Кіріспе

Сапун көлі – Вашингтон штатының Грант округінде, Сапун көлінің жағасында орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1691 адамды құрайды.

Тарих

Сапун көлі 1919 жылдың 9 маусымында ресми түрде құрылды. Бұл, Соп көліне құрғақшылық келген кезде дағдарыс кезінде тоқтады. Су мен ақшаның жетіспеуіне байланысты туристік сауда төмендеді. Бірақ Гранд-Кули бөгеті салынғаннан кейін суару арналары аймаққа жаңа өмір сыйлады. Соп көлі соңғы ғасырда өзінің ерекше минералға бай (23) суларымен және лайымен халықаралық деңгейде танымал. Көптеген адамдар су мен лайдың түрлі ауруларды емдеуде тиімді екеніне сенеді. 1900 жылдардың басынан 1940 жылдардың ортасына дейін Соп көлінде бірнеше денсаулық сақтау орындары болды. Бұл алғашқы шипажайларды елдің түкпір-түкпірінен және әлемнен келген келушілер пайдаланды. Денсаулық сақтау орындары, қонақүйлер және моншалар толып кеткенде, адамдар көл суын пайдалану үшін тіпті көліктерінің астында шатырларда ұйықтады. 1933 жылы Ардагерлер басқармасы арнайы жоба бойынша тоғыз ардагерді Бюргер ауруына емделу үшін Соп көліне жіберді. 1938 жылдың қарашасында МакКей ауруханасы құрылысын аяқтады. Бірнеше жыл бойы МакКей көл суының және климаттың емдік әсерін зерттеу үшін ғылыми-зерттеу орталығы ретінде пайдаланылды. Соп көлі Вашингтон штатының орталығында, Сиэтл мен Спокан қалалары арасындағы 90-шы тас жолдан солтүстікке қарай 20 миль жерде орналасқан. Бұл аймақта жылына тоғыз дюйм немесе одан аз жауын-шашын жапады және 320 күн күн сәулесі шашырайды. Қазіргі халық саны шамамен 1740 адамды құрайды. Соп көлі Төменгі Гранд-Кулидің ортасынан өтетін көлдер тізбегінің соңында пайда болған. Төменгі Гранд-Кулидің ені кейбір жерлерде 1,5 шақырымнан асады, оның қабырғалары тік базальт тастардан тұрады және кули еденінен 900 фут биіктікке көтеріледі. 17-ші мемлекеттік тас жол, Coulee Corridor National Scenic Byway, Соп көлі арқылы және Гранд-Кули бөгеті мен Канадаға қарай каньонның табанымен өтеді. Коули дәлізінде орналасқан бес көлдің ішінде Соп көлінде минералдық заттардың концентрациясы ең жоғары. Соп көлінің бірінші қабаты шамамен 81 фут минералды судан тұрады, ал екінші деңгейі лайлы және ерекше заттар мен микроскопиялық тіршілік формаларының жоғары концентрациясы бар күшті минералды құрамнан тұрады. Көлдің екі қабаты мыңдаған жылдар бойы араласпаған. Ғылыми қауымдастық мұндай сирек жағдайды меромиктикалық деп атайды. АҚШ-та барлығы 11 меромиктикалық көлдің ішінде Соп көлі ең ерекшесі болып саналады. Қазіргі уақытта ғылыми қауым көлдегі ерекше қасиеттерді анықтау үшін зерттеулер жүргізуде. Соп көлі суының минералды құрамы 1900 жылдардың ортасынан бері көптеген рет талданды. Осы кезеңде әр түрлі минералдардың концентрациясы өзгерді. Соңғы талдау 2000 жылы жасалды. 1950 жылы Соп көлі үшінші сыныпқа жатқызылды. 1952 жылы халық саны 2051 адамды құрады, ал 1955 жылы 2580 адамға дейін өсті. Осы кезде суару арналарынан судың сіңіп кетуіне байланысты көлдегі су мөлшері азайып барады. Қалалық кеңес жағдайды түзету үшін Ішкі істер министрлігіне өтініш білдірді. Суды қайта өңдеу бюросы бірнеше ұңғымалар мен сорғыларды салғаннан кейін сіңіп кету тоқтатылды, ал 1950 жылдардың соңында судың азаюы баяулады.

Туризм

Қазіргі уақытта қала туризмді тарту үшін көлдің емдік қасиеттерін қайта жандандыруға тырысуда, осы арқылы курорттық демалыс іздеушілерді қызықтыруды көздеп отыр. Көлдегі минералдардың Бюргер ауруын емдеуге пайдалы қасиеттері бар деген сенім бар. Негізгі көшенің солтүстікке қарай созылатын бағытындағы екі ескі кірпіштен салынған ғимарат жаңадан жөнделіп, олардың бірінде өнер мұражайы, екіншісінде кофехана ашылды. Туризмді дамытуға бағытталған тағы бір жоба – жол бойында ерекше қызығушылық тудыратын жаңа нысан орнату: бұрын Таймс-сквердегі Target компаниясының жарнамасы болған, 60 фут (шамамен 18 метр) биіктігіндегі және 52 000 фунт (шамамен 23,6 тонна) салмағы бар лава лампасы. Бұл жұмыс 2010 жылы түсірілген «Әлемдегі ең үлкен» деректі фильмінде көрсетілген.

География және климат

Соп Лейк (47.388341, 119.487611) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1,25 шаршы миль (3 км²), оның барлығы құрлық. Соп Лейкке ең жақын метеостанция Эфрата қаласында орналасқан.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 1733 адам, 778 үй шаруашылығы және 427 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1434,0 адам (553,0/км²) құрады. 996 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы бір шаршы мильге 824,2 (317,8/км²) шамасында. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 90,02% ақ нәсілді, 0,87% афроамерикалық, 1,21% американдық үндістер, 0,23% азиялық, 3,92% басқа нәсілдерден және 3,75% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 11,77% құрады. 778 үй шаруашылығының ішінде 22,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 40,6% заңды некеде тұратын жұбайлар, 10,3% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 45,0% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 38,8% жеке адамдардан тұрды, ал 15,4% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,17 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 23,9%, 18-24 жас аралығындағылар 7,1%, 25-44 жас аралығындағылар 21,0%, 45-64 жас аралығындағылар 23,1% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 24,9%. Орташа жас 44 жас болды. Әр 100 әйелге 90,2 еркек сай келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,8 еркек сай келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 20 459 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 25 000 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 27 656 доллар, ал әйелдердің 21 771 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 13 753 долларға тең. Отбасылардың 26,3% және халықтың 30,6% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 50,5% және 65 жастан асқандардың 15,2% кірді.