Кіріспе

Жеңіл атлетикалық жарыс

100 метрлік кедергілер – негізінен әйелдер арасында өткізілетін жеңіл атлетикалық жарыс (ерлер арасындағы баламасы – 110 метрлік кедергілер). Жарыс үшін, бір түзу жолға белгілі бір биіктіктегі 10 кедергі орнатылады. Бірінші кедергі старт сызығынан 13 метрлік жүгіріс жолынан кейін қойылады. Келесі 9 кедергі бір-бірінен 8,5 метр қашықтықта орналасады, ал соңғы кедергіден финиш сызығына дейінгі аралық 10,5 метрді құрайды. Кедергілер жүгірушіге тигенде құлап қалу үшін орнатылған, бірақ олардың салмағы соншалық, бұл жүгіруші үшін кемсітуші жағдай тудырады. Егер жүгіруші оларды қасақана түртпесе, құлаған кедергілер есепке алынбайды. 100 метрлік спринт сияқты, 100 метрлік кедергілер де спортшылардың старттық блоктарда тұрып басталады. Ең жылдам 100 метрлік кедергілерді жүгірушілер шамамен 12,5 секундта аяқтайды. Тоби Амусанның құрған әлемдік рекорды 12,12 секундті құрайды.

Тарих

Жарыс 1830 жылдары Англияда басталды, онда 100 метрлік жол бойына ағаш тосқауылдар орнатылды. Кедергілер сайысы 1922 жылы әйелдер арасындағы алғашқы Әлемдік ойындардың бір бөлігі ретінде енгізілді, ал 1932 жылы Олимпиада ойындарында 80 метрлік кедергілер ретінде алғаш рет пайда болды. 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарынан бастап әйелдер жарысы 100 метрлік кедергілер сайысына дейін ұзартылды. Әйелдер арасындағы кедергілер спринті бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әйелдер атлетикасының басталуымен бірге жүргізілді. Бастапқыда қашықтықтар мен тосқауылдардың биіктігі әртүрлі болды. Ерлер 110 метрлік кедергілерге толыққандай назар аударған кезде, Халықаралық әйелдер спорт федерациясы 1926 жылға қарай сегіз түрлі дисциплина бойынша рекордтарды тіркеді (60 ярд / 75 см биіктік, 60 ярд / 61 см, 65 ярд / 75 см, 83 ярд / 75 см, 100 ярд / 75 см, 100 ярд / 61 см, 120 ярд / 75 см, 110 метр / 75 см). 1922 жылы өткен бірінші әйелдер әлем ойындарында 100 метрлік кедергілер жүгіру жарысы өткізілді. 1926 жылдан 1968 жылға дейін қашықтық 80 метр болды: әйелдер бір-бірінен 8 метр қашықтықта орналасқан және биіктігі 8 метрде болған сегіз тосқауылдан өтуі керек еді. 1935 жылға дейін ерлер жарыстарындағыдай, үш тосқауылдан артығы құлатылса, жүгіруші дисквалификацияланатын еді, ал рекордтар жүгіруші барлық тосқауылдарды сәу-сәулеп өткен жағдайда ғана ресми тіркелді. 1935 жылы бұл ереже күшін жойды, және жүгірушіге жарақат алу қаупін азайтатын, оңай құлайтын L пішіндес тосқауылдар енгізілді. Тосқауылдар салмақты, сондықтан дұрыс орнатылғанда (әйелдер үшін "L" пішінінің тірегіне жақын) олар кедергіге тиюдің тұрақты кемшілігін құрайды. + 80 м және 100 м кедергілерді салыстыру:

| Қашықтық | Тосқауылдар саны | Биіктігі | Жүгіру аралығы | Ұзындығы |
|---|---|---|---|---|
| 80 м | 8 | 76,2 см | 12 м | 8,0 м + 12,0 м |
| 100 м | 10 | 83,8 см | 13 м | 8,5 м + 10,5 м |

80 м кедергілер 1928 жылы Халықаралық әйелдер спорт федерациясы Олимпиаданың жазғы ойындары үшін талап еткен әйелдер спортының тізіміне енді, бірақ 1932 жылға дейін олимпиадалық дисциплина ретінде қосылмады. 1949 жылдан бастап 80 метрлік кедергілер әйелдердің пентатлонына кіретін дисциплиналардың бірі болды. 1960 жылдары 100 метрлік кедергілерді пайдаланып, 100 метр қашықтықтағы бірнеше тәжірибелік жарыстар өткізілді. 1968 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 1969 жылдан бастап 100 метрлік кедергілерді енгізу туралы шешім қабылданды, тосқауылдардың биіктігі 83,8 см болды. 100 метрлік кедергілердегі алғашқы халықаралық жарыс Еуропа чемпионатында өтті, оны ГДР-дің Карин Балцер жеңіп алды. Қазіргі 100 метрлік жарыста 80 метрлік жарысқа қарағанда екі тосқауыл артық, олар биік және бір-бірінен сәл алыс орналасқан. Фиништік түзу сызық 1,5 метрге қысқа.

Қазіргі уақытта әйелдер 2019 жылы құрылған Әлемдік жеңіл атлетика релесінде 110 метрлік кедергілермен жүгіреді, бұл жарыс аралас командалық іс-шара болып табылады.

Мастерлер жеңіл атлетикасы

Мастерс атлетикасында 50-59 жас аралығындағы ерлер үшін 100 метрлік кедергілер жүгірісі де қолданылады. Олар әйелдердегідей арақашықтықпен жүгіреді, бұл көптеген жарыс жолдарындағы белгілермен сәйкес келеді, бірақ 36 дюймдік (0,914 м) биіктіктегі кедергілерді жеңіп өтеді. 60-69 жас аралығында арақашықтық өзгеріп, қысқарады. 40 жастан асқан әйелдер мен 70 жастан асқан ерлер 80 метрлік қашықтыққа, әртүрлі биіктіктегі және арақашықтықтағы кедергілермен жарысады.

Барлық уақыттағы 25 үздік

2023 жылдың тамызына дейін дұрыс. А. # (спортшының тізімі) Өнерпаздық # (өнерпаздық тізімі) Уақыт (с) Жел (м/с) Реакция (с) Спортшы Ұлт Күні Орын 1 1 12.12 +0.9 0.144 Тоби Амусан 24 шілде 2022 Эуджин 2 2 12.20 +0.3 0.149 Кендра Харрисон 22 шілде 2016 Лондон 3 3 12.21 +0.7 Йорданка Донкова 20 тамыз 1988 Стара Загора 4 12.24 +0.9 Донкова #2 28 тамыз 1988 Стара Загора +0.7 Харрисон #2 28 мамыр 2016 Эуджин +0.10.155 Харрисон #3 22 тамыз 2023 Будапешт 4 7 12.25 +1.4 Гинка Загорчева 8 тамыз 1987 Драма 8 12.26 +1.5 Донкова #3 7 қыркүйек 1986 Любляна 5 8 12.26 +1.7 Людмила Нарожиленко 6 маусым 1992 Севилья +1.2 Брианна Роллинс 22 маусым 2013 Дес-Мойнс −0.2 0.172 Жасмин Камачо Куинн 1 тамыз 2021 Токио 12 12.27 −1.2 Донкова #4 28 тамыз 1988 Стара Загора +0.9 0.155 Харрисон #4 24 шілде 2022 Эуджин +0.1 0.166 Камачо Куинн #2 2 қыркүйек 2022 Брюссель 15 12.28 +1.8 Нарожиленко #2 11 шілде 1991 Киев +0.9 Нарожиленко #3 6 маусым 1992 Севилья 8 15 12.28 +1.1 0.145 Салли Пирсон 3 қыркүйек 2011 Дэгу 15 12.28 +0.1 0.152 Харрисон #5 4 шілде 2017 Секесфехервар 19 12.29 −0.4 Донкова #5 17 тамыз 1986 Кельн −0.3 0.163 Амусан #2 8 қыркүйек 2022 Цюрих 21 12.30 −0.2 0.126 Амусан #3 7 тамыз 2022 Бирмингем 9 21 12.30 +0.6 0.153 Ниа Али 21 шілде 2023 Монако 10 23 12.31 +0.3 0.143 Британи Андерсон 24 шілде 2022 Эуджин 23 12.31 −0.2 0.158 Камачо Куинн #3 27 мамыр 2023 Лос-Анджелес 12.31 +0.6 0.165 Харрисон #6 21 шілде 2023 Монако 11 12.32 +0.8 0.119 Даниэль Уильямс 20 шілде 2019 Лондон 12 12.33 −0.3 Гейл Деверс 23 шілде 2000 Сакраменто 13 12.34 +1.9 Шарика Нелвис 26 маусым 2015 Эуджин 14 12.35 +0.9 Жасмин Стоуэрс 15 мамыр 2015 Доха −1.4 Алейша Джонсон 25 маусым 2022 Эуджин 16 12.36 +1.9 Гражина Рабштын 13 маусым 1980 Варшава +2.0 Масай Рассел 1 сәуір 2023 Остин 18 12.37 +1.5 Джоанна Хейс 24 тамыз 2004 Афина −0.2 Дон Харпер 7 тамыз 2012 Лондон 20 12.38 +0.1 Тиа Джонс 2 қыркүйек 2022 Брюссель 21 12.39 +1.5 Вера Комисова 5 тамыз 1980 Рим +1.8 Наталия Григорьева 11 шілде 1991 Киев 23 12.40 +0.6 Жанек Браун 8 маусым 2019 Остин +0.4 Алия Армстронг 13 мамыр 2023 Батон-Руж 25 12.41 +0.5 Алина Талай 31 мамыр 2018 Сент-Пёльтен

Көмектелген белгілер

Секунд сайын 2,0 метрден аспайтын желдің соғуымен тіркелген нәтижелер рекордтық мақсатта есепке алынбайды. Төменде 12.31 секундқа тең немесе одан да жақсы көрсетілген, желдің көмегімен тіркелген уақыттардың тізімі келтірілген: Тоби Амусан (NGR) 2022 жылдың 24 шілдесінде Орегон штатының Юджин қаласында 12.06 (+2.5) көрсетті. Жасмин Камачо Куинн (PUR) 2022 жылдың 24 шілдесінде Бермуда аралдарындағы Девонширде 12.17 (+3.5), Орегон штатының Юджин қаласында 12.23 (+2.5) және 2022 жылдың 8 тамызында Секешфехерварда 12.27 (+2.4) көрсетті. Британи Андерсон (JAM) 2022 жылдың 24 шілдесінде Орегон штатының Юджин қаласында 12.23 (+2.5) көрсетті. Акера Нюгент (JAM) 2023 жылдың 10 маусымында Остин қаласында 12.25 (+3.8) көрсетті. Корнелия Ошкенат (ГДР) 1987 жылдың 25 тамызында Берлинде 12.28 (+2.7) көрсетті. Йорданка Донкова (BUL) 1988 жылдың 24 маусымында Лозаннада 12.29 (+3.5) көрсетті. Гейл Деверс (USA) 2002 жылдың 26 мамырында Орегон штатының Юджин қаласында 12.29 (+2.7) көрсетті. Лоло Джонс (USA) 2008 жылдың 6 шілдесінде Орегон штатының Юджин қаласында 12.29 (+3.8) көрсетті. Кендра Харрисон (USA) 2023 жылдың 24 маусымында Нью-Йорк қаласында 12.29 (+2.8) көрсетті. Брайанна Роллинс (USA) 2013 жылдың 22 маусымында Айова штатының Де-Мойн қаласында 12.30 (+2.8) көрсетті. Алайша Джонсон (USA) 2023 жылдың 24 маусымында Нью-Йорк қаласында 12.30 (+2.8) көрсетті. Алия Армстронг (USA) 2022 жылдың 24 шілдесінде Орегон штатының Юджин қаласында 12.31 (+2.5) көрсетті.

Ең табысты спортшылар

Ширли Стрикленд (АУШ): екі Олимпиада жеңісі, 1952 және 1956 жылдары 80 метрлік кедергілерден. Людмила Нарожиленко Энгквист (КСРО)/(Ресей)/(Швеция): 1996 жылы Олимпиада жеңімпазы, 1991 және 1997 жылғы Әлем чемпионаттарында екі рет жеңімпаз атанды. Гейл Деверс (АҚШ): 1993, 1995 және 1999 жылғы Әлем чемпионаттарында үш рет жеңіске жетті, сондай-ақ 1991 және 2001 жылғы Әлем чемпионаттарында күміс жүлдегер атанды. Салли Пирсон (АУШ): 2012 жылы Олимпиада жеңімпазы, 2008 жылы күміс жүлдегер. 2011 және 2017 жылғы Әлем чемпионаттарында жеңіске жетті, ал 2013 жылы күміс жүлде алды. Брианна Роллинс (АҚШ): 2016 жылғы Олимпиада жеңімпазы, 2013 жылғы Әлем чемпионатының жеңімпазы. Даниэль Уильямс (ЖАМ): 2015 және 2023 жылғы Әлем чемпионаттарында екі рет жеңіске жетті.

Маусымның ең жақсысы

Жыл Уақыты Спортшы Орналасуы 197012.93 Мюнхен 197112.6h Шығыс Берлин 197212.59 Мюнхен 197312.68 Дрезден 197412.66 Рим 197512.91 Зелёна-Гура 197612.69 Быдгощ 197712.87 Дюссельдорф 197812.48 Фюрт 197912.48 Варшава 198012.36 Варшава 198112.68 Тбилиси 198212.44 София 198312.42 Берлин 198412.43 Хановер 198512.42 София 198612.26 Любляна 198712.25 Драма 198812.21 Стара-Загора 198912.60 Барселона 199012.53 Киев 199112.28 Киев 199212.26 Севилья 199312.46 Штутгарт 199412.53 Линц 199512.44 Люцерн 199612.47 Атланта 199712.50 Афины 199812.44 Монако 199912.37 Севилья 200012.33 Сакраменто 200112.42 Эдмонтон 200212.40 Лозанна 200312.45 Юджин 200412.37 Афины 200512.43 Карсон 200612.43 Лозанна 200712.44 Рим 200812.43 Бейжің 200912.46 Цюрих 201012.52 Лондон 201112.28 Тэгу 201212.35 Лондон 201312.26 Дес-Мойн 201412.44 Париж 201512.34 Юджин 201612.20 Лондон 201712.28 Секешфехервар 201812.36 Лондон 201912.32 Лондон 202012.68 Турку 202112.26 Токио 202212.12 Юджин 202312.24 Будапешт