Грэм Александер: Футболшы және жаттықтырушы жолы

Кіріспе

Британдық футбол менеджері және бұрынғы ойыншы (1971 жылы туған) футболшы.

Александр 2012 жылдың желтоқсан айында «Флитвуд Таун» клубының бас бапкері болып тағайындалды. Ол 2013–14 жылғы Екінші лиганың плей-офф турнирін жеңіп, Бірінші лигаға жолдама алды, бірақ 2015 жылдың қыркүйегінде «Флитвудтан» босатылды. Содан кейін ол екі жыл бойы «Сканторп Юнайтед» командасын басқарды. 2018 жылдың 14 мамырында Ұлттық лигаға жаңадан көтерілген «Сальфорд Сити» клубының бас бапкері болып тағайындалды. Александр алғашқы маусымында «Сальфордты» көтеруге жетекшілік етті, бірақ 2020 жылдың қазан айында қызметтен алынды. Одан кейін 18 ай бойы шотландиялық «Мэдервелл» клубын басқарды.

Ерте мансап

Александр өзінің мансабын 1980-жылдардың аяғында «Сканторп Юнайтед» клубының жастар құрамасында бастады. Ол 1991 жылғы 27 сәуірде бірінші команда сапында Марк Хайннің орнына алаңға түсіп, сол жылы тұңғыш кәсіби шартына қол қойды. 1991–92 маусымында ол «Сканторптың» негізгі құрамында бекініп, көбінесе оң жартылай қорғаушы ретінде ойнады.

Лутон қаласы

Александр Сканторп клубы сапында 200-ден астам ойын өткізді, содан кейін 100 000 фунт стерлинг сомасына Лутон Таунға трансфер болды. Ол клубтағы төрт жылында Лутонмен шамамен осыған тең ойынға қатысты.

Престонның солтүстік жағы

1999 жылы екі клуб оның қызметін бағалап, қолтаңбасын алуға тырысты: «Бернли» және «Престон Норт-Энд». Екі клуб та ойыншыға ұсыныс жасады, бірақ Александр «Престонға» көшуді жөн көрді. Ол «Дипдейлде» негізгі құрамның тұрақты ойыншысы болды, соңынан клуб капитаны атанды және, әсіресе пенальтилерді орындауда, шеберлікпен көзге түсті. Александр мансабы бойында өте жақсы физикалық күйін сақтап, сирек ірі жарақат алды. Дегенмен, 2000–01 маусымында «Вулвергемптон Уондерерс» клубымен өткен сыртқы матчта қабырғасын сындырып, бірнеше аптаға жарыс жолынан шықты. «Престон» клубында өткізген сегіз жыл ішінде Александр клуб үшін дәл 400 матч өткізді, оның 400-ші және соңғы матчы 2007 жылдың 25 тамызында «Колчестер Юнайтед» клубына қарсы болды. Сондай-ақ, ол 2004–05 маусымында PFA Чемпионатының үздік құрамына енді.

Бернли

2007 жылдың 29 тамызында ол жергілікті бәсекелес «Бёрнли» клубына күтпеген ауысым жасады, бұл клуб оны бұрын тоғыз жылдай бұрын қол қоймақ болған. Оның кетуіне себеп – «Престон» клубы оның келісімшартын тағы бір жылға ұзартпауы болды. Сондықтан, «Бёрнли» клубынан екі жылдық келісімшарт ұсынылғанда, ол оны қабылдап, 200 000 фунт стерлинг көлемінде «Турф Мур» стадионына көшті. «Престон» клубының төрағасы Дерек Шоу ойыншыны жібергісі келмеді және былай деді: «Біз Грэмды сатуға ниеттенбедік, бірақ ол «Бёрнли» клубында екі жылдық келісімшартқа ие, ал «Дипдейлде» – бір жыл ғана. Біз Грэммен келісімшартты жаңартқан болар едік, ол өте жақсы физикалық формадағы ойыншы. 200 000 фунт стерлингтік трансфер сомасы 2007 жылы төленетін 100 000 фунт стерлингтен және 2008 жылдың жазында төленетін қалған 100 000 фунт стерлингтен тұрды». 15 тамызда ол Премьер-лигада дебют жасаған ең ескі ойыншы атанды. 19 қыркүйекте ол Премьер-лигадағы алғашқы голын соқты, ол «Сандерленд» клубымен өткен ойында 3:1 есебімен жеңіске жеткен кезде пенальтиден соққан гол болды. 2009 жылдың 31 қазанында ол «Халл Сити» клубына қарсы өткен ойында 2:0 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты. Бір аптадан кейін ол «Манчестер Сити» клубымен өткен қызықты 3:3 есебімен тең түскен ойында пенальтиден «Бёрнли» үшін бірінші голды соқты. 16 желтоқсанда ол лигадағы 100-ші голын соқты. Ол «Арсенал» клубына қарсы гол соқтырып, «канонерлердің» қақпашысы Мануэль Альмунияны жаңылыстырды. 2010 жылдың 10 сәуірінде Александр «Халл Сити» клубына қарсы өткен ойында тағы екі гол соқты – екеуі де пенальтиден, нәтижесінде ол маусымдағы голдар санын сегізге жеткізді, оның жетісі пенальтиден соғылған еді. Александр пенальтилерді әдеттен тыс тәсілмен орындады, аяғының ішкі бөлігінен емес, сыртқы бөлігін пайдаланды. 2010 жылдың 6 мамырында ол 2009–2010 маусымда «Бёрнли» клубының үздік ойыншысы атанды. 2010 жылдың 5 тамызында «Бёрнли» клубының бас жаттықтырушысы Брайан Лоуз 38 жастағы футболшыны 2010–2011 маусымда клуб капитаны етіп тағайындады. Александрдың тағайындалуы туралы Лоуз былай деді: «Грэм – бұл клубтың соңғы бірнеше маусымдағы табысына үлкен үлес қосып, кәсіби біліктілігімен көзге түскен маман, сондықтан бұл таңдау жасау оңай болды». 2011 жылдың 4 шілдесінде Александр «Бёрнли» клубынан босатылды.

On 29 August 2007, he made a surprise move to local rivals Burnley almost nine years after they had originally tried to sign him. The reasons cited for his departure were that Preston would not extend his contract by another year, so when offered a two year contract by Burnley the player accepted and made a £200,000 move to Turf Moor. Preston chairman Derek Shaw did not want to lose the player and said:

We don't particularly want to sell Graham but he has the comfort of a two year contract at Burnley whereas he only has one year here at Deepdale. We quite possibly would have renewed Graham's contract, he's a fit man. The £200,000 transfer money was made up of £100,000 payable in 2007 and the final £100,000 payable in the summer of 2008. and on 15 August he became the oldest player to make a Premier League debut. On 19 September, he scored his first Premier League goal, a penalty, in a 3–1 win at home to Sunderland. On 31 October 2009, He scored both goals in a 2–0 home win against Hull City. A week later he then scored the first for Burnley, from the spot, at Manchester City in a thrilling 3–3 draw. On 16 December, he scored his 100th league goal. He scored an equaliser against Arsenal, sending Gunners 'keeper Manuel Almunia the wrong way. On 10 April 2010, Alexander again scored twice against Hull City – both penalties – in a 4–1 win to take his tally for the season to eight, seven of which were penalties. Alexander took penalties in an unusual way, opting to use the outside of his foot rather than the inside. On 6 May 2010, he was named Burnley's Player of the Year for the 2009–10 season. On 5 August 2010, Burnley's first team manager, Brian Laws, named the 38 year old as club captain for the 2010–11 season. On Alexander's appointment, Laws said "Graham is the consummate professional who has been instrumental in the success that this club has seen in the past few seasons, so it was an easy choice." On 4 July 2011, Alexander was released by Burnley.

Престонның Солтүстік шетке оралу

Александр 3 тамыз 2011 жылы «Престон Норт Энд» клубына оралды, клубпен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Алғашқы ойынын «Колчестер Юнайтед» клубына қарсы өткізді. Александр 24 қыркүйек 2011 жылы «Транмерге» қарсы өткен ойында (2:1) өзінің төрт жылдан бергі алғашқы голын соқты, бұл гол оның айрықша белгісі – пенальтиден соғылған доп болды. Бұған дейін «Престон» жейдесінде алғашқы пенальтисін «Эксетердің» Артур Крысяк қақпашысы сейімдеп алған еді, ал үшінші пенальтисін «Лейтон Ориенттің» Ли Батчер қақпашысы тоқтатып алды. Оның келесі пенальтисі «Футбол лигасының кубогы» аясында «Рочдейлге» қарсы өткен ойында орындалды, онда ол Конор Маклафлиннің орнына соққы оқу үшін шақырылып, допты қақпаның жоғарғы бұрышына дәл тигізді. Бірақ ол келесі пенальтисін мүлт кетірді, бұл да «Футбол лигасының кубогы» аясындағы, «Честерфилдке» қарсы өткен ойында болды. Ол осы ойында үшінші «Престон» ойыншысы болып пенальти соқты, бірақ допты жоғарыдан өткізіп жіберді, бұл көрермендерді таң қалдырды. «Престонның» келесі пенальти соққысын орындаған Пол Куттс допты қақпашы сейімдеп алды, ал «Честерфилдтің» Александре Менди келесі пенальтиді соғып, «Престонды» турнирден шығарды. Александр келесі лигалық ойында «Стивенджге» қарсы шықты, бірақ 3 минуттан кейін жарақат алып, Стивен Смитпен ауыстырылды. Содан кейін ол ұзақ уақыт бойы «Лиливайтс» сапында ойнамады, және ол «Престон» үшін соңғы ойынын өткізді деген болжамдар тарады, тіпті карьерасын аяқтады деген де әңгіме болды. Фил Браун жұмыстан босатылғаннан кейін, ол Дэвид Унсвортпен бірге уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды. Олардың бірлескен басшылығымен өткен алғашқы матч «MK Dons» клубына қарсы болды, олар 1:0 есебімен жеңіске жетті. «Уайкомб Уондерерске» қарсы өтетін кездейсоқ матч алдында Грэм Уэстли «Престонды» басқаратыны және бұл матч Александр мен Унсворттың бірлескен жұмысының соңғысы болатыны жарияланды. Олар матчты 3:2 есебімен жеңіске жеткізді. Александр 28 сәуір 2012 жылы «Чарлтон Атлетикке» қарсы өткен соңғы ойынында 84-ші минутта Макс Эмердің орнына алаңға шықты. Бұл матч «Престон» жанкүйерлеріне оның клубқа қосқан үлесі үшін ризашылық білдіруге мүмкіндік беру үшін жасалған символдық қадам болды. Бірақ «Престон» қосымша уақытта 1:2 есебімен жеңіліске ұшырағанда, оларға «Чарлтонның» қақпасынан 25 метр қашықтықта еркін соққы берілді. Александр алға шығып, допты қабырғадан айналдырып, жақын маңдағы бағанаға тигізіп, мансабының соңғы голын соқты. Оның соңғы голы оған шамамен 12 жыл бойы «британдық қорғаушылардың ең көп гол соққан авторы» рекордын сақтауға көмектесті, бірақ 2024 жылдың наурыз айында Джеймс Тавернье осы көрсеткішін басып өтті. 20 маусым 2012 жылы Александр Жастар даму бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Клуб төрағасы Питер Ридсдейл: «Ол 1000-нан астам ойын өткізді, ол – біздің қаһарманымыз, жастар дамуымызды басқаруға одан жақсы адам жоқ» деді.

Alexander returned to Preston North End on 3 August 2011, as he signed a one year contract with the club. He made his debut against Colchester United. Alexander scored his first goal for Preston in four years with a trademark penalty in a 2–1 home win against Tranmere on 24 September 2011. This was after his first penalty back in a Preston shirt was saved by Exeter's Artur Krysiak, and before his third was saved by Lee Butcher of Leyton Orient. His next penalty came in a penalty shootout against Rochdale in the Football League Trophy, which was slotted into the top corner after he was brought on as a substitute for Conor McLaughlin especially to take a penalty in the shootout. However, he missed his next penalty, again in the Football League Trophy, and again in a penalty shootout, this time against Chesterfield. He was the third Preston player to take a penalty in this shootout, and he blazed it over the bar, much to the disbelief of the fans. Preston's next penalty taker, Paul Coutts, had his penalty saved, and then when the next penalty was scored by Chesterfield's Alexandre Mendy, Preston got knocked out of the tournament. Alexander started the next league game against Stevenage but was replaced through injury by Steven Smith after just 3 minutes, after which Alexander did not feature for the Lilywhites for a long time, and there was speculation that he had played his last game for Preston, and in his career. After the sacking of Phil Brown a few games down the line, he became joint caretaker manager, alongside David Unsworth. His first match in joint charge was an away match against MK Dons, which they won 1–0. Just before what was to be an ordinary match against Wycombe Wanderers, it was announced that Graham Westley would replace them at the helm of Preston, and that Wycombe was to be the last match in charge for the pairing of Alexander and Unsworth. They won the match 3–2. Playing his final game on 28 April 2012 against Charlton Athletic, Alexander came on as a substitute for Max Ehmer in the 84th minute. This was supposed to be a cameo appearance to allow the Preston supporters to show their appreciation of his service to the club. However, with Preston losing 1–2 in stoppage time, they were awarded a free kick 25 yards from Charlton's goal. Alexander stepped up to curl the ball around the wall and inside the near post, scoring with the final kick of his career. His final senior goal helped him to hold the record of "highest scoring British defender" for almost 12 years before his career tally was surpassed by James Tavernier in March 2024. On 20 June 2012, Alexander was appointed Head of Youth Development. Chairman Peter Ridsdale said "He's got over 1,000 games under his belt, he's a hero here and what better person to head our youth development."

Халықаралық мансап

Англияда шотланд әкесі мен ирланд анасынан туған Александр Англия, Ирландия Республикасы немесе Шотландия құрамалары үшін ойнауға құқылы болды. Алғашқы халықаралық шақыру алғанға дейін Александр: "Шындығында, футбол ойнай бастағалы бері екі арманым болды: Премьер-лигада ойнау және Шотландия құрамасы үшін ойнау. Мен есімде болғаннан бері Шотландияны жақтадым" деді. Бұл арманы 2002 жылдың 17 сәуірінде Питтодри стадионында Нигерияға қарсы өткен жолдастық матчта (2:1 есебімен жеңіліс) Шотландия құрамасында дебют жасағанда орындалды. Ол Францияға қарсы өткен үй матчта 1:0 есебімен жеңіске жетіп, Шотландия құрамасы сапында 25-ші ойынын өткізді. Александр Шотландия құрамасы үшін барлығы 40 матч өткізді. 2003 жылдың мамыр айында Жаңа Зеландияға қарсы өткен матчта Александрға бір ғана сары карточка көрсетілді.

Флитвуд қаласы

2012 жылдың 6 желтоқсанында Александр Екінші лигадағы «Флитвуд Таун» клубының жаңа бас жаттықтырышы болып тағайындалды. Оның басқарушылықтың екінші маусымында Александр «Флитвуд» клубын жоғары дивизионға көтеруге жетекшілік етіп, плей-офф жеңісімен тарихи жетістікке қол жеткізді, бірақ 2015 жылдың қыркүйегінде, Бірінші лигадағы 2015–16 маусымын нашар бастағаннан кейін қызметтен босатылды.

Сканторп Юнайтед

2016 жылдың 22 наурызында Александр Бірінші лигадағы «Сканторп Юнайтед» клубының жаңа бас жаттықтырышы болып тағайындалды. Толық маусымында Александр клубты жоғарылау плей-оффына шығарды, бірақ финалда болашақ чемпион «Миллуоллға» 3:2 есебімен есе жіберді. 2018 жылдың 24 наурызында Александрдың клубпен екі жылдық еңбек еткеннен кейін «Сканторппен» келісім шартының аяқталғаны расталды; оның командасы сегіз ойын қатарынан жеңіске жете алмады, бірақ клубты турнир кестесінде бесінші орында қалдырды.

Солфорд қаласы

2018 жылдың 14 мамырында Александр Ұлттық лиганың жаңадан көтерілген «Сальфорд Сити» клубының жаңа бас жаттықтырышы болып тағайындалды. Бұрынғы бас жаттықтырыштар Бернард Морли мен Энтони Джонсонның кеткенінен кейін ол төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Бірінші маусымында Александр «Салфордты» жоғарылау плей-оффына шығарды, онда олар «Истли» командасын 4:3 есебімен пенальтилер сериясында жеңіп, негізгі уақытта 1:1 тең түсті. Осылайша, олар «Уэмбли» стадионындағы финалға өтті, онда «AFC Fylde» командасын 3:0 есебімен жеңіп, 2-ші лигаға жолдама алды. Екінші маусымында Александр «Салфордты» EFL Trophy финалына жеткізді, бірақ бұл жарыстың финалы (бастапқыда 2020 жылдың 4 сәуірінде өтуі жоспарланған) COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге шегерілді, бұл лига маусымын да тоқтатуға әкелді. 2020 жылдың мамыр айында 2-ші және 1-ші лига клубтары маусымды мерзімінен бұрын аяқтауға дауыс берді, соңғы турнирлік кесте ойын өткізілген әр ойын үшін жиналған ұпайлардың орташасымен есептелді, нәтижесінде «Салфорд» 11-орынды иеленді. Александр 12 қазанда «Tranmere Rovers» командасымен өз алаңында 2:2 тең түскеннен кейін қызметтен босатылды, бұл клубты лигада 5-орынға шығарды және алғашқы бес ойында жеңіліссіз сақталды. Оның орнына Пол Скоулз тағайындалды. «Салфорд Сити» клубының серіктес иесі Гэри Невилл кейін Александрды жұмыстан босату қателік болғанын мойындады, «Грэм Александр өткен маусымда осы клубты ешқашан тастамайтын еді. Мен осындай шешім қабылдамауым керек еді» деді.

Матервелл

2021 жылдың 7 қаңтарында Александр Шотландия Премьер-лигасының «Мадэрвелл» клубының жаңа бас бапкері болып тағайындалды, бұл Стивен Робинсонның кеткенінен кейін және уақытша бас бапкер Кит Ласлині алмастырғаннан кейін болды. «Мадэрвелл» сапындағы алғашқы ойыны Пейслидегі «Сент-Миррен» клубымен 1–1 есебімен тең аяқталды. 2022 жылдың 10 қаңтарында Александр клубпен келісімшартын 2025 жылға дейін ұзартты. «Мадэрвелл» 2021–22 жылғы Шотландия Премьер-лигасында қысқы үзілістен кейін бес ойын жеңіп алғанына қарамастан, бесінші орынды иеленді. Александр 2022 жылдың 29 шілдесінде клубпен өзара келісім бойынша келіп, «Слайго Роверс» клубынан Еуропа Конференциялар лигасынан шығарылғаннан кейін қызметтен кетті. Оның жұмысы жақсы басталды; 2023 жылдың 8 қыркүйегінде Александр 2023 жылдың тамыз айында EFL League Two чемпионатының үздік жаттықтырушысы деп танылды, себебі клуб алғашқы бес ойынында он екі ұпай жинап, турнир кестесінде көшбасшылыққа шықты.

Брэдфорд қаласы

2023 жылдың 6 қарашасында Александр 2026 жылдың маусымына дейінгі келісімшарт негізінде Екінші лига клубы «Брэдфорд Сити»-дің басқарушысы болып тағайындалды.

Басқарушылық жазба

+ Командалар мен лауазымдар бойынша басқарушылық тізім TeamFromToRecordRef. (Дереккөз) P (Ойнатылған матчтар) W (Жеңіліс матчтар) D (Тең түскен матчтар) L (Жеңілген матчтар) Жеңіс % (Жеңіс пайыздығы) Престон Норт-Энд (міндетін уақытша атқарушы) 14 желтоқсан 2011 16 қаңтар 2012 Матервелл7 қаңтар 2021 29 шілде 2022 Мильтон-Кейнс Донс27 мамыр 2023 16 қазан 2023 Брэдфорд Сити6 қараша 2023 Барлығы