Кіріспе

П. И. Баранов атындағы Авиациялық Моторларды Дамыту Орталық Институты (П. И. Баранов атындағы Авиациялық Моторларды Дамыту Орталық Институты немесе жай ғана "Авиациялық Моторларды Дамыту Орталық Институты", CIAM немесе TsIAM, Tsentralniy Institut Aviatsionnogo Motorostroeniya, Центральный институт авиационного моторостроения) – кеңейтілген әуе-ғарыш қозғалтқыштарын зерттеумен, авиациялық қозғалтқыштарды сертификаттаумен және басқа да газ динамикасымен байланысты мәселелермен айналысатын жалғыз мамандандырылған ресейлік ғылыми-зерттеу және инженерлік мекеме. Ол 1930 жылдың 3 желтоқсанында Орталық аэрогидродинамика институтының және М. В. Фрунзе атындағы авиациялық зауытының эксперименталдық қозғалтқыш құрастыру бөлімінің винттік қозғалтқыштар бөлімін біріктіру нәтижесінде құрылды. CIAM Еуропадағы ең ірі әуе-ғарыш қозғалтқыштарын сынау орталығын басқарады, одан тек АҚШ-тың Арнольд Инженерлік Даму Орталығы және Гленн Зерттеу Орталығы ғана жоғары тұрады. Оның бас кеңсесі Лефортовода (Мәскеудің оңтүстік-шығыс округінде) орналасқан, мекенжайы: Мәскеу қаласы, Авиамоторная көшесі, 2, индекс 111116. CIAM Литкаринода (Мәскеу облысы) ғылыми сынақ орталығын да басқарады.

Тарих

Институттың негізін Келдыш, Климов және Челомей сияқты ғалымдар қалады. 1930 жылы құрылғаннан бері КИАМ ресейлік авиациялық қозғалтқыштар мен газ турбиналарының дерлік барлығын жобалады. 1933 жылы КИАМ-ға Совет авиация өнеркәсібінің жетекші теоретиктерінің бірі болған, ауыр өнеркәсіп жөніндегі совет вице-наркомы Петр Ионович Барановтың есімі берілді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін барлық қозғалтқыштарды жобалау жұмыстары сериялық машина жасау зауыттарына және олардың жеке жобалау бюроларына жүктелді. КИАМ теориялық және тәжірибелік зерттеулерге, сондай-ақ өндіріске дейінгі прототиптерді жаңғыртуға бағытталды. Соғыстан кейін КИАМ реактивтік (ұшаққа арналған газ турбиналық) қозғалтқыштармен айналысты, олар бірінші буын турбореактивтік қозғалтқыштардың жалғасы болды. 1950 жылдардың басында Литкаринода Еуропадағы ең ірі сынақ базасы салынды. 1970 жылдары институт арнайы гипердыбыстық "ұшатын зертхана" GLL Holod-ты пайдалана отырып, тікелей ағынды қозғалтқыш (рамджет) бойынша жұмыс істей бастады. Бұл тәжірибеде сұйық сутекті, белсенді салқындатылған екі режимді тікелей ағынды қозғалтқыш қолданылды, ол ұшу кезінде ресейлік SA5 зымыранына орналастырылған, сутекті отынмен жұмыс істейтін осьтік-симметриялық қозғалтқышқа негізделген. Алғашқы сәтті сынақ 1991 жылы Мах 5.6-ға жетті, ал 1992 жылдың қарашасында максималды жылдамдық Мах 5.7 құрады. 1995 жылдың наурыз айында Мах 6.3 жылдамдығына жету мақсатымен жасалған сынақ сәтсіз аяқталды. КСРО тарағаннан кейін КИАМ көптеген инженерлерді жоғалтты. Үкіметтік қолдаудың тоқтатылуы және мемлекеттік авиация стратегиясының болмауына байланысты КИАМ Қытаймен, француз компанияларымен, ABB-мен жасалған келісімшарттар мен логистикалық қызметтер арқасында сақталып қалды. 2011 жылға қарай жағдай тұрақталды; КИАМ ресейлік авиациялық қозғалтқыштар зерттеу бағдарламаларын, соның ішінде жаңа PD 35 қозғалтқышын әзірлеуді жетектейді. Сондай-ақ газ құбырларын зерттеумен де айналысады; 2006 жылдың наурыз айында институт «Газпром» АҚ-мен келісімге қол қойды.