Энтони Хэнд: Ұлыбританияның хоккей жұлдызы және халықаралық салтанаткері

Кіріспе

Энтони Хэнд (15 тамыз 1967 жылы туған) – шотландтық бұрынғы мұзды хоккей ойыншысы және жаттықтырушы. 1986 жылы «Эдмонтон Ойлерс» командасы оны таңдаған кезде ол НХЛ командасының құрамына шақырылған алғашқы британдық ойыншы болды. «Екі ұпайлы Тони» деген лақап атымен танылған ол бірнеше ұлттық рекордтың иегері және мансабында 4000-нан астам ұпай жинады, бұл кез келген деңгейдегі кез келген кәсіби хоккейшіден көп. Ол қырық жасынан кейін де әр ойында бір ұпайдан артық жинады. 2015 жылы EPIHL лигасының финалында «Манчестер Феникс» командасы жеңілгеннен кейін карьерасын аяқтады. 2011 жылы бас жаттықтырушы болып тағайындалып, 2013 жылы қызметтен босатылған Ұлыбритания ұлттық құрамасын басқарды. 2017 жылдың қаңтарында франшиза таратылғанға дейін «Манчестер Феникс» командасының жаттықтырушысы болды. 2017 жылы Халықаралық мұзды хоккей федерациясынан (IIHF) Торриани сыйлығын алды және IIHF Даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір

Хэнд 1967 жылғы 15 тамызда Эдинбургте Дэвид пен Лорейн Хэндтің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол қаланың Мюирхаус ауданында өсіп, Сент-Августин католик мектебінде білім алды. Хоккей карьерасын Эдинбургтің «Мюррейфилд Рейсерс» командасында бастады, олардың жастар командасы «Рейдерс» үшін ойнап, бос уақытында мұз сарайында жұмыс істеді. Оның үлкен ағасы Пол да хоккейші болған.

Ертегі ойыншы мансабы

Ол өзінің ересектер деңгейіндегі дебютін 1981 жылғы 20 қыркүйекте он төрт жасында «Файф Флайерс» командасына қарсы өткізді, себебі «Мюррейфилд Рейсерс» командасында ойыншылар жетіспеді. 1981 жылғы 17 қазанда «Биллингэм Бомберс» командасына қарсы алғашқы ұпайын алды, ол Крис Келландтың голына нәтижелі пас берді. 1981/82 маусымын 19 ойын өткізіп, 4 гол соғып, 7 нәтижелі пас беріп, жалпы 11 ұпаймен аяқтады. Келесі жылы 20 гол және 22 нәтижелі пас беріп, 24 ойында 42 ұпай жинады. Ол 1983/84 маусымда 5-орынды алған «Мюррейфилд» командасының тұрақты негізгі құрамындағы ойыншысы болды. Ол 30 лига ойынында 52 гол және 43 нәтижелі пас берді, ал 7 күзгі кубок ойынында 12 гол және 8 нәтижелі пас берді. «Мюррейфилд» сапында алғашқы Чемпионат плей-офф финалына өтті, бірақ 6 ойында 10 гол және 5 нәтижелі пасқа қарамастан, «Рейсерс» «Дунди Рокетс» командасына 5:4 есебімен жеңілді. Ол Ұлыбритания құрамасы сапында Жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысып, 6 гол және 3 нәтижелі пас берді. 1984/85 маусымында Хэнд мансабындағы 100-ші лигалық голын «Дархам Уэпс» командасына қарсы соқты, маусым ішінде 72 гол соқты және Рой Халпиннің 107 нәтижелі пас беру жөніндегі лигалық рекордын жаңартты. Сондай-ақ, 14 күзгі кубок және Чемпионат плей-офф ойынында 44 гол және 50 нәтижелі пас берді. «Мюррейфилд» сапында екінші рет финалға өтті, себебі «Рейсерс» лигада 3-орынды иеленді, бірақ олар тағы да жеңілді, бұл жолы «Файф Флайерс» командасына. Ұлыбритания құрамасы атынан Италиядағы Фелтреде өткен Еуропа чемпионатының C тобында 3 ойын өткізіп, 4 ұпай жинады. Ол сондай-ақ Еуропа кубогында «Дунди» командасының құрамында қонақ ойыншы ретінде қатысқанда 2 гол соқты. 1985/86 маусымында Хэнд 35 ойында 72 гол және 110 нәтижелі пас беріп, «Мюррейфилд» командасының лигада «Дархамнан» кейінгі 2-орынды алуына көмектесті, соның ішінде 1986 жылғы 8 ақпанда «Питерборо Пайретс» командасына қарсы 200-ші голын соқты. 15 кубок және плей-офф ойынында 35 гол соқты және 36 нәтижелі пас берді, нәтижесінде «Мюррейфилд» екі турнирде де жеңіске жетті. Олар күзгі кубокта «Дархамды» 8:5 есебімен, ал Уэмблиде «Дундиді» 4:2 есебімен жеңді. Жеке өзі, ол «Жылдың жас ойыншысы» сыйлығын алды, соның арқасында бірнеше апта бойы «Калгари Флеймс» командасының жаттығу лагерінде НХЛ ойыншыларымен бірге жаттығу мүмкіндігіне ие болды.

He made his senior debut on 20 September 1981, at the age of fourteen against the Fife Flyers when the Murrayfield Racers had a player shortage. He gained his first point against the Billingham Bombers on 17 October 1981, with an assist to a Chris Kelland goal. He finished the 1981/82 season having played 19 games, scoring 4 goals and adding 7 assists for 11 points. He followed it up the following year with 20 goals and 22 assists, a total of 42 points, in 24 games. He established himself as a regular first choice player for Murrayfield side that finished 5th in the 1983/84 season, scoring 52 goals and 43 assists in 30 league games after scoring 12 goals and 8 assists in 7 Autumn Cup games. He reached his first Championship Playoff Final with Murrayfield but despite Hand scoring 10 goals and 5 assists in 6 games, the Racers lost 5–4 to Dundee Rockets. He went on to represent Great Britain at the World Junior Championships, scoring 6 goals and 3 assists. In the 1984/85, Hand clocked up his 100th career league goal against Durham Wasps, scoring 72 in the season and broke Roy Halpin's league assists record with 107. He also scored 44 goals and 50 assists in 14 Autumn Cup and Championship Playoff games. With Murrayfield, he reached his second successive final after the Racers finished 3rd in the league but again they lost, this time to Fife Flyers. Representing Great Britain at the Pool C European Championships in Feltre in Italy, he played 3 games and scored 4 points. He also scored 2 goals while guesting for Dundee in the European Cup. In the 1985/86 season, Hand continued to clock up the points scoring 72 goals and 110 assists from 35 games to help Murrayfield finish 2nd in the League behind Durham, including his 200th goal against Peterborough Pirates on 8 February 1986. In 15 cup and playoff games, he also scored 35 goals and 36 assists as Murrayfield won both competitions. They beat Durham 8–5 in the Autumn Cup and Dundee 4–2 at Wembley. Personally, he was awarded the Young Player of the Year award winning a couple of weeks attendance at the Calgary Flames training camp to train with NHL players.

НХЛ драфты

Флеймс клубының жаттығу лагеріне қатысудың орнына, Хэнд 1986 жылғы НХЛ дараптық таңдауының 12-ші раундында (252-ші және соңғы) таңдалғаннан кейін Эдмонтон Ойлерс клубының жаттығу лагеріне барды. Ол онда лагерьдің толық он төрт күнін кесілмей өтті, бірақ бірінші күні өзінің жалғыз шанағын сындырып, Марти МакСорлиден шанақ қарызға алуға мәжбүр болды. Уэйн Гретцки және Марк Мессье сияқты ойыншылармен бірге ойнаған ол бапкер Глен Сатерді әсерлі қалдырды және бір жылға жастар хоккейіне келісімшарт ұсынылды. Үйіне сағыныш сезінген Хэнд одан бас тартты, бірақ келесі жылы қайта оралуға келісті. Хэнд – НХЛ командасы таңдаған үш британдық туған және дайындалған ойыншының біріншісі (екіншісі Колин Шилдс, үшіншісі Лиам Кирк). Шотландияға оралғанға дейін Хэнд Эдмонтон лагерінен бұрын жаттыққан Батыс хоккей лигасының «Виктория Кугарс» командасы үшін қысқа уақыт ойнады және үш ойында сегіз ұпай жинады. Бірнеше айдан кейін жаттығудың, ойынның және баспасөз назарының шаршауын сезіп, Шотландияға оралды. Басқа британдық клубтардың қызығушылығына қарамастан, Хэнд «Рейсерс» клубында ойнауға оралды, онда ол өзінің алғашқы Heineken Лигасының премьер-лига титулын, «Regal Scottish Cup» және Шотландия лигасын жеңіп алды. Ол алғаш рет 200 лигалық ұпай шегінен өтті, 35 ойында 105 гол және 111 нәтижелі пас берді, ал 1987 жылдың ақпанында «Nottingham Panthers» клубына қарсы карьерасындағы 300-ші голын соқты. Алайда, «Рейсерс» плей-оффта «Durham Wasps» клубына есе жіберді. Сондай-ақ, ол Данияда өткен Әлем чемпионаттарының C тобында 21 жасқа дейінгі Ұлыбритания құрамасымен қола медальді жеңіп алды. Келесі маусымда Хэнд Эдмонтонға бару алдында «Кугарс» клубымен жаттығу үшін Канадаға оралды, онда ол «Ойлерс» командасымен «Team Canada» командасына қарсы ойнады және Кевин Лоудың голына нәтижелі пас берді. Оған тағы да «Ойлерс» клубының фермалық командасы – «Nova Scotia Oilers» клубымен келісімшарт ұсынылды, бірақ ол Эдинбургтегі келісімшартынан аз табыс табатын екінші лигада қалудан қорқып, одан да бас тартты. Автобиографиясында Хэнд бұл, мүмкін, қателік болғанын және ол ұсынысты қайта қарастыру керек болғанын жазды. Алғы сөздерінде Сатер «Ол менің ұсынысымды қабылдамағанын өкінемін, өйткені ол Солтүстік Америкада өркендеуі мүмкін еді. Оның жетістіктері мақтауға лайық болар еді» деді. Сатер сондай-ақ: «Жаттығу лагерінде мен оның мұзды сезіну қабілеті керемет екенін және ол Уэйн Гретцкиден басқа ең ақылды ойыншы екенін көрдім. Ол жақсы шана тартты: оның мұздағы зиялылығы көзге түсті. Ол шынымен перспективалы ойыншы еді» деді.

Instead of attending the Flames training camp, Hand went to the Edmonton Oilers' training camp after they had selected him in the 12th round (252nd and last overall) of the 1986 NHL entry draft. There he survived the full fourteen days of camp without being cut, despite breaking his only stick on the first day and having to borrow one from Marty McSorley. Playing alongside players such as Wayne Gretzky and Mark Messier, he impressed coach Glen Sather and was offered a contract to play junior hockey for a year. Suffering from homesickness, Hand turned it down but agreed to return the following year. Hand was the first of only three British born and trained players ever to have been drafted by an NHL team (the second being Colin Shields and the third being Liam Kirk). Before returning home to Scotland, Hand played briefly for the junior Western Hockey League's Victoria Cougars, with whom he had trained before the Edmonton camp, and scored eight points in only three games. He returned to Scotland a few months later due to exhaustion from the demands of training, playing and press interest. Despite the interest of other British clubs, Hand returned to play for the Racers, where he won his first Heineken League Premier title, the Regal Scottish Cup and Scottish League. He broke the 200 league point barrier for the first time, scoring 105 goals and 111 assists in 35 games, and scored his 300th career goal against Nottingham Panthers in February 1987. However, the Racers lost in the play offs to Durham Wasps. He also won a bronze medal with the Great Britain Under 21s in Pool C of the World Championships in Denmark. The following season, Hand went back to Canada to train with the Cougars before heading to Edmonton where he played for the Oilers against Team Canada and assisted a Kevin Lowe goal. Again he was offered a contract with the Oilers' farm team, the Nova Scotia Oilers, but again turned it down, afraid of being stuck in minor professional hockey earning less than his contract in Edinburgh. In his autobiography, Hand wrote that this was perhaps a mistake and that perhaps he should have re negotiated the offer. In the foreword, Sather expressed his disappointment that "he didn't accept my deal because he could have advanced in North America. His progress would have been celebrated." Indeed, Sather also says "At the training camp I could see that he had a great ability to read the ice and he was the smartest player there other than Wayne Gretzky. He skated well: his intelligence on the ice stood out. He was a real prospect."

Британияға оралу

1987 жылғы қазан айында Мюррейфилд алғаш рет Еуропа кубогында ойнау үшін континентке сапар шекті, бірақ Болгарияның «Славия София» командасын алдын ала турда жеңгеннен кейін Шотландияның жартылай кәсіби командасы Нидерланды, Швеция және (Германия) командаларынан ойсырап қалды. Ішкі лигада олар тағы да «Хайнекен» лигасын, сондай-ақ Шотландия лигасы мен кубогын жеңіп алды. Дегенмен, «Норвич Юнион» кубогы мен Чемпионат плей-оффында «Дурхам Уэпс» қайтадан олардың қарсыласы болды. Күзгі кубок турнирінің финалында «Мюррейфилдті» 11–5 есебімен жеңгеннен кейін «Дурхам» оларды «Уэмбли» жартылай финалында 11–8 есебімен ұтып, Чемпионатта рекордтық 7 ұпай жинады. Хэнд 1987–1988 жылғы маусымды 52 лигалық және кубоктық ойында 125 гол мен 135 ассистпен аяқтады, 13 наурызда «Уитли Уорриорсқа» қарсы 400-ші лигалық голын соқты. Маусым арасында Хэнд «Женев Серветтемен» жаттықты және олар оған төртінші импорт ретінде келісімшарт ұсынды, бірақ швейцариялық жоғары лигада тек үш импортты ғана ойынға жіберуге рұқсат берілді, ол одан бас тартты. Оның орнына ол «Мюррейфилдке» оралды, онда ол сәл бейтарап жылда 49 ойында 114 гол мен 162 ассист жасады, оның ішінде 1000-шы ұпай және 500-ші голы бар еді. «Мюррейфилдпен» шотланд лигасы мен кубогын жеңіп алғаннан кейін Хэнд алғаш рет Ұлыбританияның ересектер құрамасына шақырылды және Бельгиядағы Әлем чемпионаттың D тобында дебют жасады. 4 ойында ол 6 гол соқты және 12 голға ассист жасап, Ұлыбританияға үшінші орынға көтерілуге көмектесті және өзінің алғашқы Әлем чемпионатының медалін алды. 1989–1990 жылғы маусымның соңында «Норвич Юнион» кубогы мен Шотландияның қос дүркін жеңісінен кейін «Мюррейфилд» жеті жылдың ішінде бесінші рет «Уэмбли» плей-оффына өтті, бірақ пенальтилер сериясында «Кардифф Девлзден» жеңілді, Хэнд шешуші соққыны мүлт жіберді. Ол 45 ойын өткізіп, 73 гол мен 117 ассист жасады. 1990 жылғы наурызда ол «Кардиффте» Ұлыбританияның D тобындағы жаңарту кампаниясы кезінде Алтын медаль мен «MVP» сыйлығын жеңіп алды, «Австралия» және «Испанияға» қарсы 4 бір жақты ойында 5 гол мен 8 ассист жасады. Келесі маусым Хэнд үшін көңілі толмаған болды, өйткені «Мюррейфилд» тек бір кубокты, «Капитал Фудс» Шотландия кубогын жеңіп алды, ал Ұлыбритания Даниядағы C тобындағы жарыста тек бесінші орынға ие болды. Жеке басында Хэнд «Дурхам Уэпс» командасына қарсы 600-ші лигалық голын соқты және «Норвич Юнион» кубогының ширек финалында «Траффорд Метросқа» қарсы рекордтық 11 ассист жасады. Жалпы, ол «Мюррейфилд» үшін 52 ойында 85 гол мен 147 ассист, сондай-ақ Ұлыбритания құрамасы үшін 8 ойында 9 гол мен 12 ассист жасады. 1991–1992 жылдары Хэнд үшін нашар басталды, ол есірткіге қарсы құқық бұзушылық жасағаны үшін сегіз ойынға дисквалификацияланды, өйткені суық тигенге арналған дәрі эфедриннің іздерін көрсетті. Дегенмен, отандық маусым жеке өзі үшін жақсы болды, өйткені ол «All Star» командасына орын алды және «Ойыншылардың Ойыншысы» деп танылды. Ол сондай-ақ 36 ойында 60 гол мен 80 ассистпен лиганың үздік мергені болды және 49-шы Үйішілік Халықаралық матчта Англияны 7–6 есебімен жеңіп, үш гол соқтырған Шотландия құрамасының капитаны болды. Бірақ «Мюррейфилд» командасы үшін маусым дау-дамайға толы болды және плей-оффқа қатысуға мүмкіндік алмай аяқталды. 1992 жылғы наурызда Халлда C тобындағы жарыстар өтті, онда «Австралия», «Бельгия», «Венгрия», «Солтүстік Корея» және «Оңтүстік Корея» құрамалары қатысты, Ұлыбритания құрамасы алтын медальді жеңіп, B тобына жолдама алды. Хэнд 5 ойында 6 гол мен 12 ассистпен үздік мерген атанды және «Үздік шабуылшы» сыйлығын жеңіп алды.

Hand returned in October 1987 for Murrayfield's first ill fated trip onto the continent to play in the IIHF's European Cup where, after beating Bulgarian side Slavia Sofia in a preliminary round, the semi pro team from Scotland were thrashed by full time sides from the Netherlands, Sweden and (Germany). On the domestic front they again won the Heineken League as well as the Scottish League and Cup double. However, in the Norwich Union Cup & Championship play offs, Durham Wasps again proved to be their nemesis. After beating Murrayfield 11–5 in the final of the Autumn Cup competition, Durham also knocked them out of the Wembley Semi final 11–8 despite Hand scoring a Championship record 7 points in the match. Hand ended the 1987–88 season with 125 goals and 135 assists in 52 league and cup games having scored his 400th league goal against Whitley Warriors on 13 March. During the close season, Hand trained with Geneve Servette and was offered a contract as their fourth import, but in the top Swiss league which allowed only three imports to play in game, he turned it down. Instead he returned to Murrayfield where, in an indifferent year, he scored 114 goals and 162 assists in 49 games, including his 1,000th point and 500th goal. Having won the Scottish league and cup double with Murrayfield, Hand was selected for the GB senior team for the first time, making his debut in the World Championships Pool D competition in Belgium. In 4 games, he scored 6 goals and 12 assists to help Britain to a third place finish and receiving his first World Championship medal. At the end of the 1989–90 season, after winning the Norwich Union Cup and the Scottish double, Murrayfield reached the Wembley play off for the fifth time in seven years but lost to Cardiff Devils on penalty shots with Hand missing the deciding shot. He played 45 games, scoring 73 goals and 117 assists. In March 1990, he won a Gold medal and the MVP award during Great Britain's Pool D promotion campaign in Cardiff scoring 5 goals and 8 assists in 4 one sided games against Australia and Spain. The following season was a disappointing one for Hand as Murrayfield won only one trophy, the Capital Foods Scottish Cup and Great Britain could only finish fifth in the Pool C competition in Denmark. On a personal front, Hand scored his 600th league goal against Durham Wasps and a record 11 assists against Trafford Metros in the quarter final stage of the Norwich Union Cup. Overall, he scored 85 goals and 147 assists for Murrayfield in 52 games plus 9 goals and 12 assists in 8 games for the GB side. 1991–92 started badly for Hand with an eight game ban for a drug offence when a cold remedy gave a positive result for traces of ephedrine. However, the domestic season got better for him personally as he was awarded a place on the All Star team and was voted Players' Player of the Year. He was also the League's top scorer with 60 goals and 80 assists in 36 games and captained the Scotland side that beat England 7–6 in the 49th Home International, scoring three of the goals. For the Murrayfield team though, the season was full of controversy and disappointment which ended without qualifying for the play offs. In March 1992, the Pool C competition was held in Hull and in a group containing Australia, Belgium, Hungary, North Korea and South Korea, the GB team won the gold medal and promotion to Pool B. Hand finished top scorer with 6 goals and 12 assists in the 5 games to win the Best Forward award.

Бір дәуірдің соңы

Көптеген командалардың жақсы ұсыныстарына қарамастан, Хэнд 1994 жылы «Мюррейфилд Рейсерс» командасы тарағанға дейін олармен бірге қалды. Одан кейін ол жаңадан құрылған «Эдинбург Рейсерс» командасына қосылып, карьерасында үшінші рет маусым ішінде 200-ден астам ұпай жинады. Бірақ «Эдинбург Рейсерс» та банкротқа ұшырағаннан кейін, Хэнд ақыры «Суперлига»дағы «Шеффилд Стиллерс» командасына ауысты. Төрт жыл өткен соң, ол Шотландияға қайта оралып, «Айр Шотландтық Бүркіттері» командасына өтті. Осы шамада Хэндқа Финляндияның SM Liiga лигасының «HPK» командасы құрамына қатысу ұсынылды.

Жаттықтырушылық мансап

2001 жылы Хэнд британдық Ұлттық лиганың жаңа құрылған «Данди Старз» командасының ойыншы-тренері ретінде жаттықтырушылық мансабын бастады, содан кейін Эдинбургке оралып, «Эдинбург Капиталз» командасын жаттықтырды, ол бұл команданы екі рет жаттықтырды (2003–2004 және 2005–2006 жылдары). Эдинбургтағы осы екі кезеңнің арасында Хэнд «Белфаст Гигантс» командасының ойыншы-тренері болды. 2004 жылғы Жаңа жылдық құрметтеулерде Хэнд мұз хокеіне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) атағымен марапатталды. 2006 жылдың 19 сәуірінде Хэнд 2006–2007 маусымда «Манчестер Феникс» командасының бас бапкері болып тағайындалды. Хэнд қазір Майк Эпплтонмен бірлесіп жазылған «Тони Хэнд: Британдық мұз хокеідегі өмір» атты автобиографиясын жарыққа шығарды. 41 жасында да ойыншы болып қала береді, 2008 жылдың қарашасында «Халл Стингрейз» командасына қарсы өткен ойында карьерасындағы 4000-шы ұпайын енгізді. 2011 жылдың 30 желтоқсанында Хэнд Ұлыбритания ұлттық құрамасының бас бапкері болып тағайындалды. Ол төрт жылға келісімшартқа қол қойды. 2018 жылдан бері Хэнд «Мюррейфилд Ресерс» хоккей клубының директоры болып табылады. 2023 жылдың 24 сәуірінде Хэнд «Уитли Уорриорз» командасының бас бапкері болып тағайындалды.