Кіріспе

Декатур – АҚШ-тың Техас штатындағы Уайз округінің орталығы. 2020 жылы халық саны 6 538 адамды құрады.

Азаматтық соғыс

Солтүстік Техасқа алғашқы қоныс аударушылар шығыс штаттарының әртүрлі аймақтарынан келді, олардың шамамен жартысы «Оңтүстік штаттарынан» келген. Қалғандарының көпшілігі Жоғарғы Оңтүстіктен келді, ал көптегені Азамат соғысының басында Одақ жақтасына жататын. Кук округі және басқа округтер штаттың осы бөлігінде сецессияға қарсы дауыс берді. Конфедерация әскерлері мен жасақтарының Одақ жақтастарына жасаған зорлық-зомбылығы жиі кездесетін, әсіресе Конфедерация заң шығарушы органының танымал емес әскери шақыру заңын қабылдағаннан кейін. 1862 жылдың қазан айында Декатурдан бірнеше Одақ жақтасын Конфедерация әскерлері тұтқындап, Кук округінің орталығы – Гейнсвиллге сатқындық және бүлік жасады деген айыппен сотқа алып барды. Конфедерация әскерлері 150-200 күдіктіні тұтқындады. Жергілікті полковниктер «Азаматтар сотын» құрды, бірақ оның мемлекеттік заңда заңдық күші болмады. Олар тез арада жеті адамды соттап, оларды асып өлтірді. Сотқа қарсы халықтың наразылығы күшейді, нәтижесінде 14 күдікті сотқа тапсырылды және сот процесінсіз дарға асылды. Тағы он тоғыз адам ақталғаннан кейін қайтадан сотқа қайтарылып, жаңа дәлелдерсіз өлім жазасына кесілді. Олар да асылып өлтірілді. Екі адам қашуға тырысқанда атылып өлтірілді. Нәтижесінде Гейнсвиллде 42 адам қаза тапты. Солтүстік Техаста хаос орнады, наразы азаматтар әскери күштерден қауіп көрді. Бірнеше аптадан кейін Солтүстік Техастың бірнеше қалаларында Одақ жақтастарын қолдады деген күдікпен бірнеше адам сотсыз дарға асылды. Бес адам Декэтурда Конфедерация капитаны Джон Хейлтің қадағалауымен линчтен өлтірілді. Гейнсвиллдегі Ұлы дарға асу АҚШ тарихындағы ең ірі жеке басқарушылық зорлық-зомбылық оқиғасы деп саналады. Бұл Декатурдағы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енген бес нысанның бірі. Уайз округінің сотының жобасын Техас соттарының бас сәулетшісі Джеймс Райли Гордон жасаған. 1896 жылы салынған бұл ғимарат Гордонның авторлық жоспарының үлгісі болып табылады. Ол желдің ағынын арттыру үшін бұрыштық кіреберістерді (қысқа дәліздер жасау) пайдаланды, ол орталық атриум арқылы шахта сияқты жоғары көтеріліп, тамаша ауа айналымын қамтамасыз етті. Сыртқы қабырғасы Техас қызыл гранитінен (Капитолий сияқты) және терракотамен әшекейленген. Пирамидаға ұқсас пішін Францияның оңтүстігіндегі 1000 жылдық шіркеулерді еске түсіреді. Бұл ғимарат, оның «қарындасы» Уахачидегі сот ғимаратымен бірге «Гордонның Ричардсондық роман стиліндегі жұмысының шыңы» деп мақталады. Ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. 1962 жылы Tommy & the Tom Toms тобының гитарисі Эдди Уэйн Хилл және барабаншысы Джоэл Колберт Декэтурдың оңтүстігіндегі 114-ші мемлекеттік тас жолында шағыл тас жүк көлігімен бетпе-бет соқтығысып қаза тапты. Кантри әншісі Чарли Прайд 1980 жылы Декатур үстіндегі басқа ұшақпен болған әуе апатынан аман қалды, бірақ апатта екі адам қаза тапты.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 8,5 шаршы миль (22 км²) және барлығы құрлықтан тұрады. Ауданның ең биік нүктесі – сот үйі орналасқан жер. Еуропадағы ежелгі төбелік қалалар сияқты, бұл шекаралық елді мекен қорғану мақсатында биік жерде салынған, соның арқасында еуропалық қоныс аударушылар шабуылдарды немесе қарақшылық шабуылдарды ертерек көріп, тойтарыс бере алатын болды, бұл жағдайда – жергілікті американдықтардан.

Климат

Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климат жіктелімі бойынша, Декатур ылғалды субтропиктік климат аймағында орналасқан, климат карталарында Cfa деп белгіленген.

Демография

+Декатур қаласының 2020 жылғы нәсілдік құрамы (NH = Испандық емес) Нәсіл Саны Пайыздық үлесі Ақ (NH) 4,200 64.24% Қара немесе африкалық американдық (NH) 61 0.93% Американың жергілікті халықтары немесе Аляска тумалары (NH) 26 0.4% Азия (NH) 79 1.21% Басқа нәсіл (NH) 14 0.21% Аралас/Көп нәсілдік (NH) 206 3.15% Испандық немесе Латиноамерикандық 1,952 29.86% Барлығы 6,538 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 6,538 адам, 2,507 шаруашылық және 1,753 отбасы тұрады.

Экономика

2008 жылдың тамызында Entegris компаниясы жартылай өткізгіш, электрмен кесу (EDM), шыны бөтелкелеу, биомедициналық, аэроғарыш және баламалы энергия салаларында қолданылатын арнайы графит және кремний карбиді өнімдерін өндіретін, Decatur қаласындағы Poco Graphite, Inc. компаниясын сатып алды.

Өнер және мәдениет

Декатур толық қызмет көрсететін кітапханаға ие. Қазіргі уақытта ол жөндеуден өтуде және Декатур қалалық әкімдігінде уақытша кітапхана құрылған. Кітапхана 2024 жылдың сәуір-мамыр айларында қайта ашылуы жоспарлануда. Декатурдағы Хабар тарату мұнарасы, тіреулі телемұнара, әлемдегі ең биік құрылыстардың біріне жатады. Қалада "Алаңдағы круиздік кештер" өтеді, онда адамдар өз еріктерімен көліктерін алаңға шығарып, басқаларға көрсете алады.

Саябақтар мен демалыс

Кенни Реншоу паркі, FM 51 тас жолының оңтүстік Декатурдағы бөлігінде орналасқан, футбол алаңдарымен, софтбол алаңдарымен, ойын алаңымен және серуендеу жолымен жабдықталған. Бірнеше көлдері мен көптеген шақырымдық жаяу және ат жолдары бар Линдон Б. Джонсон ұлттық шалғынды даласы Декатурдың солтүстігінде жатыр. Сид Ричардсон скаут ранчосы – Декатурдың жанындағы Бриджпорт көліндегі бойскауттар лагері. Wildwood Naturist's Resort – Декатурдағы отбасылық нудистік клуб. Eagle's Canyon Raceway автожарыс трегі, 2011 жылғы LATAM Challenge Series жарысына қосылды.

Білім

Декатур қаласына Уиз округының ең ірі ауданы – Декатур тәуелсіз мектеп ауданы (DISD) қызмет көрсетеді. Декатур МДБ-ның орталығы Декатурда орналасқан және алты кампусы бар: Декатур жоғары мектебі, Маккаролл орта мектебі, Карсон бастауыш мектебі, Ранн бастауыш мектебі және Янг бастауыш мектебі. 2010–2011 оқу жылында Декатур МДБ-да 3011 оқушы білім алды. Уэзерфорд колледжінің Декатурда филиалы бар.

Әуежай

Декатур қалалық әуежайы – қаланың меншігіндегі, орталық бизнес ауданынан 2 миль солтүстікке қарай орналасқан, жалпы пайдалануға арналған әуежай. Бишоп әуежайы – жеке меншіктегі, Декатур қаласының орталық бизнес ауданынан 6 миль шығысқа қарай орналасқан, жалпы пайдалануға арналған әуежай.

Тез жәрдем қызметі

"Эйр Эвак Лайфтейм" әуе жедел жәрдем компаниясының "Лайфтейм 68" тобы Декатурдағы "Уайз" аймақтық ауруханасында дислокацияланған.

Танымал мәдениетте

"Decatur-дан егіз" - сегізді шашуға ниеттенген ойыншылар қолданатын сленгтік тіркес, сонымен қатар Батыс Свингінің көрнекті өкілі Боб Уиллстің әнінің атауы ("егіз" сөзіндегі "e" әрпінсіз). 1949 жылы Декатур қаласының мэрі Сил Хардвик бұл тіркесті қалаға келген туристерді қарсы алатын екі тақтаға жаздырған.