Кіріспе

Фелети Сосефо Матео (2 маусым 1984 жылы туған) – Тонганың халықаралық регби лигасының бұрынғы ойыншысы. Ол жартылай шабуылшы, үшінші нөмір және бесінші нөмір позицияларында ойнады. Матео сондай-ақ NSW City Origin және NRL All Stars құрамаларына шақырылған. Ол соңғы рет 2016 жылы Англияның "Сальфорд Ред Девлз" клубында ойнады. Бұрын ол 2004-2010 жылдар аралығында Сиднейдің "Паррамата Иелс" клубында өнер көрсетті (2005 жылы "Лондон Бронкос" клубында бір маусым ойнаған). Сонымен қатар, 2011-2014 жылдары Жаңа Зеландияның "Уорриорс" және 2015-2016 жылдары "Манли Уорринга Си Иглз" клубтарында доп теуіп, Англияға қайтып, "Сальфордта" жоғары деңгейдегі карьерасын аяқтады. Матео әмбебаптығымен және ерекше ойын стилімен танымал болды.

Өмірбаян

Матео 1984 жылдың 2 маусымында Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сидней қаласында дүниеге келген. Оның түбі ағылшын және тонгалық. Ол 10-сыныпқа дейін Westfields Sports High School мектебінде оқыды, содан кейін Terra Sancta College колледжіне ауысты. Колледжде оқып жүргенде Матео "Dundas Shamrocks" және "Lalor Park Kookaburras" командаларында ойнады, ал кейін "Parramatta Eels" клубымен келісімшарт жасасты. 2003 жылы Матео Жаңа Зеландияға жасалған турда Австралия мектеп құрамасы сапында өнер көрсетті. 2004 жылы Матео Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының 19 жасқа дейінгі құрамасына шақырылды және "Junior Kangaroos" командасымен Папуа-Жаңа Гвинеяға турне жасады.

2004 жыл

2004 жылғы NRL маусымының 20-шы турында Матео Паррамата Иелс сапында NRL-де дебют жасады. Ол Олимпиадалық саябақта өткен матчта Мельбурн Стормға қарсы 22–16 есебімен жеңілген кезде, ойынға қосалқы құрамнан қатысты. Бұл Матеоның 2004 жылғы NRL маусымында Паррамата Иелс үшін жалғыз ойыны болды.

2005 жыл

Матео 2005 жылы «Лондон Бронкос» клубында бір маусым ойнады, 14 ойынға қатысып, маусым ортасында клубқа қосылғаннан кейін бір эссе соқты.

2006 жыл

Матео 2006 жылғы NRL маусымында «Паррамата Илс» клубына қайта оралды және NSWRL Премьер-лигасында өнер көрсетті. Матео «Паррамата» Премьер-лигасының «Жыл ойыншысы» атағын иеленді және «Айқас» командасы қосымша уақытта «Ньютаун Джетс» командасын 20-19 есебімен жеңген кезде финалдық матчтың ең үздік ойыншысы деп танылды. 22 қазан күні 2006 жылы Матео 2006 жылғы Әлем Чемпионатының іріктеу кезеңінде Самоаға қарсы Тонга құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты, «Хедингли» стадионында өткен 18-10 есебімен жеңіске жеткен матчта бесінші нөмірде ойнады.

2007 жыл

2007 жылғы NRL маусымының басында Матео Eels командасына шақырылды. 2-турда Оңтүстік Сидней Rabbitohs командасына қарсы өткен матчта Матео Паррамата Eels үшін АНЗ стадионында 31–6 есебімен жеңіліске ұшыраған ойында қосалқы құрамнан алаңға шықты. Матеоның келесі матчы, 3-турда Wests Tigers командасына қарсы, ол Parramatta стадионында өткен ойында 22–20 есебімен қосымша уақытта жеңіске жетіп, NRL карьерасындағы алғашқы әрекетін жасады. Матео 2007 жылғы NRL маусымында Паррамата Eels үшін қайта оралған маусымында 25 матчта ойнап, 9 әрекет жасады. 2007 жылдың 10 қазанында Матео Тонга құрамасы сапында Nuku'alofa қаласында өткен матчта Junior Kangaroos командасына қарсы ойнады.

2008 жыл

Матео 2008 жылы Лондон Бронкос командасындағы бес екінші нөмірлі позицияда ойнады, ол осы позицияда ойнаған кезінде қолданған. Матео "Илс" клубының бірінші турындағы матчында ойнады, нәтижесінде "Анз" стадионында "Кентербери Банкстаун Булдогс" клубын 28–20 есебімен жеңіске жетті. Ол "Илс" командасы бірінші жартылайда 20–0 есебімен қалып қойғаннан кейін екі ойын соқты. 2008 жылдың 2 мамырында Матео "WIN" стадионында өткен "НСУ Сити Орижин" және "НСУ Кантри Орижин" командаларының арасындағы матчта, ойынға қатысатын ойыншылардың қатарында ойнады, нәтижесі 22–22 тең түсті. Матео 2008 жылғы NRL маусымында "Илс" үшін 22 матчта ойнап, 7 ойын соқты. Матео 2008 жылғы Регби лигасының әлем чемпионатында Тонга құрамасына шақырылды. Матео бес екінші нөмірлі позицияда ойнады және Тонганың басты ойын жасайтын ойыншысы болды. Матео Тонга командасы үшін бір ойын соқты және бірнеше нәтижелі пас берді, сондай-ақ Ирландияға қарсы өткен бірінші турдың соңғы минуттарында маңызды 40/20 соққысын жасады, бұл Паррамата стадионында өткен матчта 22–20 есебімен Эту Уаиселенің жеңіске жеткен ойынына әкелді. Матео турнирде 3 матчта ойнап, бір ойын соқты.

2009 жыл

10-раундта «Манли Уорринга Си Иглз» командасына қарсы «Бруквейл Овалда» өткен матчта 34:10 есебімен жеңіліс тапқан кезде Матео иығына жарақат алды, бұл оны жылдың көп бөлігінде алаңнан шығарды. Дегенмен, Матео 24-раундта «Сидней футбол стадионында» «Уэстс Тайгерс» командасына қарсы өткен матчта 26:18 есебімен жеңіске қосылды. Матео 2009 жылғы NRL Grand Final-ға дейінгі матчтарда қосалқы құрамда ойнады, «Мельбурн Сторм» командасына қарсы. Матео «Илс» клубының 23:16 есебімен жеңіліске ұшыраған матчында қосалқы құрамда ойнады. Матео 2009 жылғы NRL маусымында «Илс» үшін 16 матчта ойнап, 2 әрекет (три) жасады. Матео 2009 жылы «Тынық мұхиты кубогы» турнирінде Тонга құрамасы сапында өнер көрсетті.

2010 жыл

2010 жылдың 10 мамырында Матео 2011 жылғы NRL маусымы және одан кейінгі екі маусымға Жаңа Зеландияның "Уорриорс" клубымен келісім шарт жасасты. Матео 2010 жылғы NRL маусымында "Параматта Илс" клубы үшін соңғы жылында 24 матчта ойнап, 2 ойынды голмен аяқтады. Матео маусымнан кейін қайтадан Тонга құрамасы сапында өнер көрсетті.

2011 жыл

2011 жылдың 13 ақпанында Матео Cbus Super Stadium-да жергілікті All Stars командасына қарсы 28:12 есебімен жеңіске жеткен NRL All Stars құрамында ойынға қосымша қатысуға таңдалды. 2014 жылғы NRL маусымының 1-турасында Матео өзінің бұрынғы клубы Паррамата Илспен ойнаған Жаңа Зеландия Уорриорс клубы үшін тұңғыш рет алаңға шықты. 11-турада Оңтүстік Сидней Раббитос клубына қарсы Маттео өзінің 100-ші NRL матчын ойнады, нәтижесінде Уорриорс 12:6 есебімен жеңіске жетті. 19-турада Кентербери Банкстаун Булдогс клубына қарсы Маттео Уорриорс сапындағы алғашқы әрекетін жасады, бұл матч 36:12 есебімен аяқталды. 2011 жылдың 2 қазанында Уорриорс командасы Манли Уорринга Си Иглз клубына қарсы өткен NRL финалдық матчында 24:10 есебімен жеңіліске ұшырады, онда Матео қосымша ойыншы ретінде алаңға шықты. Матео Жаңа Зеландия Уорриорс командасының барлық 28 матчында ойнап, 5 әрекет жасады. 2011 жылы ол 85 жүктемені босату бойынша көшбасшы болды. 2011 жылдың 3 қарашасында RLIF Awards марапаттау кешінде Матео Тонганың жыл үздік ойыншысы деп танылды.

2012 жыл

2012 жылдың 22 сәуірінде Матео лок позициясында NSW City Origin командасынан NSW Country Origin командасына қарсы Муджиде өткен 24–22 есебімен жеңіс ойынында ойнады. Матео 2012 жылғы NRL маусымын "Уорриорз" командасының барлық 24 матчында ойнап, 3 әрекет (трю) жасап аяқтады.

2013 жыл

2013 жылдың 9 ақпанында Матео Санкорп стадионында өткен матчта NRL All Stars командасының құрамына қосымша ойыншы ретінде шақырылды, нәтижесінде команда Indigenous All Stars командасын 28–12 есебімен жеңді. 2013 жылдың 21 сәуірінде Матео NSW City Origin командасынан NSW Country Origin командасына қарсы лок позициясында ойнады, бұл матч 18–12 есебімен аяқталды. 10-турда «Пенрит Пантерс» командасына қарсы өткен ойында Матео өзінің 150-ші NRL матчын ойнады, бірақ «Уорриорс» командасы 6–62 есебімен жеңіліске ұшырады. 2013 жылдың 16 мамырында Матео «Уорриорс» клубымен 2016 жылғы маусым соңына дейін 3 жылдық келісімшартқа қайта қол қойды. Матео 2013 жылғы NRL маусымында «Уорриорс» командасының барлық 24 матчында ойнады, бір ойынды голмен аяқтады және 2 гол соқты.

2014 жыл

Сәуір айында Матео жаңа тағайындалған бас бапкер Эндрю МакФадден маусымның басындағы ойындарының нашар нәтижесінен кейін 2 матчқа "Жаңа Оңтүстік Уэльс" кубогына жіберілді. Кейін Матео 8-турда ANZAC Day матчында "Мельбурн Стормға" қарсы "Уорриорз" құрамасына қайта шақырылды, бұл матчта "Уорриорз" AAMI Park-та 16:10 есебімен жеңіске жетті және Матео бір гол соқты. Матео 2014 жылғы NRL маусымын 19 матчта ойнап, "Уорриорз" үшін бір голмен аяқтады. 2014 жылдың 28 қазанында Матео 2015 және 2016 жылғы NRL маусымдары үшін "Манли Уорринга Си Иглз" клубымен келісімшарт жасасу үшін "Уорриорз" клубынан босатылды.

2015 жыл

2015 жылдың 23 қаңтарында Матео 2015 жылғы NRL Auckland Nines құрамына қосылды. 2015 жылғы NRL маусымының 1-турында Матео бұрынғы клубы Паррамата Илс клубына қарсы «Манли Уорринга Си Иглз» сапында клубтық дебютін жасады. «Си Иглз» командасы Паррамата стадионында 42–12 есебімен жеңілді, Матео екінші қатарда ойнады. 3-турында «Кентербери Банкстаун Булдогс» клубына қарсы Маттео Бруквейл Овалда 16–12 есебімен жеңіліске ұшырағанда «Си Иглз» сапындағы алғашқы әрекетін жасады. 2015 жылдың шілдесінде Матео 2015 маусымынан кейін «Манли» клубында қала алмайтын 14 ойыншының бірі деп танылды, бірақ Матео қауесеттерге алаңдамады және келісімшарытын аяқтауға бекінді. Кейін клуб оны қатарында қалғанына қуанғанын жеткізді. 24-турында бұрынғы клубы «Паррамата Илс» клубына қарсы Маттео өзінің 200-ші NRL матчын ойнады. «Си Иглз» командасы Бруквейл Овалда 20–16 есебімен жеңілді. Матео «Манли Уорринга Си Иглз» командасымен өткізген алғашқы жылында 19 матчта ойнап, 2 әрекет жасады және 2015 жылғы NRL маусымында 5 гол соқты.

2016 жыл

2016 жылдың 1 ақпанында Матео «Окленд Найнз» командасының 2016 жылғы құрамына енгізілді. 2016 жылдың 7 мамырында Матео халықаралық футболға қайта оралды, 2016 жылғы Полинезия кубогында Тонга құрамасынан Самоаға қарсы ойнады, онда ол «Парамата» стадионында 18:6 есебімен жеңілген кезде бесінші нөмірлі позицияда өнер көрсетті. 2016 жылдың 22 шілдесінде Матео «Сальфорд Ред Девилз» клубымен дереу күшіне енетін келісімшартқа қол қойды және «Манли» клубымен келісімшартынан босатылды. Матео 2016 жылғы NRL маусымында «Манли Уорринга Си Иглз» командасы сапында 3 матч өткізді.

2017 жыл

Матео 2017 жылғы маусым басталар алдында «Салфордтан» босатылды, ал команда оның атын баспасөз хабарламасында «Фелити» деп қате жазды. Ойыншылық карьерасын жаңартуға тырысып, Матео 2017 жылдың басында Рон Масси кубогында «Хиллз Дистрикт Буллс» командасымен келісім шарт жасады және 1-турдағы бастапқы құрамға қосылды. 28 тамызда Матео 2017 жылғы Рон Масси кубогының жыл символдық құрамына енді. 30 қыркүйекте 2017 жылы Матео 2017 жылғы NRL Grand Final ойыны басталар алдында құрмет көрсетілетін зейнеткер спортшылардың бірі ретінде тізімге алынды.

Жеке өмір

Матео анасы ағылшын болғандықтан Англия құрамасынан өнер көрсетуге құқылы, сонымен қатар "Лондон Бронкос" клубында ойнағанда британдық паспорт алған.