Кіріспе
Бунду – Үндістанның Жаркханд штатындағы Ранчи ауданының Бунду кішi бөлімшесiндегi әкiмшiлiк бөлiнiс құрайтын блок. Бунду аумағындағы елді мекендер: Пурана Базар Толи, Махавир Мандир Гали, Адарш Нагар, Сахития Марг, Мунда колониясы сияқты жерлер бар.
Маоистік іс-әрекеттер, басқа пікірлер
Жарханд – маоистік әрекеттерге ұшыраған штаттардың бірі. 2012 жылы Ранчи ауданы штаттың ең зардап шеккен аудандарының қатарында болды. "Тамар, Бунду, Сонахату, Ангарха, Сикидари полиция бөлімшелері және Рахе ОП аймақтары 2009 жылдың соңына дейін КП (маоистік) тобының қызметінен кеңінен зардап шекті. 2010 жылдың соңында КП (маоистік) тобының қызметі дерлік нөлдік деңгейге дейін төмендеді." Жарханд полициясының өкілі және бас инспекторы (IG) Сакет Сингхтің 2020 жылдың 8 желтоқсанындағы мәлімдемесіне сәйкес, "Біздің күш-жігеріміздің нәтижесінде CPI (маоистік) тобының қызметі қазір штаттың шағын аймақтарымен ғана шектелген". Азаматтардың қаза болуы – аймақтағы қауіпсіздіктің маңызды көрсеткіші – 2019 жылы 20-дан 2020 жылы 8-ге дейін төмендеді, бұл 2000 жылдан бері осы санаттағы ең төменгі көрсеткіш, ол кезде 13 адам қаза тапқан. 2020 жылы тіркелген 28 жалпы қаза болу саны да 2000 жылдан бері штат бойынша бір жылда тіркелген ең төменгі көрсеткіш, ол кезде 36 адам қаза тапқан. Ранчи штаттың астанасы болғандықтан, ол әрқашан баршаның қатаң бақылауында болды. 2020 жылдың 9 қазанында Ұлттық тергеу бюросы (ҰТБ) Ранчидегі үйінен 83 жастағы Рев. Әке Стен Свамиді, иезуит діни қызметкері және ондаған жылдар бойы тайпалармен жұмыс істеген белсендіні ұстады. Оның 2021 жылдың 5 шілдесінде Мумбайдағы ауруханада қамауда қайтысы кеңінен талқыланды.
География
Бунду Бунду CD блогында орналасқан. Бунду CD блогы Ранчи үстіртінің өзінде жатыр. Оның орташа биіктігі теңіз деңгейінен 652 метрді құрайды, ал жер бедері толқынды. Дассам шарлауығы – Субарнареха өзенінің саласы Канчи өзені арқылы құлайтын табиғи сарқырама. Су биіктіктен құлайды, оның шуы барлық жерде естіледі. Ранчи үстіртінің бірінші шетінде орналасқан Дассам шарлауығы – аймақтағы көптеген тік жарлы сарқырамалардың бірі. Бунду CD блогы солтүстікте Намкум және Рахе CD блоктарымен, шығыста Сонахату және Тамар I CD блоктарымен, оңтүстікте Ханти ауданындағы Арки (Тамар II) CD блогымен және батыста Ханти ауданындағы Ханти CD блогымен шектеседі. Бунду CD блогының ауданы 250,85 км² құрайды. Бунду полиция бөлімі Бунду CD блогына қызмет көрсетеді. Бунду CD блогының бас кеңсесі Бунду қаласында орналасқан.
Bundu CD block is located on the Ranchi plateau proper. It has an average elevation of 2140 feet (652 m) above mean sea level and the land is undulating. The Dassam Falls is a natural cascade across the Kanchi River, a tributary of the Subarnarekha River. The water falls from a height of The sound of water echoes all around the place. Dassam Falls at one of the edges of the Ranchi plateau is one of the many scarp falls in the region. Bundu CD block is bounded by the Namkum and Rahe CD blocks on the north, Sonahatu and Tamar I CD blocks on the east, Arki (Tamar II) CD block in Khunti district on the south and Khunti CD block in Khunti district on the west. Bundu CD block has an area of 250.85 km2. Bundu police station serves Bundu CD block. The headquarters of Bundu CD block is located at Bundu town.
Халық саны
2011 жылғы Үндістан халық санағына сәйкес, Бунду CD блогында барлығы 61 921 адам тұрды, олардың бәрі ауылдық жерлерде мекендеді. Олардың ішінде 31 533 (51%) еркек, 30 388 (49%) әйел адамдар болды. 0–6 жас аралығындағы халық саны 8 804 адамды құрады. Касталық топқа жататындардың саны 3 378 (5,46%), ал тайпалық топқа жататындардың саны 37 042 (59,82%) болды. 2011 жылы Раңчи ауданының жалпы халқы 2 914 253 адамды құрасты, оның ішінде тайпалық топқа жататындардың саны 1 042 016 адамға жетіп, жалпы халықтың 35,76%-ын құрады. Ораондар халықтың 18,20%-ын, ал Мундалар халықтың 10,30%-ын құрады, олар ең ірі тайпалар болып табылады. Басқа тайпаларға (халықтың пайыздық үлесі жақшада көрсетілген) Лохра (2,46%), Бедия (1,32%) және Махли (1,09%) кірді.
Тіл және дін
Үнді тілі Жаркханд штатының ресми тілі, ал урду тілі қосымша ресми тіл деп жарияланды.
Ауылдық кедейлік
2004–2005 жылдары Ранчи ауданының халқының 60–70% -ы BPL санатында болды. 2011–12 жылдары Ранчи ауданындағы BPL халқының үлесі 27,82% -ға төмендеді. 2013 жылғы (2019 жылы жаңартылған) зерттеуге сәйкес, «Жаркханд штатындағы кедейлік көрсеткіші 46% деп есептеледі, бірақ жоспарланған касталар мен тайпалардың 60% -ы әлі де кедейлік шегінен төмен тұрады».
Тіршілік ету
2011 жылы Бунду КД блогындағы жұмыс істейтін халықтың арасында егіншілер 10 966 адамды құрап, 29,49% болды, ауыл шаруашылығы жұмыскерлері 16 437 адамды құрап, 44,21% болды, үй шаруашылығында жұмыс істейтіндер 1 772 адамды құрап, 4,77% болды, ал өзге жұмыскерлер 8 007 адамды құрап, 21,53% болды. Жұмыс істейтін халықтың саны 37 182 адамды құрады, бұл жалпы халықтың 44,81% -ын құрайды, ал жұмыс істемейтін халықтың саны 45 793 адамды құрады, бұл халықтың 55,19% -ын құрайды.
Инфрақұрылым
Бунду КД блогында 87 елді мекен бар. 2011 жылы 6 ауыл электрмен жабдықталған. 8 ауылда ішкі су құбыры (тазартылған/тазартылмаған) бар, 87 ауылда қазылған құдық суы (жабық/жабықсыз) бар, 85 ауылда қолмен су сорғылары орнатылған, ал барлық ауылда ауыз су көзі бар. 4 ауылда пошта бөлімшесі, 4 ауылда шағын пошта, 1 ауылда телефон (стационарлық желі), 15 ауылда ұялы байланыс бар. 70 ауылда асфальтталған жолдар, 4 ауылда автобус қатынайды (мемлекеттік/жеке), 20 ауылда тракторлар бар. 3 ауылда банк филиалы, 1 ауылда ауыл шаруашылығы несие қоғамы, 71 ауылда дауыс беру учаскелері бар.
Ауыл шаруашылығы
Раччи ауданының жалпы аумағының 23% орманмен жабылған. "Аудандағы орманның біртіндеп азайуына байланысты, көбірек жерлер өңделуге берілуде." Төбелі төмендіктер дон, ал жоталар танр деп аталады. Тау арналары жаңбыр маусымынан басқа уақытта дерлік құрғап қалады және суаруға көп мүмкіндік бермейді. 2011 жылы Бунду CD блогындағы жалпы аумақтың 45,37%-ы егіс жұмысына жарамды болды. Оның ішінде 4,80%-ы суарылатын жерлерді құрады.
Артқа қалған өңірлер гранттық қоры
Ранчи ауданы дамылсыз аймақ ретінде тізілген және Артта қалған аймақтарға берілетін гранттар қорынан қаржылық қолдау алады. Үндістан Үкіметі құрған бұл қор, дамудағы аймақтық теңсіздіктерді жоюға бағытталған. 2012 жылғы мәлімет бойынша, осы схема бойынша ел бойынша 272 аудан тізімделген. Оның ішінде Жарханд штатының 21 ауданы бар.
Көлік
Ұлттық тас жол 43 (бұрын NH 33) (Ранчи – Бунда – Тамар – Чандил – Жамшедпур), Ранчи ауданындағы маңызды көлік жолы, Бунда ауданы арқылы өтеді.
Білім
Бунду КД блогында бастауыш сыныпқа дейінгі мектептері бар 2 ауыл, бастауыш мектептері бар 76 ауыл, орта мектептері бар 35 ауыл, орта білім беретін мектептері бар 3 ауыл, жоғары орта білім беретін мектептері бар 1 ауыл және бейресми білім беру орталықтары бар 8 ауыл болды. Білім беру мекемесі жоқ 9 ауыл да бар еді. *Жарханд штатында жоғары орта білім беретін мектептер «интер колледждер» деп те аталады.
Денсаулық сақтау
Бунду CD блогында 13 ауылда бастауыш медициналық пункттер, 1 ауылда емхана, 14 ауылда дәріханалар болды. * Жеке медицина қызметкерлері, баламалы медицина және т.б. ескерілмеген.