Кіріспе
Пуэрто-Рико баскетболшысы Хосе Рафаэль "Пикулин" Ортис Рихос (25 қазан 1963 жылы туған) – Пуэрто-Риконың бұрынғы кәсіби баскетболшысы. Ол NCAA, NBA, түрлі еуропалық командаларда және Пуэрто-Риконың Baloncesto Superior Nacional (BSN) лигасында ойнады. NBA-да ойнағанда "Юта Джазз" командасының құрамында болды. BSN лигасында "Атлетико де Сан-Герман", "Кангрехерос де Сантурсе" және "Капитанес де Аресибо" клубтарында өнер көрсетті. Ортис 1983 жылдан 2004 жылға дейін Пуэрто-Риконың ұлттық құрамасының мүшесі болды. Ең маңыздысы, ол 2004 жылғы Афинада өткен жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ құрамасын жеңген Пуэрто-Рико командасының құрамында болды. Ортис Пуэрто-Рико құрамасымен төрт рет жазғы Олимпиада ойындарына қатысты: 1988 жылы Сеулде, 1992 жылы Барселонада, 1996 жылы Атлантада және 2004 жылы Афинада. Ортис баскетболшы ретінде көптеген наградалар мен рекордтардың иегері. BSN лигасындағы бір ойынға жинаған доптар саны бойынша және жалпы доптар саны бойынша ол барлық уақыттағы көшбасшылардың төртінші және алтыншы орындарында тұрады. Сонымен қатар, ол BSN лигасында сегіз рет чемпион атанған үшінші ойыншы болды. Ортис – NBA-ға дарапталған алғашқы Пуэрто-Риколық ойыншы. Көптеген баскетбол сарапшылары Ортисті барлық уақыттағы ең үздік Пуэрто-Рико баскетболшысы деп есептейді. Спорттағы жетістіктеріне қарамастан, Ортис кәсіби баскетболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін қаржылық қиындықтарға тап болды. 2011 жылы ол 218 марихуана өсімдігін өсіргені үшін тұтқындалды және алты айға түрмеге кесілді. 2019 жылдың 30 тамызында Ортис FIBA баскетбол құрмет залына енгізілді, бұл оның Пуэрто-Рико ұлттық баскетбол құрамасымен және 26 жылға созылған клубтық карьерасымен байланысты болды.
José Rafael "Piculín" Ortiz Rijos (born October 25, 1963) is a Puerto Rican former professional basketball player. He played in the NCAA, NBA, various European teams, and in Puerto Rico's Baloncesto Superior Nacional (BSN). While he was in the NBA, he played with the Utah Jazz. He played with the Puerto Rican clubs Atléticos de San Germán, Cangrejeros de Santurce, and Capitanes de Arecibo, while he was in the Baloncesto Superior Nacional. Ortiz was also a member of the senior Puerto Rican national team, from 1983 to 2004. Most notably, he was a member of the 2004 Puerto Rican team that defeated the United States at the 2004 Summer Olympic Games in Athens, Greece. With Puerto Rico, Ortiz played in four different Summer Olympics, as he played at the 1988 Seoul Games, the 1992 Barcelona Games, the 1996 Atlanta Games, and the 2004 Athens Games. Ortiz holds various honors and records as a basketball player. He ranks fourth and sixth among the all time statistical leaders for rebounds per game and total rebounds, in the Baloncesto Superior Nacional league. He was also just the third player to have won eight championships in the BSN league. Ortiz was also the first Puerto Rican born player that was drafted into the NBA. Many basketball experts consider Ortiz to be the best Puerto Rican basketball player of all time. Despite his success in sports, Ortiz went through financial troubles, after he retired from playing professional club basketball. In 2011, he was arrested for the possession of 218 marijuana plants. He was sentenced to six months in prison. On August 30, 2019, Ortiz was inducted into the FIBA Basketball Hall of Fame, in honor of his career with the senior Puerto Rican national basketball team, and his club career, that spanned a period of 26 years.
Ерте өмір және білім
Ортис 1963 жылғы 25 қазанда Пуэрто-Риконың Айбонито қаласында дүниеге келді, бірақ оны Кейяда тәрбиеледі. Ол баскетбол карьерасын Кейядағы Бенджамин Харрисон орта мектебінде орталық позициясында бастады. Ол "Оз сиқыршысы" мен танымал "Конкорд" ұшағына және өзінің бойына (6'11") сілтеме жасай отырып, "Пикулин" деген лақап атымен белгілі болды. Ортис Орегон штаты университетінде коммуникация мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды.
Колледж мансабы
Ортис Орегон мемлекеттік университетінде оқыды, онда 1985 жылдан 1987 жылға дейін команданың бас бапкері Ральф Миллермен бірге «Орегон мемлекеттік бобэрс» командасында университеттік баскетбол ойнады. Орегон штатында ол болашақ Баскетбол Даңқы залының мүшесі Гэри Пейтонның бірінші курсындағы командаласы болды. «Бобэрс» командасында өткізген екі маусымында Ортис әр ойында орташа есеппен 19,8 ұпай және 8,7 допты қайтару жинады. 1986–87 маусымынан кейін ол Pac-10 чемпионатының ең үздік ойыншысы деп танылды, дауыс беру кезінде UCLA-ның болашақ Баскетбол Даңқы залының мүшесі Реджи Миллерді (басқалармен қатар) озып кетті. Ортис сондай-ақ 1986–87 маусымда NCAA DI All-American құрметті мақтауына ие болды.
Пуэрто-Рико
1980 жылы 17 жасында Ортис Пуэрто-Рикодағы Балонесто Супериор Насионал лигасының «Атлетико де Сан Герман» клубында дебют жасады. Карьерасы дамыған сайын, ол өзінің ойынын едәуір жақсартты және 1985 жылы «Сан Герман» командасын лига чемпионы атанды. Сол маусымда Ортис әр ойында 25-тен астам ұпай және 14 допты қозғалтты. Ол команданы 1991 жылы екінші лига титулына жеткізді, осы кезде ол әр ойында 19 ұпай және 15,8 допты қозғалтты. 1991 жылғы маусымнан кейін Ортис Пуэрто-Рико лигасын тастап, Еуропаға ойнауға кетті. 1994 жылы ол лигаға оралып, «Сан Германды» тағы бір титулға жеткізді. 1998 жылы «Сан Герман» Ортисті босатып жіберді. Содан кейін ол «Cangrejeros de Santurce» клубында ойнап, олардың төрт рет қатарынан чемпиондық атақ жеңуіне көмектесті (1998–2001). 2002 жылы Ортис лиганың ең құнды ойыншысы атанды, бірақ оның командасы лиганың финалына жетпеді. Ортис пен «Cangrejeros» 2003 жылы тағы бір лига титулын жеңіп алды, бұл Ортисті лигада сегіз титул жеңген үшінші ойыншы етті. Осы маусымнан кейін ол АҚШ-қа оралып, НБА-ның «Юта Джазз» командасында ойнады. 1990 жылы «Джаз» клубынан босатылғаннан кейін Ортис испан клубы «Реал Мадрид» тарапынан сатып алынды. «Реал Мадрид» құрамында ол Фернандо Ромай, Антонио Мартин Эспина және Хосе «Чечу» Бируков сияқты ойыншылармен бірге ойнады. Осы маусымнан кейін ол Испанияның «Барселона Банка Каталана» клубына ауысты, онда ол 1991 жылы Испания Королінің кубогын жеңіп алды. «Барселонамен» бірге ол 1990–1991 жылдардағы FIBA Еуропа Чемпиондар Кубогы (Еуролига) маусымында екінші орынды иеленді. 1991–92 ACB маусымында ол команданың үздік доп қозғалтқыштарының бірі болды. Содан кейін Ортис испандық «Фестина Андорра» (1992–93), «Уникая Полти» (1993–94) және грек баскетбол лигасының «Гимнастикос С. Лариссас» (1994–95), «Ираклио Крит» (1995–96) және «Арис Салоники» (1996–97) клубтарында ойнады. Ортис «Ариске» 1996–97 FIBA Korać кубогының чемпионатында жеңіске жетуге көмектесті. «Ариспен» өткен маусымнан кейін Ортиске грек клубы «ПАОК Салоники» екі жылдық келісімшарт ұсынды, құны шамамен маусымына 1 миллион доллар болатын таза табыс. Алайда, стероидтарға жасалған зертханалық тестілердің нәтижесі оң болғандықтан келісімшарт жарамсыз деп жарияланды. Ортис бұл шешімге шағымданып, сотта жеңіске жетті, бірақ Еуропаға ойнауға қайта бармады.
Венесуэла
1997 жылы Ортис Венесуэла лигасының «Гуаикериес де Маргарита» командасы сапында ойнады. Ол командасымен бірге лига чемпионатында жеңіс оді, ал лига финалының ең құнды ойыншысы деп танылды.
Ұлттық құрама мансабы
1982 жылы Ортис Пуэрто-Риконың ұлттық баскетбол құрамасына қосылу үшін қажетті ең төменгі жасқа жетті, ал 1983 жылы Венесуэланың Каракас қаласында өткен Панамерика ойындарында халықаралық жарыстарда алғаш рет өнер көрсетті. 1987 жылғы Панамерика ойындарында Ортис Пуэрто-Риконың туын алып жүрді. Олар сол турнирде қола медаль жеңіп алды. Сондай-ақ, Ортис 1991 жылы Кубаның Гавана қаласында өткен Панамерика ойындарында Пуэрто-Рико ұлттық баскетбол құрамасының алтын медаль жеңіп алуына көмектесті. 2002 жылы Индианаполисте өткен FIBA әлем чемпионатынан кейін Ортис ұлттық құрамадан кетуін жариялады, бұл шешімі ұлттық құрамадағы әріптесі Джером Минсидің де кетуімен сәйкес келді. Алайда, Ортис кейін зейнеткерлік туралы шешімін қайта қарастырып, ұлттық құрамаға қайта оралды. 2004 жылы ол Афинада өткен жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ құрамасын жеңген Пуэрто-Рико құрамасының құрамында болды. Барлығында Ортис Пуэрто-Риконың ұлттық құрамасы сапында төрт FIBA әлем чемпионатында (1990, 1994, 1998 және 2002) және төрт жазғы Олимпиада ойынында (1988, 1992, 1996 және 2004) өнер көрсетті.
Кәсіпкер
Ортис өзінің туған қаласы Каейде "Патрия" деген мейрамхана ашты. Бірақ 2003 жылы мейрамхана банкрот болды.
Саясат
2000 жылы саясаткер Фердинанд Переспен танысқаннан кейін Ортиз саясатқа қызығушылық таныта бастады. Перес спортқа қатысты заңнамалық шаралар бойынша Ортизден кеңес сұрады. Ортиз ақырында Халықтық демократиялық партиясынан Перестің Сан-Хуан қаласының мэріне сайлау науқанының тірегі ретінде Сенатқа үміткер болуға келісті. Ортиз 2008 жылғы Пуэрто-Риконың жалпы сайлауында Сан-Хуан-Гуайнабо округінен сенаторлыққа түсті. Бірақ екеуінің де әрекеттері сәтсіз аяқталды. Перес жеңілістен кейін Ортиздің саясаттан қашықтап кеткенін айтты.
Әлеуметтік белсенділік
2011 жылдың 28 мамырында Ортис Пикулин Ортис баскетбол институтын ресми түрде ашты, ол Каейде орналасқан. Бұрынғы орталық жергілікті балалар мен жасөспірімдердің баскетбол дағдыларын және өнерлерін жетілдіруді көздеді. Оның бұрынғы қарым-қатынасынан туған ұлы болған. Дегенмен, олар 2006 жылы ажырасты.
Құқықтық мәселелер
2011 жылдың 29 маусымында Ортиз есірткі құралдарына қатысты қылмыстық іс бойынша тұтқындалды. Федералдық агенттер жалға алынған мүліктен 218 марихуана өсімдігін, сондай-ақ AR-15 мылтығына арналған оқ-дәрілерді тәркіледі. Ортиз тұтқындалған кезде барлық затты өзінің меншігінде екенін айтқан. Кепілдік отырысында Ортиз адвокатқа төлейтін қаражаты жоқ екенін мәлімдегендіктен, мемлекеттік адвокат тағайындалды. Отырыста судья Ортизді оңалту орталығына жіберу туралы шешім қабылдады. 2011 жылдың 4 қарашасында Ортиз өзіне тағылған айыптарды мойындады. 2012 жылдың 29 наурызында ол алты айға бас бостандығынан айырылды.