Кіріспе

Артондал — АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Пирс округінде орналасқан халық санағымен белгіленген аудан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 13 641 адамды құрады. Жан басына шаққандағы табыс есебімен Артондал Вашингтон штатындағы 522 ауданның ішінде 82-орында тұр.

Парктер мен жасыл желектер

Артондалде бірнеше саябақтар мен басқа да жасыл кеңістіктер бар. Ең үлкен «жасыл кеңістік» – Гиг Харбор гольф клубы, Гиг Харбор түбегіндегі алғашқы мектеп салынған Артондел сайының аңғарында орналасқан. Гольф клубына, оның аумағына және өзеннің бөліктеріне кіру тек мүшелік төлем жасағандарға ғана шектелген, бұл жасыл кеңістікті пайдалана алатын адамдардың санын азайтады. Артондалде бірнеше PenMet парктері бар. Wollochet Bay Estuary паркі – 20,3 акрлық саябақ, жағалау сызығы 854 футқа жетеді және Wollochet Dr NW-тің шығысында орналасқан. Паркте тұщы су батпағы бар, онда Артондел өзенінің тұщы суы Воллочет шығанағының тұзды суымен араласып, аймақтың құс популяциясы үшін маңызды ерекше экожүйені құрайды. Парк «жабдықталмаған» деп есептеледі, көбінесе жапырақша ағаштармен араласқан ашық шөп алаңын құрайды. Ағаштар мен басқа жапырақтар шығанаққа және өзенге қол жеткізуді шектейді. Паркке ең оңай Wollochet Dr NW бойымен солтүстікке қарай жүре отырып жетуге болады, онда жеке үйдің қасына орналасқан қиыршық тас жолға оңға қарай бұрылу керек. Осы қиыршық тас жол ғана көлік тұрағы ретінде қолданылады. Бұл паркте көлік тұрағы көбінесе мәселе тудырмайды. Harbor Family паркі, 70th Ave NW және 32nd St NW қиылысында орналасқан, бұл парктік жүйеге салыстырмалы түрде жаңа қосымша, ол бұрын жеке тұрғын үйлер болған жерлерден құралған. Қазір үйлер жоқ, тек бетон негіздері мен ескі, топырақ жолдардың іздері ғана қалды, бірақ көрші үйлерді ағаштардың арасынан көруге болады. Парк 18,7 акр жерді алып жатқан, екінші буын орманы арқылы өтетін топырақ жолдардан тұрады. Қиыршық тас тұраққа 70th Ave NW немесе 32nd St NW арқылы кіруге болады. Көлік тұрағында жолдың басталуын қоқыс жәшігі мен кіреберіс тақтасы көрсетеді. 70th Ave NW бойындағы бірнеше жерлерден жаяу өтуге болады. Жолдар иттерді серуендетушілер мен жүгірушілердің арасында танымал. Жолдар белгіленбеген және көбінесе күтпеген жерде айырылып, қайта қосылады, сондықтан бұл аймаққа жат адамдар 70th Ave NW-ге жақын жолдарда қалуға кеңес береді, себебі машиналардың шуы мен көрінісі адасып кетуден сақтайды. Hales Pass паркі техникалық тұрғыдан Artondale CDP-ның бөлігі болып табылады, бірақ ол дәстүрлі түрде Arletta қауымдастығымен байланысты. Сайттағы тас ғимарат пен оған жалғанған пикник жайлары бастапқыда 1938 жылы Арлетта мектебінің құрылысын жүзеге асыру үшін Азаматтық консервациялық корпуспен салынған. Қазіргі уақытта ғимаратта Арлетта Монтессори балабақшасы орналасқан. Мектеп ғимаратының жанында шағын бейсбол алаңы бар. 36th St NW-ден шығысқа қарай автобус депосының артында екі теннис корты жасырылған. Көбінесе пайдаланушылар Arletta Store дүкенінің тұрақ орнына көшеден өте жақын тұрақтайды.

Мектептер

Артондал CDP-де бірнеше мектеп орналасқан. Артондал бастауыш мектебі – Пенисула мектеп округінің құрамындағы балабақшадан бастап бесінші сыныпқа дейінгі оқушыларға арналған мемлекеттік мектеп. «Су сорғыштарына» (Otters) білім беруден бөлек, іргелес ойын алаңдары мен ойын құралдары аймақ үшін қосымша саябақ қызметін атқарады. Қарлы күндері, кішкентайлар мен жасөспірімдер ойын алаңдарындағы төбелерге сырғанақ тебіп, қардан үйшік салып немесе қарға таласады. Жаз айларында аудан балалары ойын құралдарында шайқаса, ал жақын жердегі спорт командалары бейсболдың төрт алаңында жаттығулар мен жарыстар өткізеді. Артондал бастауыш мектеп кампусы Гиг Харбор кооперативтік балабақшасының бірнеше сыныптарына да үй иесі болады. Вояджер бастауыш мектебі мен Копачук орта мектебі Артондал CDP-нің батыс жағына жақын орналасқан. Екі мектеп те Пенисула мектеп округінің оқушыларына қызмет көрсетеді. Вояджер балабақшадан 5-сыныпқа дейін, ал Копачук 6-сыныптан 8-сыныпқа дейін сыныптар ұсынады. Копачук оқушыларының көп бөлігі Вояджер немесе Артондал мектептерін бітірген, екеуі де Копачук орта мектебіне түседі. Копачуктан көптеген оқушылар 9-12 сыныптарға дейін Гиг Харбор жоғары мектебіне оқуға түседі. Вояджердің талисманы – викингтер, ал Копачук – койоттардың мекені. Екі мектеп те Копачук мемлекеттік саябағының қарсы бетінде орналасқан, бұл Гиг Харбор түбегіндегі жалғыз мемлекеттік саябақ.

Басқа да елеулі жерлер

Артондел Гранжы – Артонделдегі ең көне ғимарат. Аймақтағы егіншілік шаруашылығы төмендегеніне қарамастан, Гранж ескерткіш және қоғамдық орталық ретінде сақталды, онда скауттардың жиналыстарынан бастап, қорқынышты үйлерге дейін түрлі шаралар өткізіледі. 2016 жылы Артондел фермасының иелері Скотт пен Джессика Хоган бұл ғимаратты және жерді сатып алып, оны фермалық жерлеріне қосты. Қазіргі уақытта Артондел фермасы осы жерде маусымдық фермалық дүкен жұмыс істетеді және ғимаратты қайта жаңарту жұмыстарын жүргізуде. Артонделде Хант көшесінің солтүстік-батыс жағында орналасқан қоғамдық зират та бар. Бұл шағын, тарихи зират көгалды, көлеңкелі жерлерді ұсынады. 40-шы көшенің солтүстік-батыс (40th St NW) Wollochet драйвына (Wollochet Dr NW) айналатын жерге жақын орналасқан сиыр фермасы да Артондел қауымының аграрлық тарихын еске салмаққа мүмкіндік беретін маңызды нысан. Wollochet драйвының солтүстік-батыс жағында (Wollochet Dr NW) Safe Harbor Child Development Center балаларға балабақша және мектепке дейінгі дайындық курстарын ұсынады, ал PenMet парктеріне өткен бұрынғы Peninsula Gardens дүкені жабық қолөнер және антиквариат сату орталығы ретінде жұмыс істейді. Wollochet драйвы бойында Cummings Inc жылыту және кондиционерлеу жүйелері, сондай-ақ Министрлік даму орталығы сияқты шағын кәсіпорындар да орналасқан.

География

Артондал (47.300052, 122.629242) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 13,8 шаршы миль (35,8 км²), оның ішінде 13,6 шаршы миль (35,2 км²) құрлық және 0,25 шаршы миль (0,7 км²) (1,82%) су. Артондал CDP жергілікті тұрғындар Артондалдың құрамына жатпайтын басқа да елді мекендердің бөліктерін қамтиды, мысалы, оңтүстікте Кромвелл, Уоррен және Арлетта, солтүстік-батыста Сильвия көлі және Розедейл, солтүстік-шығыста Воллочет және Мидуэй. Артондалдың көбінесе «дәстүрлі» деп есептелетін аймағы – Хант көшесінің оңтүстігінде, Воллочет драйвының батысында, 32-шы көшенің солтүстігінде және 92-шы даңғылдың шығысында орналасқан CDP-нің бөліктері. Артондал ағысы Артондал аумағынан өтіп, кейін Воллочет шығанағына құяды. Ағысқа қоғамдық қол жеткізілім өте шектеулі, алайда ағысты және Воллочет шығанағына құятын жерді Воллочет драйвының (NW) және Артондал драйвының (NW) қиылысынан жаяу өтетін жолдан немесе Воллочет шығанағының сағасы саябағын аралап көру арқылы байқауға болады. Артондал ағысы лосось шабақтарының көбею орыны ретінде белгілі. Артондал бастауыш мектебінің оқушылары кейде ағысқа кіру мүмкіндігі бар жергілікті тұрғындар шақыруымен лосось шабақтарының көбею маусымында оларды көруге қатысады.

Климат

Пьюгет саунд аймағының көп бөлігі сияқты Артондейлде де ылғалды және қоңыр климат басылады. Жылдық жауын-шашын мөлшері орташа көрсеткіштен аздап жоғары (41,67 дюймге қарсы 39,2 дюйм), бірақ бұл жауын-шашын жыл бойына біркелкі таралып, жауынды күндердің орташа санын арттырады (ұлттық орташа 102 күнге қарағанда 131,5 күн), ал «күннүс» күндердің саны азаяды (ұлттық орташа 205 күнге қарағанда 142 күн). Көптеген күндерде күн де, бұлт та бірге кездеседі, бұлттар аймақтан жылдам өтеді. Жауын-шашынның ең көп түсетін үш айы – қаңтар, қараша және желтоқсан. Артондейлде қар сирек жауады, орташа есеппен жылына 2 дюймнан да аз болады. 2010 жылғы халық санауы бойынша, CDP-де 12 653 адам және 4 585 үй шаруашылығы тұрады, әрбір үй шаруашылығында шамамен 2,91 адам бар. Халық тығыздығы – шаршы мильге 931,5 адам. 2010 жылы 4 944 тұрғын үй бірлігі тіркелді. 2011-2015 жылдар аралығында тұрғын үйлердің 84,6%-ы иелерімен қамтылған. Бұл бірліктердің орташа құны 365 400 доллар, ал ипотеканы қоса алғанда, үй иесінің орташа айлық шығындары 2 088 долларды құрады. CDP-нің нәсілдік құрамы: 91,4% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 0,7% американдық үндістер, 2,2% азиялық, 0,4% Тынық мұхиты аралдарынан шыққан және 3,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 4,6%-ын құрайды. Аймақтағы нәсілдік әртүрлілік басқа статистикалық мәліметтерде де көрінеді: халықтың 5,3%-ы шетелде туған, ал үй шаруашылықтарының 7,7%-ы үйде ағылшын тілінен басқа тілде сөйлейді. 2000 жылы Артондейлде 3 006 үй шаруашылығы болды, олардың 44,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 71,8%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,9%-ы күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 16,1%-ы отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 13,0%-ы жеке адамдардан, ал 3,6%-ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,87 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,14 адамды құрайды. Халықтың жас ерекшеліктері: 30% - 18 жасқа дейінгілер, 6,3% - 18-24 жас аралығындағылар, 27,6% - 25-44 жас аралығындағылар, 28,5% - 45-64 жас аралығындағылар және 7,2% - 65 жастан асқандар. Орташа жас – 38 жас. Әр 100 әйелге 97,4 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,4 еркек шақ келеді. 2010 жылы 18 жасқа дейінгі халықтың үлесі 26,2%-ға төмендеді. Кедейлік деңгейі 2000 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 3,0% шамасында сақталды, бұл Артондейлдегі байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылық соңғы он жылда артқандығын көрсетеді. 16 жастан асқан тұрғындардың шамамен 2/3-і еңбекке жарамды халық құрамында (63,2%). Sperling's Best Places мәліметтері бойынша, 2016 жылдың желтоқсанындағы жұмыссыздық деңгейі 6,50% құрады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен сәл жоғары. Тұрғындар жұмысқа орташа есеппен 28 минут жұмсайды. Ең көп таралған кәсіптер: сату, кеңсе, әкімшілік қолдау (29,58%); басқару, бизнес, қаржы (16,65%); өндіріс, көлік, материалдарды тасымалдау (8,5%); денсаулық сақтау саласындағы мамандар және технология (7,93%); білім беру, кітапхана (7,63%); құрылыс, өндіру, жөндеу/қызмет көрсету (5,4%); тамақ дайындау, қызмет көрсету (4,69%); инженерлік, компьютерлік, ғылым (4,5%). Артондейлде білім деңгейі жоғары, 25 жастан асқандардың 96,5%-ы орта мектепті бітірген, ал 25 жастан асқандардың 44,6%-ы бакалавр дәрежесіне ие. Қоғамда денсаулық сақтаумен қамту деңгейі де орташадан жоғары, тұрғындардың 6,4%-ы медициналық сақтандырудан бас тартады. 2000 жылы CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 63 500 доллар, ал отбасының орташа табысы 66 533 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 52 261 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 35 992 долларға тең. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 25 539 долларды құрады. Үй шаруашылықтарының шамамен 1,3%-ы және халықтың 3,0%-ы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,2%-ы және 65 жастан асқандардың ешқайсысы жоқ.