Кіріспе

Мандар – Үндістанның Жаркханд штатындағы Ранчи ауданының Ранчи Садар бөлімшесіндегі қоғамдық даму блогы.

География

Мандар CD блогы Раңшы платосының ішкі бөлігінде орналасқан. Оның орташа биіктігі теңіз деңгейінен 2140 фут (652 метр) және жер бедері толқынды. Мандар CD блогы солтүстікте Бірму CD блогымен, шығыста Рату CD блогымен, оңтүстікте Итки және Беро CD блоктарымен, ал батыста Чанхо CD блогымен шектеседі. Мандар CD блогының ауданы 238,24 км² құрайды. Мандар полиция бөлімі Мандар CD блогын қамтамасыз етеді. Мандар CD блогының бас кеңсесі Мандар ауылында орналасқан.

Халық саны

2011 жылғы Үндістан халық санағына сәйкес, Мандар CD блогында барлығы 128 585 адам тұрады, олардың бәрі ауылдық жерлерде тұрады. Олардың 66 134-і (51%) еркек, ал 63 451-і (49%) әйел адамдарды құрады. 0–6 жас аралығындағы халық саны 19 595 адамға жетеді. Касталық топтардың саны 1 649 (1,28%), ал тайпалардың саны 77 143 (59,99%) болды. 2011 жылы Раңчи ауданының жалпы халқы 2 914 253 адамды құрады, оның ішінде тайпалардың саны 1 042 016 адамға жетеді, бұл жалпы халықтың 35,76%-ын құрайды. Ораондар халықтың 18,20%-ын, ал Мундалар халықтың 10,30%-ын құрады, олар негізгі тайпалар еді. Басқа тайпалар (халықтың пайыздық үлесі жақшада көрсетілген): Лохра (2,46%), Бедия (1,32%) және Махли (1,09%). Мандар CD блогындағы ірі ауылдар (4000-нан астам халқы бар) (2011 жылғы халық санағы деректері жақшада): Карге (4 665), Барамбе (4 230), Мандар (4 027) және Награ (5 929).

Сауаттылық

2011 жылғы санақ бойынша Мандар CD блогында сауатты адамдардың жалпы саны 73 709 адамды құрады (бұл 6 жастан асқан халықтың 67,63%-ы), оның ішінде 42 015 ер адам (6 жастан асқан ерлердің 76,28%-ы) және 31 694 әйел адам (6 жастан асқан әйелдердің 58,79%-ы) сауатты болды. Әйелдер мен ерлер арасындағы сауаттылық деңгейінің айырмашылығы 17,49% болды. 2011 жылы Үндістандағы сауаттылық деңгейі 74,04% құрады.

Тіл және дін

Үнді тілі Жаркханд штатының ресми тілі, ал урду тілі қосымша ресми тіл деп жарияланды.

Маоистік іс-әрекеттер және басқа пікірлер

Жарханд – маоистік әрекеттерге ұшыраған штаттардың бірі. 2012 жылы Ранчи ауданы штаттың ең зардап шеккен аудандарының қатарында болды. "Тамар, Бунду, Сонахату, Ангарха, Сикидари полиция бөлімшелері және Рахе ОП аймақтары 2009 жылдың соңына дейін КП (маоистік) тобының қызметінен кеңінен зардап шекті. 2010 жылдың соңында КП (маоистік) тобының қызметі дерлік нөлдік деңгейге дейін төмендеді". Жарханд полициясының өкілі және бас инспекторы (IG) Сакет Сингхтің 2020 жылдың 8 желтоқсанындағы мәлімдемесіне сәйкес, "Біздің күш-жігеріміздің нәтижесінде CPI (маоистік) тобының қызметі қазір штаттың шағын аймақтарымен ғана шектелген". Азаматтардың қаза болуы – аймақтағы қауіпсіздіктің маңызды көрсеткіші – 2019 жылы 20-дан 2020 жылы 8-ге дейін төмендеді, бұл 2000 жылдан бері осы санаттағы ең төменгі көрсеткіш, ол кезде 13 адам қаза тапқан. 2020 жылы тіркелген 28 жалпы қаза болу саны да 2000 жылдан бері штат бойынша бір жылда тіркелген ең төменгі көрсеткіш, ол кезде 36 адам қаза тапқан. Ранчи штаттың астанасы болғандықтан, ол әрқашан баршаның қатаң бақылауында болды. 2020 жылдың 9 қазанында Ұлттық тергеу бюросы (ҰТБ) Ранчидегі үйінен 83 жастағы Рев. Әке Стен Свамиді, иезуит діни қызметкері және ондаған жылдар бойы тайпалармен жұмыс істеген белсендіні ұстады, ал ол 2021 жылдың 5 шілдесінде Мумбайдағы ауруханада қамауда қайтыс болды, бұл оқиға кеңінен талқыланды.

Тіршілік ету

2011 жылы Мәндар КД блогында жұмыс істейтін халықтың арасында егіншілер 32 858 адамды құрап, 55,56% болды, ал ауыл шаруашылығы жұмыскерлері 16 860 адамды құрап, 28,51% болды, үй шаруашылығында жұмыс істейтіндер 2 155 адамды құрап, 3,64% болды, сондай-ақ басқа да жұмыскерлер 7 267 адамды құрап, 12,29% болды. Жұмыс істейтін халықтың саны 59 140 адамды құрап, жалпы халықтың 45,99% деуге болады, ал жұмыс істемейтін халықтың саны 69 445 адамды құрап, халықтың 54,01% құрайды.

Инфрақұрылым

Мәндар КД блогында 69 елді мекен бар. 2011 жылы 16 ауыл электр қуатымен қамтамасыз етілген. 3 ауылда ішкі су құбыры (тазартылған/тазаланбаған) бар, 69 ауылда қазылған құдық суы (жабық/ашық) бар, 69 ауылда қолмен су сорғылары орнатылған, ал барлық ауылда ауыз су көзі бар. 15 ауылда почта бөлімшесі, 8 ауылда шағын почта бөлімшесі, 11 ауылда телефон (стационарлық желі), 54 ауылда ұялы байланыс бар. 67 ауылда сапалы (асфальтталған) ауылдық жолдар, 17 ауылда автобус қатынайды (мемлекеттік/жеке), 48 ауылда автокөлік/өзгертілген автокөлік, 12 ауылда такси/минивэн, 48 ауылда трактор бар. 3 ауылда банк филиалы, 4 ауылда ауыл шаруашылығы несие қоғамдары бар. 4 ауылда мемлекеттік тарату жүйесі, 58 ауылда сайлау учаскесі орналасқан.

Ауылдық кедейлік

2004–2005 жылдары Ранчи ауданының халқының 60–70% -ы BPL санатында болды. 2011–12 жылдары Ранчи ауданындағы BPL халқының үлесі 27,82% -ға төмендеді. 2013 жылғы (2019 жылы жаңартылған) зерттеуге сәйкес, «Жаркханд штатындағы кедейлік көрсеткіші 46% деп есептеледі, бірақ жоспарланған касталар мен тайпалардың 60% -ы әлі де кедейлік шегінен төмен тұрады».

Ауыл шаруашылығы

Раччи ауданының жалпы аумағының 23% орманмен жабылған. "Аудандағы орманның біртіндеп азайуына байланысты, көбірек жерлер өңделуге берілуде." Төбелі төмендіктер дон, ал жоталар танр деп аталады. Тау арналары жаңбыр маусымынан басқа уақытта дерлік құрғап қалады және суаруға көп мүмкіндік бермейді. 2011 жылы Мандар CD блогының жалпы аумағының 41,53% егіс жұмысына жарамды болды. Оның ішінде 9,58% суарылатын жерлерді құрады.

Артқа қалған өңірлер гранттық қоры

Ранчи ауданы дамылсыз аймақ ретінде тізілген және Артта қалған аймақтарға берілетін гранттар қорынан қаржылық қолдау алады. Үндістан Үкіметі құрған бұл қор, дамудағы аймақтық теңсіздіктерді жоюға бағытталған. 2012 жылғы мәлімет бойынша, осы схема бойынша ел бойынша 272 аудан тізімделген. Оның ішінде Жарханд штатының 21 ауданы бар.

Көлік

Тангарбасулиде Ранчи-Тори тарамдық желісінде теміржол стансасы орналасқан. Ранчи ауданының маңызды тас жолы – 39-шы ұлттық тас жол (Ранчи-Дальтонгандж) Мандар ауданынан өтеді.

Білім

Мандар CD блогында бастауыш сыныпқа дейінгі мектептері бар 8 ауыл, бастауыш мектептері бар 60 ауыл, орта мектептері бар 29 ауыл, орта білім беретін мектептері бар 7 ауыл, жоғары орта білім беретін мектептері бар 4 ауыл, кәсіптік оқу орталықтары/АҒО бар 2 ауыл, бейресми оқу орталықтары бар 2 ауыл және білім беру мекемелері жоқ 9 ауыл бар. *Жарханд штатында жоғары орта білім беретін мектептер «интер колледждер» деп те аталады.

Денсаулық сақтау

Мандар CD блогында 5 ауылда негізгі медициналық пункт, 21 ауылда негізгі медициналық пункттердің бөлімшелері, 9 ауылда ана мен бала күтімі орталығы, 1 ауылда алопатиялық аурухана, 5 ауылда емхана, 1 ауылда ветеринариялық аурухана, 1 ауылда отбасылық әл-ауқат орталығы, 6 ауылда дәріханалар болды. * Жеке медицина қызметкерлері, баламалы медицина және т.б. ескерілмеген.