Кіріспе

Уорден – АҚШ, Вашингтон штатының Грант округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 2449 адамды құрайды.

Тарих

Орталық ойпаң 1800 жылдардың соңында ресейлік неміс (бессараб) тегінен шыққан иммигранттармен қоныстанды. Бұрын бұл аймақта жергілікті американдық салиш тайпалары тұрған, олар ерте испан және британ саудагерлерімен байланыс жасаған. Милуоки темір жолы 1900 жылдардың басында келді және қосымша қоныс аударушыларды тартты, соның ішінде Док Харрис 1905 жыл шамасында Уорденде дәрі-дәрмек пен тұтыну тауарлары дүкенін ашып, дәрігерлік қызмет көрсетті. Қаланың "Уорден" атауы бессарабтық неміс мұрасынан шыққан және "құнды" немесе "қадірлі" деген мағынаны білдіреді, бұл туралы Якоб және Вильгельм Гриммнің "Das Deutsche Woerterbuch" атты сөздігінде айтылған. Жергілікті дәстүр бойынша, қаланың атын Док Харристің ұлы Уордқа байланыстырып айтады. Алайда, қала аумағын неміс қоныс аударушылары Док Харрис келгенге дейін ұзақ уақыттан бері "Уорден" деп атаған, бұл туралы шіркеудің неміс тіліндегі ресми протоколында, қазіргі Уорден қауымдық шіркеуінің алғашқы жазбаларында көрсетілген. Жақын маңдағы басқа да қалалардың атауларында бессарабтық неміс тілінен алынған Lind, Ruff, Одесса сияқты сөздер бар. Қаланың бессарабтық неміс дәстүрі ұзақ бұрын жойылды және оның орнына ағылшын-испан мәдениетінің қосылған нұсқасы пайда болды, қазіргі халықтың шамамен 72% испан тегінен шыққан. Қазіргі испан халқының тарихына қатысты айтсақ, кейбір отбасылардың мұрасы осы аймақта испандықтардың алғашқы байланыс жасаған кезіне дейін жетеді. Бұл топ бессарабтық неміс қоныс аударушылары келгенге дейін ондаған жылдар бұрын пайда болған. Колумбия бассейнінің федералды жобасы осы аймаққа суару жүйесін енгізгеннен кейін көптеген испандықтар егіншілікке жарамды жаңа жерлерде жұмыс істеу үшін келді. Бұл испандықтардың екінші тобы Техас штамынан келді, бірақ олардың тамырлары Мексиканың Монтерей қаласының маңындағы ауылдарда жатыр. Олар өзіндік Техано мәдениетін ұстанады және АҚШ-та бірнеше буыннан бері тұрып келеді. Үшінші топ – бұл соңғы қоныс аударушылар, олар негізінен Мексиканың батыс штаттары Халиско, Синалоа және Сонорадан келген. Олардың мәдениеті Теханолардан тіл, музыка және тағам сияқты көптеген жағынан ерекшеленеді. Бұл үшінші топтағылардың көпшілігі әлі де испан тілінде сөйлейді, ал басқа топтар екі тілді болуы мүмкін немесе тек ағылшын тілінде сөйлейді. Уорден қаласы 1910 жылдың 28 маусымында ресми түрде құрылды. 1917 жылы Уорден халқы 300 адамға жетті. 1939 жылы электр қуаты келді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде қала халқы азайды. 1945 жылы Колумбия бассейні жобасы басталды. 1948 жылы федералды үкімет Колумбия бассейні жобасының мемлекеттік жерлерін білікті өтініш берушілерге, әсіресе соғыс ардагерлеріне сата бастады. 1954 жылы Шығыс төмен арнасы аяқталды. Жобаның нәтижесінде Уорден халқы 1950 жылы 322 адамнан 1960 жылы 949 адамға, ал 1990 жылы 1639 адамға дейін өсті және қазіргі халық саны шамамен 2600 адамды құрайды.

География

Warden (46.966250, 119.043138) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,61 шаршы миль (7 км²), оның ішінде 2,58 шаршы миль (7 км²) құрлық және 0,03 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Варден жартылай шөлейтті климатқа ие, климат карталарында "BSk" деп белгіленеді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 2544 адам, 720 үй шаруашылығы және 581 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1212,2 адамды (467,7/км²) құрады. Тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 376,4 (145,2/км²) болды, барлығы 790 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 41,55% ақ нәсілді, 0,20% афроамерикалық, 0,90% американдық үндістер, 0,31% азиялық, 54,09% басқа нәсілдерден және 2,95% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латиноамерикандықтар халықтың 71,82% құрады. 720 үй шаруашылығының ішінде 55,3% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 65,8% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,5% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 19,2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 16,1% жеке адамдардан тұрады, ал 6,7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,53 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,97 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 40,1% 18 жасқа дейінгілер, 10,0% 18-24 жас аралығындағылар, 28,3% 25-44 жас аралығындағылар, 14,8% 45-64 жас аралығындағылар және 6,8% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 25 жасқа тең. Әр 100 әйелге 105,3 еркек келеді. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 101,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 31 071 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 33 409 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 27 450 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 19 875 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 9 922 доллар болды. Отбасылардың 20,4% және халықтың 23,1% кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 27,1% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 24,6% кірді.