Кіріспе

Американың жыл сайынғы діни шарасы

Ұлттық дұғалық таңғы ас – жыл сайын Вашингтон қаласында, әдетте ақпан айының бірінші бейсенбісінде өтетін шара. Бұл шараның негізін қалаушы – Абрахам Верейде. Іс-шара, шын мәнінде, бірқатар кездесулер, түскі және кешкі ас дастарқандарынан тұрады. Ол 1953 жылдан бері өткізіліп келеді және 1980 жылдан бері Коннектикут даңғылының солтүстік-батысындағы Вашингтон Хилтон қонақ үйінде ұйымдастырылады. Хилтон қонақ үйінің Халықаралық залында өткізілетін Ұлттық дұғалық таңғы асқа жыл сайын 3500-ге жуық қонақ, соның ішінде 100-ден астам елден шақырылған халықаралық қатысушылар келеді. 2023 жылға дейін оны АҚШ Конгресінің мүшелері өткізіп, олардың атынан Fellowship Foundation (кейде The Fellowship деп те аталады) христиан ұйымы ұйымдастырды. 2023 жылдан бастап ресми Ұлттық дұғалық таңғы ас жаңа ұйым – «Ұлттық дұғалық таңғы ас қоры» арқылы жүзеге асырылады. Бұл шара саяси, әлеуметтік және бизнес элитасының жиналып, бірге дұға ету үшін арналған форум ретінде құрылған. Ұлттық дұғалық таңғы ас басталғаннан бері АҚШ-тың бірнеше штаты мен қалалары, сондай-ақ басқа елдер өздерінің жыл сайынғы дұғалық таңғы ас шараларын құрды. 2023 жылы Ұлттық дұғалық таңғы ас, шараны ұйымдастырудың ашықтығына қатысты туындаған жаңа даулар мен сұрақтарға байланысты Fellowship Foundation (кейбір баспасөздерде International Foundation деп тіркелген) ұйымынан бөлінді. 30 ұйым бұл шараны бойкоттау туралы хатқа қол қойды. 2023 жылдан бастап Конгресс шараны үйлестіруді өз мойнына алады.

Тарих

Ұлттық дұғалық таңғы ас тарихы 1930 жылдары Абрахам Верайд ұйымдастырған Сиэтлдегі бизнес және қоғамдық қайраткерлердің дұға тобына дейін жетеді. Вашингтонға көшкеннен кейін ол Конгресс мүшелерімен ұқсас топтар құрды. 1953 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэр конгрессмендер, Верайд және Билли Грэмнің шақыруымен өткен жиынға қатысты. Верайдтің ізбасары Дуглас Коу және пастор Ричард Хэлверсон да осы іс-шараны ұйымдастыруда жетекшілік рөл атқарды. Бір үкімет басшысы «Таңғы ас және Коудың ықпалы шетелдік басшыларға президентке «Мемлекеттік департаменттің және мұндай кездесулерге қажетті әдеттегі тексеру процедураларын айналып өтуге» мүмкіндік береді» деді, ал басқа қатысушылар олардың қатысу мақсаты саяси екенін айтты. Алғашқыда «Президенттік дұғалық таңғы ас» деп аталған бұл шара 1970 жылы «Ұлттық дұғалық таңғы ас» деп өзгертілді. Дуайт Д. Эйзенхауэрден бастап барлық американдық президенттер жыл сайынғы осы шараға қатысып келеді.

Қонақтар

АҚШ Конгресінің, АҚШ Министрлер кабинетінің және Вашингтондағы дипломатиялық корпустың мүшелері әдетте Ұлттық дұғалық ертеңгілікке шақырылады, ал қалған 3000-нан астам қонақ әртүрлі саладан және өмір жолдарынан келеді. 2008 жылғы ертеңгілікке алты мемлекет басшысы, Еуропалық парламент мүшелері, Біріккен Ұлттар Ұйымының дипломаттары, Еуропа, Азия, Африка және Латын Америкасының саясаткерлері, діни лидерлер, түрлі елдерде миссиялық қызмет атқаратын миссионерлер, АҚШ және шетелдік бизнес лидерлері мен студенттер қатысты. Пәкістанның бұрынғы премьер-министрі Беназир Бхутто бірнеше рет қатысып, оның Ұлттық дұғалық ертеңгілік туралы, оның мағынасы және оның сеніміне тигізген әсері туралы видео сұхбаты 2008 жылғы кешкі ас кезінде көрсетілді. 2006 жылы Иордания королі Абдулла II бейсенбі күнгі түскі асқа сөз сөйледі. Гондурас президенті Рикардо Мадуро 2005 жылы да осындай түскі асқа қатысты. Музыкалық қонақтардың ішінде Андреа Бочелли, Уинтли Фиппс, Майкл В. Смит, Point of Grace және Сеси Винанс болды. 2014 жылы Украина тәуелсіздігінен бері алғаш рет Украина Православ шіркеуінің Патриархы, Патриарх Филарет қатысты. 2015 жылы Далай-лама Халықаралық түскі ас кезінде сөз сөйледі.

Реакция

Джим Уоллис, Sojourners христиандық әлеуметтік өзгерістер тобының негізін қалаушы және президенті, сондай-ақ Ұлттық дұғалық таңғы асқа тұрақты қатысушы, бұл шара туралы: «Бұл адамдар дұға мен сенімнің маңыздылығын мойындағысы келетін уақыт. Бұл белгілі бір деңгейде азаматтық дін, азаматтық сенім сияқты барлыққа ортақ нәрсе болуы мүмкін. Бірақ кейде бұл кейбір адамдарды шеттетуге алып келетін секталық сипатқа ие болуы да мүмкін. Мен ең жақсы есте сақтайтыным – Боно дұғалық таңғы ас кезінде сөйлеген сөздері. Ол әр діннің дәстүрі бізді қиын жағдайда қалғандардың жанында болуға шақырады деді. Сонымен қатар, мен семинарияда оқып жүргенде сенатор Марк Хэтфилд Вьетнам соғысын ұлттық күнә деп атап, Ричард Никсон мен Генри Киссинджердің алдында ұятқа қалдырған сөзін есімде сақтаймын. Мен олардың бетіндегі наразылықты көрдім. Менің ойымша, бұл шара бізді дінге сенетін немесе сенбейтін болсақ та, жауапкершілікке тартатын мәселелерді көтере алғанда ең жақсы нәтиже береді». 2010 жылы Вашингтондағы «Жауапкершілік пен этика үшін азаматтар» ұйымы президент Барак Обама мен Конгресс басшыларынан Ұлттық дұғалық таңғы асқа қатысудан бас тартуды сұрады. Ұйымның атқарушы директоры Мелани Слоун ұйымдастырушы топ – «Бірлік» ұйымын төзімсіздік пен құпиялылықпен айыптады. Содан бері «Дін бостандығы үшін» қоры сияқты басқа да бақылау ұйымдары NPB-нің ашықтығына сын көтерді. Олар NPB-нің ФРД-ның «Жаңа келісім» саясатына қарсы шығу үшін құрылғанын, христиан ұлтшылдығын қолдайтын қозғалыс екенін, екіпартиялық сипаттама беру арқылы демократтарды өз мақсатына пайдаланатынын мәлімдеді. 2020 жылдың 6 ақпанында президент Дональд Трамп жиынға қатысып, дін бостандығын қолдау және қатысушылардың батылдығын, біліктілігін және қайраткерлігін бағалау туралы мәлімдеме жасады: «Бірақ мен сіздерге айтамын, біз үмітті қайта жаңғыртудамыз және сенімді таратудамыз. Біз әртүрлі әлеуметтік топтан шыққан азаматтарға елімізді қайта құруға қатысуға көмектесіп жатырмыз. Біз Американың әлемнің барлық елдері үшін еркіндік пен нұрлы ел ретінде мәңгі жарқырайтынын жариялаймыз. Біз барлық елдердің қазіргідей бізге үлгі алуын қалаймыз». Сондай-ақ 2020 жылы бұл шара 1979 жылдан бері Қытай Республикасы (Тайвань) өкілінің ең жоғары деңгейдегі мемлекеттік сапары болды. Вице-президент Лай Чин Те Ұлттық дұғалық таңғы асқа қатысты. Ұлттық дұғалық таңғы ас Netflix-тің «Отбасы» мини-сериалында және «Отбасы: Американдық билік жүйесінің құпия фундаментализмі» кітабында көрсетілген.

Австралияның ұлттық дұғалық таңғы ас

Австралияның ұлттық дұғалық таңғы асын Парламенттік христиандық қауымдастық шағын ұйымдастыру комитетінің қолдауымен өткізеді. Журналист Джефф Шарлеттің пікірінше, 1960 жылдары американдық конгрессмендер Австралиядағы әріптестеріне хат жазып, осындай шараны ұйымдастыруға шақырған. Кім Безли аға мен Мервин Ли бастаған Парламенттік христиандық қауымдастық уақыт өте келе 1986 жылы алғашқы Австралия дұғалық таңғы асын ұйымдастырды. Брюс Бэрд, сондай-ақ Қауымдастықпен байланысы бар Джок Камерон мен Росс Камерон ағайындылары негізгі ұйымдастырушылар мен белгілі қатысушылардың қатарында болды. Ұлттық дұғалық таңғы ас пен оған қосымша шаралардың көрнекті спикерлері ретінде Марк Скотт, генерал-майор Майкл Джеффри, кардинал Джордж Пелл және Тим Костелло танымал. 2019 жылғы Австралияның ұлттық дұғалық таңғы асына Пауылдың «барлық билік иелері үшін дұға етуге» шақыруына орай, адамдар өз депутаттарын әкелуге шақырылды. Осыдан бастап Леон Хрибар Австралияның ұлттық дұғалық таңғы асын ұйымдастыруға көмектесе бастады.

Ұлыбритания Ұлттық дұғалық таңғы ас

Ұлыбританиядағы Ұлттық дұғалық таңғы ас түрлі партиялық депутаттар мен пэрлер тобы тарапынан ұйымдастырылады, олар Парламенттегі христиандардың қолдауымен жұмыс істейді және АҚШ-тың Ұлттық дұғалық таңғы асымен (NPB) байланысты емес. Шара әдетте шілде айының басында Парламент үйі ішінде екі күнге созылады. Негізгі таңғы ас көбінесе Вестминстер залында өткізіледі.