Кіріспе

Шипажайға бағытталған курорт немесе денсаулық сақтау курорты – минералды шипажай сияқты шипажайға негізделген курорт. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай шипажайлар көбінесе табиғи ыстық сулар немесе минералды сулар орналасқан жерлерде құрылған. Қазіргі заманғы биохимия мен фармакотерапия пайда болғанға дейін, "су ішу" емдік қасиеті зор деп есептелген. Мұндай мистикалық күштері болмаса да, шипажайлардың стрессті басуы және денсаулық сақтау туралы білім беруі де денсаулыққа жағымды әсер етеді. Денсаулық сақтау курорттары күндізгі шипажай қызметтерін ұсынады, бірақ оларды ерекшелейтіні – адамдар бірнеше түнге тұруға мүмкіндік беретін қонақ үйлердің болуы. Әдетте, жеті күндік демалыс барысында, олар шипажай қызметтері, дене шынықтыру шаралары, денсаулық сақтау туралы білім, пайдалы тағамдар және арнайы қызығушылықтарды қамтитын толық бағдарлама ұсынады. Арнайы бір тобы – медициналық шипажайлар, олардың қызметтері мемлекеттік медициналық сақтандыру бағдарламасы арқылы төленеді.

Барлығын қамтитын бағдарлама

Кейбір арналған шипажайлар "барлық кіріктірілген" бағдарламаны ұсынады, оған фитнес сабақтары, салауатты тағамдар, білім беру сабақтары мен семинарлар, сондай-ақ сұлулық салоны немесе күндізгі шипажай сияқты қызметтер кіреді. Қонақтар емделу немесе жай ғана демалыс үшін келудің орнына, шипажайда тұрып, бағдарламаға қатысады. Кейбір шипажайлар тропикалық жерлерде немесе шипажай қалаларында орналасқан. Шипажайлар көптен бері қолданылып келеді, ал кейбіреулері енді қолданылмайды, бірақ бұрынғы тарихтың құрамдас бөліктері ретінде сақталған; мысалы, Калифорниядағы Гилрой Ямато ыстық бұлақтары – осылай тарихи тұрғыдан пайдаланылған шипажай, оның ең көп келушілер саны 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында болған. Курорттық шипажайлар көбінесе курорттарда орналасқан және бөлмелер, тамақтану, денеге жасалатын емдеулер және фитнес қызметтерін жеке таңдау арқылы ұқсас қызметтер ұсынады.

Медициналық шипажайлар

Медициналық шипажайлар ұлттық медициналық сақтандыру қаражатымен төленетін емдеулер мен қалпына келтіру терапияларын ұсынады, ISO 21426:2018 стандартына – туризм және медициналық шипажайларға қатысты қызметтерге қойылатын талаптарға сәйкес келуі керек, және барлық емдеулерді қадағалайтын медицина дәрігері болуы тиіс. Еуроодақтың 27 елінің 21-інде олар кеңінен танымал, және денсаулық сақтау министрлігімен науқастарға емдеу орындарының жылдық ең төменгі көлемін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік келісімшарттар жасасады. Мысалы, өкпе сыйымдылығын қалпына келтіруге немесе денсаулыққа зиянды өмір салтын және тамақтану әдеттерін өзгертуге көмектесетін ұлттық қоғамдық көлік операторларымен де келісімшарттар жасалады. Соңғы жағдайда, мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесінен өтемақы алу үшін адамдар кемінде 14-18 күн болуы керек, бұл мінез-құлық өзгерістерін тудырып, салауатты өмір салтын қалыптастырып, үйге алып қашуға қажетті уақыт. Зейнеткерлердің фибромиалгия, қөп склероз, ревматизм және артрит сияқты синдромдық аурулары бар науқастарға ем беретін медициналық мемлекеттік шипажайларда жыл сайын бір апталық ем алуы жиі кездеседі. Емдеулер Аюш министрлігінің ауруханалық қалпына келтіру орталықтарында, Таяу Шығыстағы «түрік моншасы» Хаммам бу моншаларында, сондай-ақ Азиядағы немесе «дәстүрлі қытай жылы бұлақтарындағы» орталықтарда және Жапонияның шинрин-йоку орталықтарында да ұсынылады.

COVID-19-дан кейінгі кезең

COVID-19 пандемиясынан бері медициналық шипажайлар COVID-19 кейінгі науқастарды емдеуге көбірек назар аударуда, әсіресе мидағы нейрондық жасушалар мен нейрондық желілердің зақымдануын көрсететін белгілері бар науқастар тобына, олардың денесі мен миына бұл нейрондық желілерді қайта жаңаруға уақыт беру үшін 2-3 апта бойы белгілі бір эрготерапиядан өтуі тиіс.