Кіріспе

Виртуалды физиологиялық адам (ВФА) – адам денесін бір кешенді жүйе ретінде бірлесіп зерттеуді қамтамасыз ететін, әдістемелік және технологиялық негізге бағытталған еуропалық бастама. Ұжымдық аяқша мекемелер мен ұйымдар құратын ресурстар мен байқауларды бөлісуге мүмкіндік береді, соның нәтижесінде тірі адам денесінің механикалық, физикалық және биохимиялық функцияларының әртүрлі, бірақ біріктірілген компьютерлік модельдері жасалады. ВФА – сипаттамалық, интеграциялық және болжамдық болуға ұмтылады. Clapworthy және авторлар тобы бұл аяқшаның бүкіл әлемдегі зертханалық және денсаулық сақтау байқауларын "барлық мүмкін жолдармен жинауға, тізімдеуге, ұйымдастыруға, бөлісуге және біріктіруге" мүмкіндік беру арқылы сипаттамалық болуы керек екенін айтады. Жобаның мақсаты – көптеген зертханалардан алынған тәжірибелік мәліметтер мен есептеу модельдерін бірыңғай, өзіне сәйкес аяқшаға біріктіретін деректер базасының орталық репозиторийін құрастыру және ұсыну болды. Физиома жобасы іске қосылғаннан кейін, адам патофизиологиясын модельдеу және симуляциялау әдістерін дамытуға бағытталған көптеген басқа да әлемдік бастамалар пайда болды. 2005 жылы Барселонада өткен Жүрек функционалдық бейнелеу және модельдеу конференциясы аясында Физиоманың сарапшылар семинары өткізілді, онда «Виртуалды физиологиялық адам: адам анатомиясы мен физиологиясының көп деңгейлі модельдеуі мен симуляциясы» атты ақ парақ ұсынылды. Бұл мақаланың мақсаты – ВФА-ға қатысты ағымдағы шараларды нақты сипаттау, оларды ЕО-дағы зерттеушілерге арналған жаңа бастамалармен қалай толықтыруға болатынын анықтау және орта және ұзақ мерзімді зерттеулердегі мүмкін қиындықтарды анықтау болды. 2006 жылы Еуропалық комиссиясы «STEP: Еурофизиоманы құрылымдау» атты үйлестіру және қолдау шарасын қаржылады. STEP консорциумы 300-ден астам мүдделі тараптарды, соның ішінде зерттеушілерді, сала мамандарын, саясаткерлерді, дәрігерлерді және т.б. қатыстырған маңызды консенсус процесін жүзеге асырды. Бұл процестің басты нәтижесі – «Еурофизиоманың тұқымы: Виртуалды физиологиялық адамға жол картасы» атты буклет болды. Бұл бағдарламаның мақсаты – пациентке тән компьютерлік модельдерді дамытуды және оларды жекелендірілген және болжамдық медициналық көмекке қолдануды қолдау болып табылады. «Виртуалды физиологиялық адам желісі» (VPH NoE) 7-ші аяқша шеңберіндегі түрлі VPH жобаларын байланыстыруға бағытталған.

Бастаманың мақсаттары

ВПГ-мен байланысты жобалар осы саладағы ғылыми прогресті одан әрі дамыту мақсатында Еуропалық комиссиядан айтарлықтай қаржыландыру алды. Еуропалық комиссия ВПГ-мен байланысты жобалар өнеркәсіп тарапынан күшті қатысуды көрсетіп, негізгі ғылымнан клиникалық практикаға өту жолын нақты анықтауын қатаң талап етеді. Дәрі-дәрмектерді in silico (компьютерлік модельдеу арқылы) модельдеу және сынау, жануарлар үстіндегі тәжірибелер қажеттілігін азайтуға мүмкіндік береді. Алдағы мақсат – денені жеке мүшелер жиынтығы емес, бірнеше мүшеден тұратын біртұтас жүйе ретінде қарастыратын, медицинаға көбірек интеграцияланған көзқарасқа қол жеткізу. Жаңашыл интеграциялық құралдар, диагностика, емдеу, пациенттерге күтім көрсету және әсіресе өмір сапасын жақсарту сияқты бірнеше деңгейде Еуропалық денсаулық сақтау жүйесін одан әрі жетілдіруге көмектесуге тиіс.

Остеопорозды виртуалды физиологиялық адам

VPHOP (Остеопорозды виртуалды физиологиялық адам) – Виртуалды физиологиялық адам бастамасы шеңберіндегі остеопорозды зерттеу жөніндегі еуропалық жоба. Қазіргі технологиялармен остеопороздық сынықтарды 70%-дан кем дәлдікпен болжау мүмкін. Остеопороздық сынықтарды алдын алу және диагностикалау үшін жақсы әдістер қажет. Қазіргі сынықтардың болжамдары ауру тарихы мен тексеру нәтижелеріне негізделген, олардың арқасында остеопороздық сынықтардың пайда болу ықтималдығын арттыратын маңызды факторлар анықталады. Бұл тәсіл остеопороздық сынықтарға әкелетін механизмдерді әлде оңайлатады және әрбір адамға тән көптеген иерархиялық факторларды ескермейді. Бұл факторлар жасуша деңгейінен бастап организм деңгейіне дейінгі функцияларды қамтиды. Бұлшық-сүйек анатомиясы және нейромоторлық бақылау күнделікті жүктеме спектрін, соның ішінде физиологиялық емес жүктеме жағдайларын анықтайды. Сынықтар мүшелер деңгейінде пайда болады және сүйектің серпімділігі мен геометриясына байланысты. Сүйектің серпімділігі мен геометриясы тіндердің морфологиясымен анықталады. Жасуша белсенділігі уақыт өте келе тіндердің морфологиялық құрамын өзгертеді. Сыртқы матрицаның құрамы тіндердің беріктігін анықтайтын басты факторлар болып табылады. Егер осы факторларды және олардың жеке адамдар арасындағы айырмашылықтарын ескеретін детерминистік тәсіл қолданылса, дәлдік күрт жақсаруы мүмкін. Остеопорозды виртуалды физиологиялық адамның мақсаты – остеопороздық сынықтарды болжау алгоритмдерінің дәлдігін арттыру.