Кіріспе
Қытай-американдық әсерлі инвестор, белсенді және жазушы Шен Тонг (жеңілдетілген қытайша: 沈彤; Hanyu Pinyin: Shěn Tóng) (1968 жылы туған) – американдық әсерлі инвестор, белсенді және жазушы. Ол 2015 жылы FoodFutureCo және 2014 жылы Food X бизнес-акселераторларын құрды, соңғысы Fast Company журналымен «2015 жылғы азық-түлік саласындағы әлемдегі ең инновациялық 10 компанияның» бірі деп танылды. Ол 1989 жылы Тяньаньмэнь алаңындағы демократиялық қозғалыстың студенттік көшбасшыларының бірі ретінде елден қуылған қытай диссиденті болды. Шен 1989 жылы Newsweek журналының «Жыл адамы» атанды және 1990-шы жылдардың соңында медиа, бағдарламалық қамтамасыз ету, әлеуметтік кәсіпкер және инвестор болды. Ол Food Tank кеңесінің мүшесі.
Shen Tong (Simplified Chinese: 沈彤; Hanyu Pinyin: Shěn Tóng) (born 1968) is an American impact investor, activist, and writer. He founded business accelerators FoodFutureCo in 2015 and Food X in 2014, the latter of which is recognized by Fast Company as one of "The World's Top 10 Most Innovative Companies of 2015 in Food". He was a Chinese dissident who was exiled as one of the student leaders in the democracy movement at Tiananmen Square in 1989. Shen was one of the People of the Year in Newsweek 1989, and he became a media, software, social entrepreneur, and investor in the late 1990s. He serves on the board of Food Tank.
Ерте өмір және білім
Шен Тонг 1968 жылы Пекинде дүниеге келген. 1986-1989 жылдары Пекин университетінде (Бейда 北大) биологияны оқыды. 1989 жылы Тяньаньмэнь алаңына қарай созылған даңғылда наразылық білдіргендерге жасалған қатыгездікті көргеннен кейін, ол оқиғаның оны 1989 жылғы 4 маусым оқиғасы кезіндегі маңызды студенттік лидерлердің біріне айналдырғанын айтты. Қытайдан АҚШ-қа қашқаннан кейін Шен Вейн халықаралық стипендиясы бойынша Массачусетс штатының Уолтем қаласындағы Брандейс университетіне түсіп, 1991 жылы ботаника және генетика саласы бойынша ғылым бакалавры дәрежесін аяқтады. Брандейс университетін бітірген соң Шен Гарвард университетінің философия және Бостон университетінің әлеуметтану докторантура бағдарламаларына қабылданды. Ол Харви Мэнсфилд, Питер Бергер, Дэниел Белл, Сэмюэл П. Хантингтон және Майкл Сэндл сияқты тәлімгерлермен бірге оқыды.
Әлеуметтік кәсіпкерлік
Шен Тонг 1990 жылдардан бері сериялық кәсіпкер және тамақ, медиа және басқа да жоғары технологиялық кәсіпорындарға елуден астам инвестиция салған инвестор. 2000 жылы Массачусетстен Нью-Йоркке көшкеннен кейін, ол тамақ, медиа және жоғары технология салаларындағы әсерлі және мақсатты бизнес-жобаларға назар аударды. Оның бірнеше ондаған коммерциялық және әсерлі инвестициялары бар. Дан Барбер, Дороти Канн Хамильтон, Майкл Мосс және Мишель Нишан сияқты танымал тұлғалармен бірлесіп, ол 2014 жылы Food X-ті құрды – азық-түлік секторына оң әсер ететін бизнеске қолдау көрсеткен стартап-акселератор. 2020 жылы жұмысын тоқтатқанға дейін ол 11 когортаны өткізді. 2015 жылы Шен сонымен қатар FoodFutureCo компаниясын құрып, басқарушы серіктес болды. Бұл тағы бір бизнес-акселератор және әсерлі инвестициялық фирма, ол азық-түлік, ауыл шаруашылығы, әлеуметтік және экологиялық кәсіпкерлікті кеңейтуге бағытталған. Шеннің жақсы азық-түлік және тұрақты ауыл шаруашылығы саласындағы инвестициялық портфелінде 40 компанияға 50-ден астам инвестиция бар және ол үнемі өсіп келеді. Оның басқа әлеуметтік кәсіпкерлік портфеліне WeFunder сияқты компаниялар кіреді. Дәмді, тұрақты, салауатты, қолжетімді және арзан азық-түлік және ауыл шаруашылығы бизнесін дамыту туралы оның идеясы TEDx сөйлесімінде, сондай-ақ Fancy Food Show, Esca Bona, Vitagora, Concordia, James Beard Foundation, Food Tank, Seed to Chips, Гарвард бизнес мектебі, BevNet және т.б. көптеген шаралардағы сөздерінде түсіндірілген. Шен құрған немесе бірлесіп құрған компаниялардың көптеген қаржылық шығындары болды, оның ішінде VFinity, DCF, B&B Media және GA Media. Оның тәуекелдік инвестицияларынан тағы екі қаржылық шығын туды. Ол әлеуметтік кәсіпкерлермен бірге қаржылық тұрақты және әсерлі бизнесті құру үшін жұмыс істейді.
Медиа-жобалар
Шен қазір жойылған VFinity компаниясының негізін қалаушы және президенті болды, ол мультимедиалық және көптілді іздеу, медиа өндірісі, мұрағаттау және медиа тарату үшін бағдарламалық құралдар мен веб-қосымшаларды жасады. Негізгі идея екі патентке негізделген. Ол "Контексттік медиа" концепциясын насияттауымен танымал, бұл оның 2007 жылы Лас-Вегастағы Ұлттық телеарналар қауымдастығының супер сессиясында сөйлеген маңызды сөзінен кейін кеңінен таралды. Ол B&B Media Production телекомпаниясын құрды және Пекиндегі кітап дүкендері мен баспа ісіне инвестиция салды. B&B Media Production бірнеше кең таралған және жоғары бағаланған телебағдарламалар жасады және өндірді, соның ішінде ұлттық демалыс күндері көрсетіліп, алғашқы маусымында үлкен сұранысқа ие болған Tell It Like It Is бағдарламасы. 2021 жылы Шен вьетнамдық Sky Mavis студиясына Axie Infinity жобасы бойынша кеңесші және тәлімгер болды. Axie Infinity – Pokémon ойынынан шабыттанған, алмастырылмайтын токендерге негізделген онлайн-видео ойын, онда кез келген адам шебер ойын арқылы және экожүйеге үлес қосу арқылы токендер таба алады. Axie Infinity-дің ерекшелігі – барлық көркемдік элементтер мен Axie генетикалық деректері үшінші тараптарға ашық қолжетімді, бұл қауымдастық әзірлеушілеріне өздерінің құралдарын жасауға және Axie Infinity әлемінде әртүрлі тәжірибелер құруға мүмкіндік береді.
Студенттік белсенділік
Шен 1989 жылы Қытайдағы демократиялық қозғалыс кезінде үкіметпен диалог жөніндегі комитетке бірлесіп төрағалық етті. Қытай әскері студенттерге оқ атқанда ол Чанган даңғылында болды. Ол бұрын Қытай паспортын алып, АҚШ-тағы Брандейс университетінде биологияны оқуға түскендіктен, Қытай үкіметі оны іздеп жатқанмен, 1989 жылғы 4 маусымдағы қырғыннан кейін алты күн өткен соң ұшаққа міне алды. Ол Пекин әуежайында полиция және қауіпсіздік қызметкерлерінің арасынан жасырынбастан өте алды, бұл сол кезде Қытай үкіметі мәлімдегеннен гөрі студенттік демократиялық қозғалысқа кеңірек қолдау көрсетілгенін көрсетеді. Шен Тонг туралы жазылған еңбектердің арасында "Тяньаньмэньдегі эмигранттар" және "Тяньаньмэньдегі тұрақ" бар.
Қытайдың АҚШ-тағы демократияны қорғау
Шен АҚШ-қа келгеннен кейін көп ұзамай Ньютон қаласындағы (Массачусетс штаты) Уокер экуменикалық алмасу орталығында баспасөз конференциясын өткізді. Онда студент көшбасшысы ретінде Тяньаньмэнь алаңындағы қырғын мен оған әкелген оқиғалар туралы алғашқы толық куәгерлік есебін берді. Массачусетс штатында оқып жүрген кезінде ол Қытайдағы демократиялық қозғалыстарды қолдау және саяси бостандық пен адам құқықтарын насихаттау мақсатында «Демократия үшін Қытай» қорын құрды. Шен Тонг 1990-шы жылдары сенатор Джо Байден бастаған екі партиялық күш-жігермен «Азаттық Азия» радиосын құруға да көмектесті. Америкалық үкіметтік емес ұйым белсендісі Маршалл Штраус және бағдарлама үйлестірушісі Хуанита Шейетт Ченг Шенге қорды құруға және басқаруға көмектесті. Корретта Скотт Кинг, Джон Керри, Джин Киркпатрик, Нэнси Пелоси, Керри Кеннеди және басқа да батыстың саяси және үкіметтік емес тұлғалары мен қытайтанушылары 1990-шы жылдары Шеннің ұйымымен байланысты болды. 1991 жылы Нэнси Пелоси мен республикашыл конгрессмен Джон Р. Миллер басқарган Конгрестің адам құқықтары жөніндегі делегациясы Қытайға «Демократия үшін Қытай» қорының және Гонконг демократтарының көмегімен, қаржысымен ұйымдастырылды. 1992 жылы Қытайға жасаған сапары оның және оның серіктестерінің тұтқындалуына әкелді. Ол екі айлық қамаудан кейін, АҚШ Конгресінен, Билл Клинтонның президенттік науқанынан, Ватиканнан және Еуропа үкіметтерінен келген күшті халықаралық қысым нәтижесінде босатылып, елден қуылды. 1993 жылдың мамыр айында, АҚШ үкіметі Қытайдың ең жақсы ел мәртебесін жаңартуға бірнеше күн қалғанда, Шен Біріккен Ұлттар Ұйымының баспасөз клубында сөз сөйлеуге жоспарланған еді, бірақ Қытай үкіметінің қатты наразылығына байланысты БҰҰ Бас хатшысы Бутрос Бутрос Гали оған рұқсат бермеді. Ол сонымен қатар қытайлық диссидент белсенділері мен жазушылар Лю Сяобо, Вуэр Кайси, Ху Пинг, Ма Цзянь, Ши Тао, Тибеттің рухани көшбасшысы Далай-лама және Тайвань саясаткері Ма Инцзюмен де байланыста болғаны белгілі. Ол 2019 жылы PBS, BBC және континенталдық Еуропа телеарналарының «Тяньаньмэнь: Халыққа қарсы партия» атты деректі фильмінің баяндаушыларының бірі болды. Бұл деректі фильм 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар мен қырғын туралы 2 сағаттық арнайы бағдарлама, ол «Қытайды мәңгілікке өзгерткен жеті апталық кезеңнің нағыз оқиғасын ашады».
Уолл-стритті басып алу
2011 жылы Шен Уолл-стритті басып алу қозғалысын қолдады. Ол зорлық-зомбылықсыздық, әлеуметтік желілер арқылы ұйымдастырылатын қозғалыстар, кең одақтармен жұмыс істейтін ұлттық деңгейде үйлестірілген ұйым және стратегиялық хабарламалардың негізгі жақтаушысы саналады. Орталықтандырылмаған қозғалыстың демократияның дұрыс жұмыс істемей қалуына себеп болатын әлеуметтік және экономикалық теңсіздіктермен күресудегі күшіне сенгендіктен, ол Бродвейдегі кеңсесінде наразылық білдірушілермен жоспарлау жиналыстарын өткізді.
COVID-19 бойынша көмек көрсету
COVID-19 пандемиясы Нью-Йоркке жеткенде, The New York Times 2020 жылдың наурызында Шеннің жеке байланыстары арқылы пандемияның Нью-Йорктегі алғашқы апталарындағы «уақтылы» көмек көрсету шараларын жариялады.
Азаматтық қоғам
Шен екі коммерциялық емес ұйымның басқармасында қызмет етті: 2015 жылдан бері Food Tank және 2008 жылдан 2014 жылға дейін Poets & Writers. Шен сонымен қатар 1990 жылдардың ортасында жоғары білім мен мәдениетке бағытталған ҮЕҰ құрды: Будапешттегі либералды ғалымдар, журналистер, жазушылар және оқытушылар үшін орталық. Ол Ашық қоғам институты мен Джордж Соросқа тиесілі Орталық Еуропа университетінің қаржысымен өтпелі қоғамды зерттеді. Сонымен қатар, Ален Гинзберг, Сьюзан Сонтаг және Эли Визельдің қолдауымен қытайлық диссидент ақындар мен жазушылардың әдебиетін талдайтын журнал құрды. Шен Тонг Omnicom-ның Sparks&Honey әсерлі тұлғалар кеңесші кеңесінде, Good Food Institute кеңесші кеңестерінде қызмет етеді және NEXUS Global Summit мүшесі. Бұрын бас серіктес болғаннан кейін ол SOSV – әлемдік көп деңгейлі венчурлық капитал қорының венчурлық серіктесі болып та қызмет етті.
БАҚ-пен байланыстар
Фильмдер мен теледидарда Шен актер, продюсер және кинофестивальдің демеушісі мен спикері болды (соның ішінде Трибека кинофестивалінде). Шен 2022 жылы «The Exiles» атты деректі фильмде түсті. Бұл деректі фильм Тяньаньмэнь алаңындағы қырғыннан кейін үш қуғынға ұшыраған диссиденттің ізін суырды. Ол 2022 жылы Санданс фестивалінде қазылар алқасының бас жүлдесін жеңіп алды. Шен 2019 жылы PBS деректі фильмі «Тяньаньмэнь: Халыққа қарсы партия» фильміндегі басты кейіпкерлердің бірі ретінде де пайда болды. 2000 жылы ол Шәриф Аткинспен бірге «Қуғыннан тыс» фильмінде ойнады. Ол Arte, ABC News және Жан-Франсуа Бизоттың Actuel журналымен бірлесіп «Clandestins en Chine» фильмін жасады, оған Джейн Биркинмен сұхбаттары да кірді. Бұл фильм 1992 жылы Париж театрында және Arte арнасында көрсетілді. 1986 жылы ол Ху Цзонгвенмен бірге теледидарға арналған екі бөлімді фильмде түсті, ол 6-шы Фэй Тян ұлттық сыйлығын жеңіп алды. Шеннің жұмысы туралы әлемнің ірі бұқаралық ақпарат құралдары бірнеше тілде жариялады, олардың ішінде The New York Times, The Wall Street Journal, The Washington Post, ABC, CNN, BBC, CBS, NHK, TVB, The Guardian, Le Monde, Fortune және тағы да басқалары бар.
Құрметті дәрежелері
Ол 1991 жылы Санкт-Амбрози университетінен құрметті доктор ғылымының кандидаты дәрежесін алған.
Даулар
2005 жылы Шен Тонг Тайваньда Лай тегі бар әйелмен айыпталып сотталды. 2017 жылы Шен Тонг пен оның әйелі (Лай ханым) АҚШ-та дауласып, нәтижесінде екінші дәрежелі дене жарақат келтіру бойынша айыптама қойылды.
Жеке өмір
Ол үш баласымен бірге Нью-Йорк қаласында тұрады. Оның әкесі мен қарындасы Шен Цин екеуі де Пекин университетіне оқыған, ал анасы медициналық дәрігер.