барлық премьер-министрлері және UUP-нің жоғары лауазымды тұлғаларының көп бөлігі Орденнің мүшелері болды. UUP-мен тығыз байланысқа ие болғандықтан, Оранж Ордені үлкен ықпалға ие болды. Орден реформашы премьер-министрлер Теренс О’Ниллге (1969), Джеймс Чичестер Кларкқа (1969–1971) және Брайан Фолкнерге (1972–1974) сенімсіздік білдіру дауысының артында тұрды. Ғасырдың басында, алайда, оранжемендер көптеп Ұлы Жұма келісіміне қарсылық білдіргендіктен, DUP-қа дауыс бере бастады. 2005 жылы Орден 100 жылдық институционалдық байланысты тоқтатып, UUP-мен байланысын үзуге шешім қабылдады. Шешімге қатысты сөз сөйлеген Ұлы Мастер Роберт Саультерс: «Бұрын бір ғана унионисттік партия болған. Қазір бұл орын алмайды және біз 1905 жылы жасалған келісімдердің 2005 жылғы Солтүстік Ирландиядағы саяси жағдайға қатысты емес деп санаймыз. Лоялды Апельсиндік Мекеме одақтастық мүдделерді қолдау үшін қажет болған жағдайларда лоббилік жұмыстарды жалғастырады және одақтастық халықтың саяси мүдделерін қорғауда белсенді барлық тараптармен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысады». Ол кезде DUP депутаттары мен стратегиялық кеңесшілері болған бірнеше танымал оранжемендер де болды. 2009 жылдың желтоқсанында Оранж Ордені екі унионисттік партиямен құпия келіссөздер жүргізді. Бұл келіссөздердің басты мақсаты 2010 жылғы мамырдағы жалпы сайлау алдында екі партияның бірлігін нығайту болды. Ол Орденде «одақтастықтың барлық түрлі түстерін білдіретін» мүшелер бар екенін айтты және «біз өзара соғысып, таласып кетсек, одақты суландыра береміз» деп ескертті. SDLP депутаты Джон Даллат әділет министрі Дэвид Фордтан Саультерс жек көруге қатысты заңдарды бұзған жоқ па, соны анықтауды сұрады. Ол былай деді: «Католик қауымын немесе кез келген қауымды террористік топтармен байланыстыру – әлсіз саналы адамдарды жек көруге итермелеу, ал тарих бізге бұның бұрын немен аяқталғанын көрсетеді». 2011 жылы Солтүстік Ирландиядағы 1500 оранжеменнің арасында жүргізілген сауалнамада 60%-дан астамы «көптеген католиктер ИРА-ға көңіл білдіреді» деп есептеді. 2015 жылы Ирландияның Grand Orange Lodge Солтүстік Ирландияның өнер, мәдениет және демалыс департаментіне ирланд тілі заң жобасын енгізуге қарсылық білдірді. Өтінішінде ложа «ирланд тілін Британ аралдарының жергілікті тілдерінің бірі ретінде» құрметтейтінін мәлімдеді. Алайда, ложа ирланд тілі заңы теңсіздікке ықпал етеді, өйткені ол «рим-католик қауымының бір бөлігіне бағытталған» деп мәлімдеді.

Парадтар

Парадтар – Орден қызметінің маңызды бөлігі. Көптеген Оранж ложалары жыл сайын Оранж залынан жергілікті шіркеуге дейін шеру өткізеді. Шіркеу атауы жиі жергілікті демографиялық жағдайға байланысты өзгеріп отырады. Оранж жылдың ең маңызды оқиғалары – 12 шілде мерекесіне дейінгі парадтар. Дегенмен, он екінші күнді кейбір жерлерде әлі де терең дау тудыратын мәселе деп санайды, әсіресе Оранж Орденінің айтылатын үстемдік танытуы, католицизмге қарсылығы және ирланд ұлтшылдығына қарсылығы себепті. Соңғы жылдары көптеген Оранж парадтары бейбіт өтті. Екі қауымның бірімен-бірі тығыз орналасқан, «байланыс аймақтары» деп аталатын жерлердегі Оранж Ордені парадтарының бірнешеуін қоспағанда, барлығы бейбіт өтті. Жыл сайынғы он екінші күндік парадтар Солтүстік Ирландияның алты округінде өтеді, ал Даун округі отыз үш орынмен ең көп парадты қабылдайды. Халық саны аз Армаг және Ферманаг округтерінде он екі орыннан бар. Каррикмор, Кушендалл, Ростревор, Кросмаглен және Дрейперстаун сияқты кішкентай ауылдарда парадтар өткізілмейді, ал Коалисленд және Дунгивен сияқты халық саны көп аймақтар ешқашан ірі он екінші күндік парадты қабылдаған емес. Ирландияның Ұлы Ложасы Парадтар комиссиясын мойындамайды, оны протестант парадтарына қарсы құрылған деп санайды, себебі протестанттар католиктерге қарағанда он есе көп парад өткізеді. Дегенмен, Ұлы Ложа Парадтар комиссиясымен жұмыс істеу мәселесінде келіспеушіліктер бар. Ұлы Ложа делегаттарының 40% ресми саясатқа қарсы, ал 60% қолдайды. Ұлы Ложа саясатына қарсы шығушылардың көпшілігі Портадаун ауданы, Беллаги, Дерри қаласы және Төменгі Ормо сияқты парадтарға шектеу қойылған аймақтардан шыққан.

Апельсинді залдары

Ай сайынғы жиналыстар Orange залдарында өтеді. Ирландия шекарасының екі жағындағы Orange залдары протестанттар үшін, кейде басқа діндердің өкілдері үшін де қоғамдық орталықтар ретінде пайдаланылады, бірақ мұндай жағдай бұрын жиі кездесетін. Залдарда көбінесе несие одақтары, жергілікті оркестрлер, Ольстер шотландтары және басқа да мәдени ұйымдар, сондай-ақ діни миссиялар мен юнионисттік саяси партиялар сияқты қоғамдық топтар орналасады. Ирландиядағы шамамен 700 Orange залының 282-сі 1968 жылы басталған Қиын кезеңнен бері өртке салушылардың шабуылына ұшырады. Синн Фейнның көрнекті мүшесі Пол Батлер бұл өрт сөндірудің "Orange Орденіне және басқа да лоялды институттарға тиесілі мүліктерге қарсы ұлтшылдардың науқаны" екенін айтты. Бір рет Синн Фейннің жастар қанатының мүшесі Orange залының шатырынан құлап, ауруханаға түсті. Көптеген жағдайларда залдар өрт сөндіру арқылы қиратылған немесе толығымен жойылған, ал кейбіреулері бояу бомбаларымен, граффитимен және басқа да вандализм актілерімен зақымдалған. Орден ирланд республикашыларының сектанттық вандализмді ұйымдастырған науқанының мол дәлелдері бар екенін мәлімдейді. Бас хатшы Дрю Нельсон статистикалық талдаулар осы науқанның 1980 жылдардың соңында басталғанын және қазірге дейін жалғасып жатқанын көрсетіп тұрғанын айтты. (баспа басылымда және электронды түрде қолжетімді) және он екінші жылдық естелік буклетінде. Вильям ең көп тақырып болып табылады, бірақ басқа тақырыптарға Сомма шайқасы (әсіресе 36-шы (Ольстер) дивизиясының ролі), Сент-Патрик (Орденнің пікірінше, ол Рим католигі емес) және протестанттық реформация кіреді. Солтүстік Ирландияда кем дегенде екі Orange Lodge бар, олар Сент-Патриктің мұрасы мен діни идеалдарын ұсынатынын мәлімдейді. Ең танымал – 688 нөміріндегі Сент-Патриктің кресі (ЛОЛ (Лоялды Orange Lodge)), ол 1968 жылы Сент-Патрикті (қайта) иелену мақсатымен құрылған. Ложада бірнеше танымал мүшелер болды, соның ішінде ложаның капелланы болған және Уақытша ИРА тарапынан өлтірілген Рев Роберт Брэдфорд, сондай-ақ марқұм Эрнест Бэрд. ДУП-тың Нельсон МакКаусленд және Ольстер қоғамының директоры Гордон Люси ложа мүшелері арасында ең белгілі мүшелер болып табылады. 1970 жылдары Белфаст қаласында Oidhreacht Éireann (Ирландия мұрасы) LOL 1303 деп аталатын ложа болды, ол ирланд тілі мен гэльдік мәдениет католиктер мен республикашылардың ғана меншігі емес екенін мәлімдеді. Вильям Джеймстің қолдаушысы Франция королі Людовик XIV-ке қарсы жорықтарында Папаның қолдауын алды, және бұл факт кейде Orange тарихтарында қалдырылмайды. Орден және көбінесе фундаменталистік Тәуелсіз Орден тарихқа қарағанда дінге көбірек негізделген тарихи аргументтерді жариялайды. Британдық израильдіктер, британдықтардың израильдіктерден шыққандығы және Елизавета II-нің Киелі кітаптағы Дәуіт патшаның тікелей ұрпағы екендігі туралы мәлімдемелер Orange басылымдарында уақыт-уақытпен айтылып келеді.

Соғыс мерекесі

Орден Ольстердің соғыста қаза тапқандарын, әсіресе Оранжемендерді және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сомма шайқасында (1916) қаза тапқандарды еске алуда елеулі рөл атқарды. Сомманың құрметіне 1 шілдеде және оның төңірегінде көптеген шерулер өтеді, бірақ кейбір шерулерде соғыс ескерткішінің мәні басқаларына қарағанда анық байқалады. Бірнеше естелік ложалар бар, сондай-ақ Сомма шайқасын, соғыс ескерткіштерін немесе басқа да естелік суреттерді бейнелейтін бірнеше тулар бар. Сомма шайқасында қаза болған Ольстер дивизиясының ерлерін еске алу үшін Типвальдегі Ольстер мұнарасының аумағында, соғыста қаза тапқан Оранжемендерге арналған кішкентай ескерткіш орнатылған.

Лоялистік жарымәскери топтармен қарым-қатынасы

Оранж ордені UVF және UDA сияқты лоялистік жарымәскери топтармен байланысы үшін сынға ұшырады, олар террористік ұйымдар ретінде танылған. Алайда, ол терроризм мен жарымәскери зорлық-зомбылықты ауызша айыптады. Оранж шерулерінде кейбір топтар лоялистік жарымәскери топтарды ашық түрде қолдайды, мысалы, жарымәскери туларды алып жүру арқылы немесе жарымәскери атаулар мен белгілерді тағу арқылы. Мысалы, танымал лоялист Джон Грегг Cloughfern Young Conquerors тобының мүшесі болды, ал Coleraine қаласындағы Freeman Memorial тобы өз бомбасымен қаза тапқан UVF мүшесінің құрметіне аталды. Сондай-ақ, жарымәскери топтар кейбір топтардан өздерінің ұйымдарының туын алып жүруді сұрап, кейде мұндай іс үшін қаржылық көмек ұсынады. Бірнеше танымал лоялистік соғыскерлер сол кезде Оранж орденінің мүшелері болды, олардың ішінде Gusty Spence, Robert Bates, Davy Payne, David Ervine, John Bingham, George Seawright, Richard Jameson және Billy McCaughey болды. Old Boyne Island Heroes Orange ложасының туында Джон Бингем мен Shankill Butcher Роберт Бейтстің есімдері жазылған, олар екеуі де мүше болған. Тағы бір Shankill Butcher, UDR әскері Эдди McIlwaine 2003 жылы Оранж шеруіне қатысып, өлтірілген UVF мүшесі Брайан Робинсонның (өзі де Оранжмен болған) баннерін алып жүргені суретке түсірілді. 2014 жылы McIlwaine Оранж шеруінде стюард ретінде суретке түсірілді. Оранж орденінің өкілі McIlwaine-нің орденге мүшелігін айыптаудан бас тартты. 1972 жылдың 12 шілдесінде кем дегенде елу бетперделі және біртекті киім киген Ulster Defence Association (UDA) мүшелері Портадаунның католик аймағына Оранж шеруін сүйемелдеп алып барды, шерушілерге салют жасады. Сол жылы Оранжмендер "Orange Volunteers" деп аталатын жарымәскери топ құрды. Бұл топ "1973 жылы Белфастағы пабты бомбалады, бірақ Белфастағы Оранж залдарынан табылған қару-жарақтарды жинаудан басқа заңсыз іс жасаған жоқ". Портадаун Оранжмендері Джордж Сеурайт сияқты белгілі соғыскерлерге 1986 жылғы 6 шілдедегі шеруге қатысуға рұқсат берді, бұл бұрынғы келісімге қайшы келді. Сеурайт - католиктерді пеште күйдіруді ұсынған унионист саясаткер және UVF мүшесі. Журналистер Генри Макдональд пен Джим Кусак Оранжмендердің "қырғынды мақтан тұтқан" суреттері әлемге таралып, орден үшін PR апаты болғанын айтты. Сол кездегі Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Патрик Мейхью шерушілер "адам жегіштер тайпасын ұятқа қалдырған болар еді" деді. 2007 жылы Оранж шеруінде UDA мүшесі Джо Браттиді еске алуға арналған баннер пайда болды. Братти соғыс кезінде қаза тапқан. Ұлыбританиядағы Оранж ложалары лоялистік жарымәскери топтармен байланыста болды деген айыптамалар да болды. Қақтығыстың алғашқы жылдарында Шотландиядағы орденнің бас хатшысы "Ольстерге соғысуға" еріктілерді іздеп Оранж ложаларын аралады. Мыңдаған адам ерікті болып тіркелді деп есептеледі, бірақ олардың аз ғана бөлігі Ольстерге барды. 1970 жылдары Оранжмен Родди Макдональд Шотландиядағы UDA "командирі" болды. 1976 жылы шотландтық Оранжмен басшылары оны теледидарда UDA басшысы екенін және Солтүстік Ирландияға қару жеткізгенін мойындағаннан кейін шығаруға тырысты. Алайда, оның шығарылуына арнайы тәртіптік отырыста 300 Оранжмен кедергі келтірді. Оның шотландтық UDA командирі Джеймс Гамильтонның мұрагері де Оранжмен болды. 2006 жылы Ливерпульдің үш Оранжмені қару-жарақ және UVF мүшелігі үшін түрмеге жабылды. Жергілікті депутат Луиза Эллман оларды орденнен шығаруды талап етті. Drumcree тұрақтары кезінде лоялистік соғыскерлер Оранжмендерді ашық түрде қолдады және Оранж шеруіне кедергі келтірілгеніне наразылық білдіру үшін Солтүстік Ирландия бойынша зорлық-зомбылық толқынын бастады. Олар үйде жасалған қаруды Drumcree-ге контрабандалық жолмен әкелді, Оранжмендер кедергі келтірмеді, және полиция желілеріне шабуыл жасады. UDA/UFF мүшелері Drumcree-де Оранжмендерді қолдаған баннерлермен көрінді. Портадаун Оранж ложасы мұндай адамдардың жиналуына кедергі келтіре алмайтынын айтты, бірақ кез келген қолдауды құптады. Лоялистік еріктілер күштерінің (LVF) басшысы Билли Райт жиі Drumcree-де Портадаун Оранж ложасының басшысы Гарольд Грейсидің компаниясында көрінетін, және тұрақтармен байланысты лоялистік зорлық-зомбылықты айыптаудан бас тартты. 1990 жылдардың соңында Stoneyford Оранж залы Оранж еріктілерінің орталық нүктесі болып табылды. Полиция залда тінту жүргізгеннен кейін екі Оранжмен "террористерге пайдалы болуы мүмкін құжаттар", автоматты мылтық және Оранж еріктілерінің мүшесі болғандығы үшін сотталды. Оранж ложасы оларды шығарудан бас тартты. Antrimдегі Real UFF-пен байланысы бар Оранжмен және DUP сайлау кандидаты 2013 жылы поляк отбасына жасалған сектанттық шабуылға қатысқандығы үшін түрмеге жабылды. Ол орденнен шығарылды. Ирландияның Ұлы Оранж ложасы зорлық-зомбылықты және жарымәскерилік іс-қимылды айыптайтын бірнеше мәлімдеме жасады. 2011 жылы Sinn Féin-нің жарымәскерилік байланыстар туралы айыптауларына жауап берген Оранж өкілі: "Оранж ордені барлық террористік зорлық-зомбылықты үнемі айыптап келеді" деді. 2008 жылы Armagh Оранжмендері жарымәскерилік туларды көтеруді айыптады. Ирландияның Ұлы ложасының сол кездегі хатшысы Денис Уотсон террористік қылмыс жасағандарды орденнен шығаруға шақырды. 2000 жылы 12 шілдеде өткен демонстрацияда сөз сөйлеген Оранжмен және Демократиялық Юнионист саясаткері Джеффри Дональдсон: "Оранж ордені парадтарына жарымәскерилердің енуіне немесе заңды наразылықтарды өздерінің агрессиясын көрсету және ашық қорқыту құралы ретінде пайдалануына жол бермеуі қажет. Оранж ордені осыдан жоғары идеалдарды қорғайды және жарымәскерилердің заңсыз әрекеттерін және зорлық-зомбылыққа қатысатындардың барлығын әр мүмкіндікте айыптауы керек" деді. Эрик Кауфманн өзінің "Жаңа Юнионизм" атты кітабында: "Оранж ордені бүкіл Қақтығыс кезеңінде зорлық-зомбылыққа және жарымәскерилік іс-қимылға қарсы белсенді түрде күресті. Бұл оппозиция орденнің билік құрылымына кіріктірілген протестант дін қызметкерлерінің үлкен санымен байланысты болды. Жастар Оранжмендері RUC (полиция) немесе UDR (жергілікті қауіпсіздік күштері) қатарына қосылып, жарымәскерилерден қашықта болуға шақырылды" деп жазды.

Кіру талаптары

Оранжиецтің көктегі Әкесіне деген шынайы сүйіспеншілігі мен құрметі, адамзат құтқарушысы Иса Мәсіхке деген кішіпейіл және берік сенімі, Оған Құдай мен адам арасындағы жалғыз Араласушы ретінде сенуі керек. Ол шындық пен әділдікті, бауырластық мейірімділікті және қайырымдылықты, адалдық пен тақуалықты, келісім мен бірлікті және заңдарға бағынуды дамытуы керек; оның мінез-құлқы жұмсақ және жанашыр, мейірімді және сыпайы болуы керек; ол ізгілердің қоғамын іздеуі керек, ал зұлымдардан аулақ болуы керек; ол қасиетті жазбаларды құрметтеу және ынтамен зерттеуі керек, оларды өзінің сенімінің және іс-әрекетінің ережесіне айналдыруы керек; ол протестанттық дінді сүюі, қолдауы және қорғауы керек, және оның ілімдері мен ережелерін таратуға шын ниеттенуі және тырысуы керек; ол Рим шіркеуінің және басқа да реформаланбаған діндердің қателіктері мен ілімдеріне қарсы тұруы керек, және (қатысуымен немесе басқа жолмен) римдік католик немесе басқа да реформаланбаған ғибадат рәсімдерін немесе іс-әрекеттерін қолдамауы керек; ол барлық заңды жолдармен олардың күшін шектеуге тырысуы керек, әрқашан ізгісіз сөздерден, әрекеттерден және пікірлерден аулақ болуы керек; көптеген юрисдикциялар әлеуетті өтініш берушілердің жұбайы мен ата-анасының протестант болуын талап етеді, бірақ Ұлы Ложаға шағымдану арқылы одан бас тартуға болады. Рим-католик діни рәсімдеріне қатысқандары үшін мүшелер шығарылды. 1964 жылдан 2002 жылға дейінгі кезеңде орденнен шығарылғандардың 11% -ы шомылдыру рәсіміне, қызметке немесе жерлеу рәсімі сияқты Рим-католик діни шараларына қатысқаны үшін шығарылды. Бұл Реформациялық христиандық теологияға негізделген, ол Рим-католик миссасы жалған тәңірлерге табыну болып табылады деп үйретеді, бұл көзқарасты Мартин Лютер сияқты протестант реформаторлары жариялады. Орден өзінің негізі ретінде Ашық Киелі кітапты және Пресвитериан Вестминстерлік конфессиясы, Англикандық 39 бап және басқа да протестанттық сенімдер сияқты тарихи реформаланған құжаттарды қабылдайды. Барлық болашақ мүшелер мүшелікке түсу алдында өздерінің Реформациялық христиандық сенімін растауы керек. Шотландияның 1986 жылғы Лоялды апельсиндік институтының заңдары мен конституцияларында: "Егер ол ақылға қонымды мерзімге протестанттық шіркеудің қатысушысы болмаса, бұрынғы рим-католиктері институтқа қабылданбайды" делінген. Сол сияқты, "Ирландияның адал қызыл Орденінің Конституциясы, заңдары мен ережелері" (1967) "Жалпы мүшелердің жетпіс бес пайызының дауысымен берілген рұқсатсыз, жақсы мінез-құлық туралы куәліктерге негізделген рұқсатсыз, кез келген уақытта Рим-католик болған адам институтқа қабылданбайды" деп мәлімдейді. 19 ғасырда, дінін өзгерткен рим-католик Мортимер О'Салливан Ирландиядағы Апельсин Орденінің бас капелланы болды. 1950 жылдары Шотландияда да бұрынғы рим-католик Уильям МакДермот бас капеллан болды.

Құрылымы

Ирландиядағы Orange институтының құрылымы пирамида тәрізді. Оның негізінде шамамен 1400 жеке ложа бар; әрбір оранжерист жеке ложа мүшесі болады. Әр жеке ложа аудандық ложаға алты өкіл жібереді, олардың саны 126-ға жетеді. Аудандық ложаның мөлшеріне байланысты, округтік ложаға жетіден он үшке дейін өкіл жіберіледі, олардың саны 12-ге жетеді. Бұл ложалардың әрқайсысы Ирландияның Ұлы Оранж ложасына өкілдерін жібереді, ол Orange орденінің басшысы болып табылады. Ирландияның Ұлы ложасы 373 мүшеден тұрады. Осының салдарынан, ордендегі нақты билік Ұлы ложаның Орталық комитетінде шоғырланған, ол Солтүстік Ирландияның алты округінен (Даун, Антрим, Арма, Лондондерри, Тайрон және Фермана) әр округтен үштен, Солтүстік Ирландиядағы тағы екі округтік ложадан – Белфаст қаласының Ұлы ложасы мен Лондондерри қаласының Ұлы Оранж ложасынан, қалған Ольстер округтерінен (Каван, Донегал және Монаган) екеуден, Лейтримнен біреу және тағы 19 мүшеден құралған. Ұлы ложаның ережелерді қайта қарау, қаржы және білім беру сияқты басқа да комитеттері бар. Осындай иерархияға қарамастан, жеке ложалар, институт ережелерін жалпы сақтайтын болса, негізінен дербес болып табылады. Ережелерді бұзу ложаның жарғысын тоқтата тұруға, яғни ложаны таратуға әкелуі мүмкін, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Жеке ложалар жоғары тұрған ложалар белгілеген саясатты салдарсыз бұза алады. Мысалы, бірнеше ложа кісі өлтіруге кінәлі мүшелерін шығарудан бас тартты, тіпті ауыр қылмыс жасағандарды ложадан қуу керек деген ереже болғанымен, ал Портадаун ложалары Парадтар комиссиясымен келіссөздер жүргізіп, Ұлы ложаның комиссияны мойындамау саясатын бұзды. Orange орденінің ережелерін немесе саясатын өзгертуді қалайтын жеке ложалар өздерінің аудандық ложасына ұсыныс енгізе алады, ол оны Ұлы ложаға жеткенше жоғары деңгейге жібере алады. Барлық ложа жиналыстары Киелі кітапты оқумен және протестанттар, римдік католиктер және басқа діндерді ұстанатындар мен дінсіздердің 'құтқарылуға лайық болуы' үшін дұға етумен басталады (бұл Киелі кітаптағы 2 Тімотеге 3:15-тен тікелей алынған цитата).

Ирландияның адал қыз-қыздар қауымдастығы

Оранж орденінен ерекше әйелдер ұйымы пайда болды. Ирландияның адал оранжистка әйелдер қауымдастығы деп аталған бұл ұйым 1911 жылдың желтоқсанында қайта жанданды, ол 1880 жылдардың соңынан бері тоқтатылған еді. Соңғы жылдары олардың беделі артып, көбінесе Драмкридегі наразылықтарға байланысты. Әйелдер ордені ерлер орденімен салыстырылады және ерлерге қарағанда кем емес, оның шерулеріне қатысады, тек "тек ерлерге арналған" және "тек әйелдерге арналған" шерулерден басқа. Әйелдердің Оранж орденіне қосқан үлесі "Ladies Orange Lodges O!" әнінде көрсетілген.

Тәуелсіз апельсиндік мекеме

Тәуелсіз апельсиндік институты 1903 жылы Томас Слоан құрды, ол басқа орденнің Юнионист партиясы саясаткерлері мен жоғарғы топтардың билігіне қарсы болды. Шығыс Белфасттағы екі одақтас үміткер арасындағы дау, екеуі де Оранжмендер болғандықтан, біреуі ұлттық қозғалысқа қарсы дауыс бермегені үшін Оранж басшысын ұялтып жібергендігі үшін орденнен қуылды. Тәуелсіз орден бастапқыда радикалды бағыттарға ие болды, әсіресе еңбек қатынастары саласында, бірақ бұл көп ұзамай жойылды. 1950 және 60-шы жылдары тәуелсіздер негізінен діни мәселелерге, әсіресе жексенбі күнін қасиетті күн ретінде сақтау және дінді саясаттан бөлу мәселелеріне назар аударды. Қиындықтар басталғаннан кейін, Иан Пейсли ешқашан мүше болмағанмен, тәуелсіздердің жиналыстарында жиі сөйлей бастады. Осының нәтижесінде Тәуелсіз институт Пейслимен, Ольстердің еркін пресвитериан шіркеуімен және Демократиялық юнионисттік партиямен байланысты болды. Соңғы кезде екі Оранж институтының қарым-қатынасы жақсарды, бірлескен діни қызметтер өткізілуде. Кейбіреулер бұл, ақырында, Тәуелсіз апельсиндік институтының негізгі орденнен бөлінуіне себеп болған жарылыстың жазылуына әкеледі деп санайды. Бас орден сияқты, Тәуелсіз институт та 12 шілдеде шерулер мен жиналыстар өткізеді. Ол негізінен солтүстік Антримде орналасқан.

Патшалық қара институты

Корольдік қара институты Оранжевый ордені құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң пайда болды. Бұл жеке ұйым болғанымен, Корольдік қараға мүше болу үшін Orange Order-ге мүше болу және кемінде 17 жасқа толу қажет. Мүшелікке тек ер адамдар ғана қабылданады және Корольдік қара бөлімі, әдетте, Orange Order-ден гөрі діни тұрғыдан көбірек және беделді болып саналады.

Дерридің шәкірттері

Дерри шәкірттері Джеймс II Дерриді қоршаған кезде жасаған істері үшін құрылған. Олардың Оранж Орденімен ресми байланысы болмаса да, екі ұйымның мүшелерінің құрамында ортақ адамдар бар.

Бүкіл әлем бойынша

Оранж орденін ағылшын тілді әлемнің басқа бөліктеріне Ольстер протестанттары көшіп келгенде және миссионерлер арқылы таратты. Шотландияда, Англияда, Уэльсте, Канадада, Австралияда, Жаңа Зеландияда, АҚШ-та және Батыс Африкада Ұлы ложалар құрылды. Дегенмен, Ирландия мен Шотландияның Ұлы ложалары әрқашан ең ірілері болды. Императорлық Ұлы Оранж Кеңесі осы әр түрлі Ұлы ложалардың өкілдерінен тұрады. Ол Ұлы ложалар арасындағы дауларды, ал шақырылған жағдайда ішкі дауларды төрелік етуге өкілетті. Белгілі оранжемендердің қатарында Дублинде орденге қосылған Томас Барнардо, Канаданың премьер-министрі болғанға дейін Британдық Солтүстік Америка Оранж орденінің гроссмейстері болған Маккензи Боуэлл, Жаңа Зеландияның премьер-министрі Уильям Масси, Фергюсон тракторын ойлап тапқан Гарри Фергюсон және Екінші дүниежүзілік соғыстың генералы Эрл Александр болды. Сондай-ақ, Оксфордта оқыған могавктардың басшысы Оронхиатеха да мүше болды.

Ирландия Республикасы

Ирландияның Ұлы Оранж ложасы Солтүстік Ирландия мен Ирландия Республикасындағы ложаларды көрсетеді, онда Оранжизм Каван, Монаган және әсіресе Донегал (әсіресе Шығыс Донегал) сияқты шекаралық округтерде ерекше күшті болып қалады. Ирландияның бөлінуінен бұрын Орденнің штаб-пәтері Дублинде орналасқан, бір кезде 300-ден астам жеке ложа болған. Бөлінуден кейін, Ирландия еркін мемлекеті, кейіннен Ирландия Республикасы аталған, Орденнің ықпалы тез төмендеді. Бөлінуден кейін Монаган және Каван округтерінде шерулер жалғасты, бірақ 1931 жылдан бері Каван округінде ешқандай шеру өткізілген жоқ. Дублиндегі соңғы 12 шілде шеруі 1937 жылы өтті. Ирландия Республикасындағы соңғы Оранж шерулері Донегал округындағы Россноулагта және Монаган округындағы Драмда өтеді, бұл шаралар көбінесе дау-дамайсыз және қиындықтар тудырмайды. Ол Ирландия Республикасында мереке емес болғандықтан, он екінші күнді алдындағы сенбіде өткізіледі. Ирландия Республикасының тоғыз округінде әлі де Оранж ложалары бар – Каван, Корк, Донегал, Дублин, Лаос, Лейтрим, Лоут, Монаган және Уиклоу округтері, бірақ көпшілігі шеру өткізбейді немесе басқа аймақтарға шеру үшін сапар шеге алмайды. 2008 жылдың ақпан айында Оранж Орденіне Қоғамдық, ауылдық және Гельтах істер департаменті шамамен 250 000 евро көмек қаражаты бөлінетіні жарияланды. Бұл грант шекаралық аймақтардағы мүшелерге қолдау көрсету және көптеген залдары вандализмге ұшыраған Оранж залдарын жөндеуді қаржыландыруға бағытталған. 2011 жылдың шілдесінде Республикада 45 Оранж ложасы тіркелген.

Шотландия

Шотландиядағы "Оранжевый орден" филиалы Ирландиядан тыс жерлердегі ең ірісі болып табылады. Шотландияның ложаларының басым көпшілігі Төмендіктерде, әсіресе батыс-орталық Төмендіктерде (Глазго, Айршир, Ренфрушир, Ланаркшир) орналасқан. Шотландиядағы алғашқы Оранж ложалары 1798 жылы Ирландиядан оралған әскерлер құрған, олар ирландтық республикалық көтерілісті басуға көмектескен. Шотландиялық филиал 1800 жылдардың басында, жұмысшы табынан шыққан Ульстер протестанттарының Шотландияның Төмендік аймақтарына көптеп келуі кезінде жылдам өсті. Осы көшіп келгендердің көптегені өздерін ата-бабаларының жеріне оралғандай сезінді (Ulster Plantation туралы қараңыз). Сондықтан, Шотландия филиалы әрқашан Ульстермен тығыз байланыста болды және ирландтық протестанттардың ұрпақтары көп жерлерде ең үлкен болып табылады. 1881 жылы ложаның үштен төрт бөлігі Ирландияда туған, ал Канадамен салыстырғанда, Шотландия филиалы кішірек болды (Батыс-орталық Шотландиядағы ересек протестанттардың екі пайызынан аспайтын бөлігі мүше болған) және Ульстермен байланысы күштірек болды. Шотландиялық оранжизм Тори партиясымен, әсіресе Шотландиялық унионисттік партиясымен байланысты болды. Орденнің саяси ықпалы екі дүниежүзілік соғыс арасында ең жоғары деңгейге жетті, бірақ кейіннен Тори партиясы протестанттық саясаттан алшақтағаннан кейін жоғалып кетті. Қақтығыстар басталғаннан кейін, көптеген шотландтық оранжизмдер Солтүстік Ирландиядағы лоялистік әскери топтарды қолдауға кірісті, ал Оранж жиналыстары лоялистік тұтқындардың әл-ауқатын жақсарту үшін қаражат жинауға пайдаланылды. Шотландияның Ұлы Оранжевый ложасы Шотландияның тәуелсіздігіне ұзақ уақыт бойы қарсы болды. 2007 жылы 12 000 оранжизм мен әйел Эдинбургтің Корольдік жолымен Одақ актерінің 300 жылдығын тойлау үшін шеру жасады. Ол 2014 жылғы тәуелсіздік референдумына ресми қатысушы ретінде тіркелді. 2004 жылы бұрынғы шотландтық оранжизм Адам Инграм, сол кезде Қарулы күштер министрі, Джордж Галлоуэйді өзінің "Мен жалғыз емеспін" кітабында Инграмның "секталық, католиктерге қарсы, протестанттық үстемдік Оранж орденінің музыкалық тобында флейта ойнаған" деп айтқаны үшін сотқа берді. Лорд-ординар, лорд Кингарт, бұл сөз тіркесі Оранж орденіне қатысты "әділ пікір" екендігін және Инграм флейта ойнамаған болса да, оның мүшесі болғанын мәлімдеді. 2012 және 2016 жылдар аралығында антрополог Джозеф Вебстер Шотландиядағы Оранж орденінің әлеуметтік, діни және саяси өмірін этнографиялық тұрғыдан зерттеді. Бұл зерттеу 2020 жылы Манчестер университетінің баспасында "Оранжевый саясат діні: қазіргі Шотландиядағы протестантизм және бауырластық" атты кітап ретінде жарық көрді.

Англия

Оранж ордені 1807 жылы Англияға Ирландиядан Манчестер аймағына қызметтен оралған әскерлер арқылы келді. Содан бері орденнің ағылшын тармағы көбінесе Консервативтік және Юнионисттік партияны қолдап келді. Англиядағы Оранж ордені ең күшті Ливерпульде, оның ішінде Токстет және Гарстон аудандарында. Ливерпульдегі оның болуы кем дегенде 1819 жылға дейін жетеді, сол кезде Бойн шайқасының 12 шілдедегі мерейтойын атап өту үшін алғашқы шеру өткізілді. Орден 1909 жылы Ливерпуль протестанттық партиясын құруда маңызды рөл атқарды және партия 1974 жылы тарағанша онымен байланыста болды. Ливерпульдегі Оранж ордені жыл сайынғы он екінші шеруін Ливерпульдің солтүстігіндегі теңіз жағалауындағы Саутпорт қаласында өткізеді. Бұл мекеме сондай-ақ, Ақпан айының бірінші дүйсенбісінде Жастар шеруін өткізеді. Қара институты Саутпорттағы шеруін тамыздың бірінші сенбісінде өткізеді. Саутпорттағы шерулер соңғы кезде әртүрлі пікір тудырып, басты жолдардың жабылуынан туындаған қиындықтар сынға ілінді. Ливерпульде басқа шерулер он екінші күнді алдындағы және одан кейінгі жексенбіде өтеді. Бұл шерулер, сондай-ақ, Әулие Георгий күні; Реформация жексенбісі және Еске алу жексенбісі шіркеуге барып-қайтумен байланысты. Басқа шерулер провинцияның жекелеген аудандарында өткізіледі, жалпы саны жылына шамамен 30 шеруге жетеді. Олардың қатарында Гэмпширдегі Петерсфилд қаласы бар, онда қала алаңында король Уильям III-нің атты ескерткіші орнатылған, сондай-ақ 1688 жылы Оранж Уильям қоныстанған Халл және Девондағы Брикшем қалалары да бар.

Уэльс

Cymru LOL 1922 Уэльстегі жалғыз «Оранж» ложасы болды. 2012 жылдың 17 наурызында Кардифф қаласында жаңа ложа ашылды, ол 90 жылдан бері ашылған алғашқы «Оранж» ложасы.

Канада

Оранж ордені Канада тарихында маңызды рөл атқарды, онда ол 1830 жылы Огл Роберт Гованның бастамасымен Онтарионың Броквилл қаласында құрылды. Алғашқы мүшелердің көп бөлігі Ирландиядан келген, бірақ кейін көптеген ағылшын, шотланд, итальян және басқа да протестант еуропалықтар, сондай-ақ могавк үндістері де орденге қосылды. Төрт канадалық премьер-министр оранжемен болған. Торонто канадалық оранжизмнің орталығы болды: 1950 жылға дейін қаланың көптеген басшылары оранжемендер болды, ал Торонто оранжемендері Оттаваның екітілділік және католиктердің көшіп келуі сияқты бастамаларына қарсы күресті. Торонто ложасы 1821 жылдан бері жыл сайын оранж шеруін өткізеді, бұл Солтүстік Америка құрлығындағы үздіксіз жалғасып келе жатқан ең ұзақ шеру деп саналады. 1920 жылы Онтарио заң шығарушы органының үштен бірі оранжемендерден тұрды, ал Ньюфаундлендте бұл көрсеткіш кейде 50%-ға жетті. Шындығында, 1920-1960 жылдар аралығында Ньюфаундлендтегі ересек еркек протестанттардың 35%-ы оранжемен болды, ал сол кезде Солтүстік Ирландияда бұл көрсеткіш 20%-ды, ал Онтариода 5-10%-ды құрады. Ньюфаундленд пен Онтариодан басқа, Оранж ордені Квебектің шекаралық аймақтарында, соның ішінде Квебек аймағындағы Гатино-Понтиак аймағында маңызды рөл атқарды. Аймақтағы ең алғашқы протестанттық қоныс 1818 жылдан кейін Карлтон округінде Типперри округынан келген он бес отбасының қоныстануымен пайда болды. Бұл отбасылар аңғарға таралып, Квебек штатының Шоувилл қаласына жақын қалаларда қоныстанды. Оранжизм аймақтың барлық протестанттық қауымдастықтарында, соның ішінде Бристоль, Лашут, Браунсбург, Шоувилл және Куйонда дамыды. 1830 және 40-жылдардағы протестанттық қоныстардан кейін Понтиак аймағындағы Оранж ложалары провинциядағы оранжизмнің ең ірі ауылдық бөлігіне айналды. Оранж ложалары қоғамдық мәдени орталықтар ретінде қарастырылды, өйткені олар көптеген билерді, шараларды, шерулерді және тіпті қадам билерін үйретті. Қазір үлкен шерулерді әр жыл сайын басқа қала өткізеді. Ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Канадаға көшіп келген протестант ирланд иммигранттарының көпшілігі 1790 жылдардағы республикалық идеяларды ұстанды және оранжизмді қабылдай алмады. Бұл кезеңде лоялистер мен оранжемендер ирланд протестант иммигранттарының аз бөлігін құрады. Америка жаңа мүмкіндіктер ұсынды, ал "он сегізінші ғасырдағы Ольстер пресвитериандарының көптеген ұрпақтары, тіпті көптеген жаңа протестант ирланд иммигранттары Ирландиямен барлық байланыстарды үзіп, америкалық протестанттық ортаға сіңіп кетті". Ирландиялық лоялистердің көпшілігі Жоғарғы Канадаға және теңіз провинцияларына көшіп барды, онда Оранж ложалары британдық тудың астында өркендеді. Институт ауру және қарт мүшелерге арналған үйді ұстады. Олардың "Принциптер декларациясына" сәйкес, мүшелікке қойылатын талаптар шектеулі болды және "егер біреу бұрын-соңда Рим католигі болған немесе қазіргі уақытта болса, немесе өз балаларын немесе оның қамқорлығындағы кез келген балаларды кез келген Рим католик мектебінде, монастырда, шіркеуде немесе монастырда оқытса немесе оқытуға мәжбүр етсе, онда ол ешқашан мүшелікке қабылданбайды". Бұл әрекеттер қысқа өмір сүрді және саяси және әлеуметтік әсері шектеулі болды, бірақ католик және протестант ирланд иммигранттары арасындағы Оранжмендердің қатысқан зорлық-зомбылық оқиғалары болды, мысалы, 1824, 1870 және 1871 жылдары Нью-Йоркте болған оранж көтерілістері. Алғашқы "оранж көтерілісі" 1824 жылы Нью-Йорктің Абингдон қаласында 12 шілдедегі шерудің нәтижесінде болды. Бірнеше оранжемендер тұтқындалып, тәртіпсіздікке итермелеу үшін кінәлі деп танылды. Мемлекеттік прокурордың сот жазбасына сәйкес, "оранж мерекесі сол кезге дейін елде белгісіз болған". Бұл иммигранттарға ескерту жасалды: "Барлық ұлттардың қысымға ұшырағандары АҚШ-та баспана табады, ал олардың бар талаптары - заңға мойынсұнатын азаматтар болу. Оранжемендер, ленталылар және Біріккен ирландтар да белгісіз. Олардың барлығы да ел заңдарымен қорғалуға құқылы". 1870 және 1871 жылдардағы оранж көтерілістерінде 70-ке жуық адам қаза тапты, олар ирланд протестанттары мен католик иммигранттары арасында болды. Осыдан кейін Оранж орденінің қызметіне біраз уақытқа тыйым салынды, орден таратылды, ал көпшілігі масондық ложаларға қосылды. 1871 жылдан кейін ирланд католиктері мен протестанттары арасында бұдан былай көтеріліс болған жоқ. 1923 жылы Америка Құрама Штаттарының Адал Оранжевый Институтында 256 ложада 32 862 мүше болды. "Жоғарғы Бас хатшының" кеңсесі ...

Австралия

Бірінші Orange Institution Warrant (No. 1780 ж.) "Леди Нугент" кемесімен Австралияға келді. Ол 50-ші полк сарбазы Эндрю Александрдың жейдесіне тігілген. 50-ші полк негізінен ирландтықтардан құралды; оның көптеген мүшелері Режименттік ложаға жататын Оранжемендер болды және олар барлық әскери құжаттарды тапсыруға бұйрық берілген кезде өздерінің ложалық құжатын сақтауға құпия шешім қабылдады, себебі бұл бұйрық ақырында кері қайтарылады және құжат Австралияда қол келеді деп сенді. Австралияда Австралияның Ұлы Ложасының құзырындағы бес штаттық Ұлы Ложа бар, ол Австралиядағы мекеменің жалпы басқарушы органы болып табылады.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның алғашқы Оранж ложасы 1842 жылы Оклендте, елдің Британ империясының құрамына енгенінен екі жыл өткен соң, Уиклоу округының тұрғыны Джеймс Карлтон Хилл құрды. Ложаның бастапқыда бас қосуға орын табуы қиын болды, себебі бірнеше үй иелеріне ирландтық католик иммигранттары оны қабылдағаны үшін қысым көрсетті. 1860 жылдардағы Жаңа Зеландия соғыстарына қарсы күресу үшін көптеген британдық әскерлердің келуі Жаңа Зеландиядағы оранжизмге серпіліс берді, ал 1867 жылы Солтүстік аралдың Ұлы ложасы құрылды. Он жылдан кейін Оңтүстік аралда Ұлы ложа құрылып, екеуі 1908 жылы бірікті. 1870 жылдардан бастап Орден жергілікті және жалпы сайлауларға қатысты, бірақ Рори Свитман «күтілген протестанттық бірыңғай дауыс беру ақыры қол жеткізілмеді» деп мәлімдейді. 1870 жылдардың соңына дейін шерулер сирек болғандай көрінеді: Окленд ложалары 1877 жылға дейін шеру өткізбеді, ал көптеген жерлерде оранжемендер 12 желтоқсан мен 5 қарашаны кешкі ас пен концерттермен тойлады. Жаңа Зеландиядағы Оранж шерулерінің пайда болуы, осы кезеңде болған католиктердің қайта жаңғыру қозғалысымен байланысты болуы мүмкін. Кейбір шерулер тәртіпсіздікке әкелгенімен, Свитман Орденнің және шеру өткізу құқығының көптеген жаңа зеландиялықтар тарапынан қолдауға ие болғанын, бірақ көптеген адамдар колонияда сектанттықтың пайда болуына алаңдағанын айтады. 1912 жылдан 1925 жылға дейін Жаңа Зеландияның ең танымал оранжемені Уильям Масси Премьер-министр болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Масси ирландтық католик Джозеф Уордпен бірлесіп коалициялық үкіметке жетекшілік етті. Тарихшы Джеффри У. Райс Уильям Массидің оранжға деген симпатиясы көрсетілгеннен гөрі, болжамды деп санайды. Те Ара: Жаңа Зеландия энциклопедиясы Жаңа Зеландиядағы оранжизмнің, басқа протестанттық және католикке қарсы ұйымдармен бірге 1920 жылдардан бастап әлсірегенін көрсетеді. Орден осы онжылдықтан бері көзге түспесе де, 1994 жылы ол әлі де Императорлық Оранж Кеңесінің екі жылдық мәжілісін өткізуге жете білді. Дегенмен, шерулер тоқтатылды және көптеген жаңа зеландиялықтар өз елінде Орденнің бар екенін білмейді. Жаңа Зеландиядағы Орденнің ерекшелігі – әйелдер мен ерлердің бірге құрамындағы ложалары, және бір кезде әйелдердің арасынан Ұлы ұстаз сайланған.