Кіріспе

Американдық тұқымдық таза тұқымды жарыс аты ("Харизмалық" термині көбірек қолданылады). Харизмалық (13 наурыз 1996 – 19 ақпан 2017) – 1999 жылы таза тұқымды жарыстардың үштігінің алғашқы екі кезеңін жеңгенімен танымал американдық таза тұқымды жарыс аты. Карьерасының басында Харизмалық төмен деңгейдегі жарыстарға қатысты, бірақ үш жасында қарқынды дамыды. 1999 жылғы Кентукки Дербисі мен Преакнес Stakes-ті жеңгеннен кейін, Харизмалық Белмонт Stakes-тің соңғы түзу бойында көш бастап, кенеттен артқа шегініп, үшінші орынға түсті. Жокей Крис Антли оны дереу тоқтатып, аттан түсіп, аттың сынған алдыңғы аяғын ұстап, одан әрі жарақаттануын болдырмады. Белмонттан кейінгі оқиға Ұлттық таза тұқымды жарыстар қауымдастығының "Жыл сәті" деп танылды. Харизмалық қайтадан жарысқа қатыспады, бірақ 1999 жылғы "Жыл аты" деп сайланды. Ол жарақатынан жақсы жазылып, алдымен АҚШ-та, содан кейін Жапонияда тұқымдық айғыр болды. 2016 жылдың 26 қазанында Харизмалық Кентукки штатының Лексингтон қаласының жанындағы Old Friends Equine аттарды қалпына келтіру орталығына зейнеткерлікке шыққандығы жарияланды. Ол орталыққа келгеннен кейін екі айдан астам уақыт өткен соң қайтыс болды.

Өмірбаян

"Харризматик" - төрт ақ шұлық аяқтары мен маңдайында ақ жолағы бар қоңыр ат. Ол Уильям С. Фариш пен доктор Бен және Том Роучқа тиесілі Парриш Хилл фермасы арасындағы тоқты бөлісу келісімі бойынша өсірілген. Оның әкесі – 1990 жылғы Прекнес Stakes жеңімпазы Саммер Сквалл. Саммер Сквалл – көрнекті тұқымдық ат А. П. Индидің жартылай бауыры, екеуі де Секретариаттың тамаша аналық аты Weekend Surprise-ден туған. Саммер Скваллдың әкесі, Northern Dancer-дың ұрпағы – Storm Bird, сонымен қатар тағы бір көрнекті тұқымдық ат Storm Cat-тің де әкесі болған. "Харризматик" атты анасы – Drone-нан туған Bali Babe. Екі рет қатысып жеңіске жете алмаған Bali Babe, "Харризматик" туған кезде 16 жаста болды, бұл аналық ат үшін едәуір үлкен жас. Оны Д. Уэйн Лукас жаттықтырды, ал Triple Crown жарыстарында Крис Антли атпен басқарды.

Жарыс мансабы

Каризматик екі жасында алғашқы бес жүрісінде жеңіске жете алмады. Содан кейін Лукас 1998 жылдың 21 қарашасында 62 500 долларлық "бағасымен" оны жаңадан бастағандардың жарысына тіркеді. Кейін Лукас: "Мен ешқашан бір жылқының мені осылай алдағанын сезбедім. Мен дұрыс түртпедім деп ойладым. Бірақ ол жарыс жеңбегендіктен, оған сенім керек болды" деді. Бұл тәуекел ақталды, себебі тоқты сатылмады және жарысты жеңіп алды. Содан кейін Лукас тоқтыны қатаң кестеге қойды, сегіз күннен кейін 19 ақпанда жәрдемақы жарысына, ал 6 наурызда Эль Камино Реал Дербиіне қатыстырды. Каризматик екі жарыста да екінші орын алды, бірақ 6 сәуірде Санта-Анита дербиінде төртінші орынға ғана қол жеткізді. 1 мамырда өткен 125-ші Кентукки дербиінде Каризматик 31:1 коэффициентімен 18 қарсыласпен жарысты. Вальхол баяу қарқынмен бастады, ал Cat Thief оны қуып жеңіске жетті. Каризматик алғашқы үш тоқсан шақырымды ортаңғы топта жүргізіп, содан кейін көшбасшыларға қарай жылдамдықпен қозғалды. Ол Cat Thief-ті соңғы түзуде оқшаулады, содан кейін Menifee-нің соңғы шабуылына тойтарыс беріп, жарты есімді жеңіске жетті. Cat Thief, Лукас жаттықтырған, үшінші орын алды. Каризматик 15 мамырда өткен 124-ші Преакнес Stakes-те де 1:55.20 уақытпен жеңіске жетті. Ол Menifee-ден 1½ есімді алда болды, ол екінші орын алды, ал Badge үшінші орын алды. Кентукки дербиінде жеңіске жеткеніне қарамастан, Каризматик Preakness-те фаворит емес еді, 8:1 коэффициентімен жарияланды. Menifee 5:2 коэффициентімен фаворит болды. 5 маусымда өткен 131-ші Белмонт Stakes-те Каризматик 2:1 фаворит болды, ал Menifee 7:2 коэффициентімен екінші орын алды. Каризматик пен Menifee арасындағы бәсекелестік 1978 жылғы Affirmed пен Alydar арасындағы бәсекелестікке теңеді. Каризматик 21 жылдан бері алғаш рет Triple Crown жеңімпазы болуға жақын болды, 3/16 бөлігінде көшбасшылыққа шықты. Алайда, жылқы кенеттен баяулап, соңғы жеңімпаз Lemon Drop Kid-ке 1/8 шақырым қалғанда көшбасшылықты жоғалтты, нәтижесінде Vision and Verse-тен кейін үшінші орын алды. Жылап тұрған Antley-нің Каризматикті ұстаған суреті жарыс жанкүйерлері тарапынан 1999 жылғы Ұлттық Thoroughbred Racing Association жылдың сәті ретінде таңдалды. Каризматик мансабында 17 жүрісте 5 жеңіс, 2 екінші орын және 4 үшінші орын алды, жалпы табысы 2,038,064 долларға жетті. Ол 1999 жылғы Eclipse Awards сыйлығын 3 жасар тоқты және Жылдың жалпы жылқысы ретінде жеңіп алды. 2002 жылғы маусымнан кейін ол Жапонияға жіберілді, онда ол JBBA-ның Shizunai Stallion Station-де тұрды. Оның ақысы тірі туған құлындар үшін 500 000 иен (шамамен 5000 доллар) болды. 2016 жылдың қазан айында зейнеткерлікке шыққан кезде Каризматик 424 тоқтыдан 371 стартер және 263 жеңімпаз әкелді, олардың жалпы табысы 44,5 миллион доллардан асты. Оның АҚШ-тағы ең табысты ұрпағы Sun King болды, ол төрт бағаланған жарысты жеңіп, 2,2 миллион доллардан астам табыс тапты. Жапонияда оның ең табысты ұрпағы Wonder Acute болды, ол бірнеше топтық жарыстың жеңімпазы атанды. 2016 жылдың 26 қазанында Каризматик зейнеткерлікке шығатыны және Кентукки штатының Лексингтон қаласының жанындағы Old Friends Equine-да тұратыны жарияланды. Жылқыны тасымалдау шығындарын оның бұрынғы иелері құрған қор және Tito's Handmade Vodka-дан қосымша сыйлықтар жапты. "Біз Каризматик сияқты жылқы жарысының жұлдыздарын елімізге қайта әкелуге қатыса алғанымызға қуаныштымыз, онда олар жұртшылықтың құрметіне бөленіп, бұл іске назар аударуға көмектеседі", - деді Эрик Барлунд, Tito's сату вице-президенті. "Каризматик жұлдызы 1999 жылдың бірнеше аптасында ғана жарқырады", - деді Беверли Льюис. "Біз оның келгенін асыға күтудеміз".