Кіріспе

Sparta – АҚШ-тың Теннесси штатындағы Уайт округінің орталығы және қаласы. 2020 жылы халық саны 5 001 адамды құрады. Calfkiller өзені қаладан өтеді. Спартадағы жеті орын Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.

Тарих

Спарта 1809 жылы 1806 жылы құрылған Уайт округінің орталық қаласы ретінде іргесі қаланды. Қалаға ежелгі грек қаласы Спартаның құрметіне осы ат берілген. Спарта Теннесси штатының астанасы болуға шамалы жетіспеді, себебі Теннесси тарихының алғашқы кезеңдерінде штат заң шығарушы органы тұрақты штаттық астананың орнын анықтау үшін дауыс берді. Соңғы дауыс беру нәтижесінде Спарта мен Нэшвилл арасындағы айырмас шамалы болды. Спарта бір дауыспен Нэшвилльге еңсесін тіреп қалды. Бұл ғимарат қазіргі таңда мемлекеттік тарихи ескерткіш болып саналады және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Спарта екі белгілі авиатордың қаза тапқан жері ретінде танымал. 1927 жылы авиациядан рекордтарды жаңартқан Хоторн Грей Спартада ауа шармен апатқа ұшырап көз жұмды, ал 1938 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың батыры, ұшқыш Лэнсинг Колтон Холден-младший Спартаның жанында ұшағымен апатқа ұшырады. 2000 жылы Спартада Эрин Фостер мен Джереми Бектель атты екі жасөспірім жоғалып кетті және 2022 жылдың ақпанына дейін табылмай қалды, ол кезде су астында жүзуші Джереми Сайдс Кальфкилер өзенінен Фостердің көлігін тапты.

География

Спарта Куквиллден оңтүстікке қарай шамамен жиырма төрт шақырым жерде орналасқан (35.932335, 85.469837). Қала Камберленд жазығының батыс етегінде, Хайленд жиегінде орналасқан. Кальфкиллер өзені Спарта қаласынан солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып, бірнеше шақырым оңтүстікте Кани Форк өзеніне құяды. Спарта дәстүрлі түрде АҚШ 70 тас жолы бойындағы сот алаңының төңірегінде шоғырланған (жергілікті жерде Бокман жолы деп белгіленеді), ол Спартаны шығыста Кросвиллмен және батыста Смитвиллмен байланыстырады. 111-ші мемлекеттік тас жол Спартаның батыс бөлігінен өтеді, қаланы солтүстіктегі Куквиллмен және оңтүстіктегі Спенсермен байланыстырады. US 70 және SR 111 тас жолдарының қиылысы маңында заманауи сауда аймағы қалыптасқан. 84-ші мемлекеттік тас жол Кальфкиллер аңғарынан жоғарылап, Спартаны солтүстік-шығыстағы Плато үстіндегі Монтереймен байланыстырады. АҚШ 70S тас жолы Спартаны оңтүстік-батыстағы Макминвиллмен байланыстырады. Үстіңгі Камберленд аймақтық әуежайы Спартадан солтүстікке қарай жиырма тоғыз шақырым жерде орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 16 шаршы километрді құрайды, барлығы құрлық.

Климат

Спартаның климаты Көппен жүйесі бойынша ылғалды субтропикалық (Cfa) климат, жұмсақ қыстары мен ыстық, ылғалды жаздары бар. Треварта жүйесінде бұл ылғалды субтропикалық (Cf) және мұхиттық (Do) климаттарының аралық шекарасы болып табылады, себебі оңтүстік магнолиясы және кейде ине пальмасы сияқты субтропикалық өсімдіктер мұнда толыққанды дамуға мүмкіндік алады, бірақ солтүстікке қарай бұл өсімдіктерге өте қиын жағдайлар туады.

2020 жылғы халық санағы

+Спарта қаласының нәсілдік құрамы
Нәсіл саны Проценті
Ақ (испан тілді емес) 4,244 84,91%
Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 236 4,68%
Жергілікті американдықтар 18 0,36%
Азиялықтар 56 1,12%
Басқа/Аралас 241 4,82%
Испандық немесе латиноамерикандықтар 205 4,1%
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 5,001 адам, 1,697 шаруашылық және 1,035 отбасы тұрады.