Кіріспе

Ipswich өзені – АҚШ-тың Массачусетс штатының солтүстік-шығысындағы шағын өзен. Ол Ипсвич мұхит портынан ішкі аймақтарға жасалған алғашқы отарлық көші-қон кезінде маңызды рөл атқарды. Өзен Плам-Айленд шығанағындағы жағалауда қауіпсіз тоқтау орны болды, ал Массачусетс штатының фермерлері, сонымен қатар балықшылар да осы өзен арқасында қорғалды. Өзеннің бір бөлігі қала шекараларын белгілейді және Массачусетс штатының Эссекс округін (жағалауда) және ішкі Миддлсекс округін бөліп тұрады. Оның ұзындығы 56 шақырым (35 миль), ал су жиналатын алабы шамамен 401 шаршы километр (155 шаршы миль) құрайды, бұл аймақта 160 000-ға жуық адам тұрады дегенді білдіреді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Эссекс округіне қоныстану ең көне қауымдастықта, Агавамның шағын теңіз портында басталды (кейін Ипсвич деп аталды, оны Хэмпден округіндегі қазіргі Агаваммен шатастырмау керек), және әдетте Ипсвич немесе оның салалары бойымен батысқа және солтүстікке қарай кеңейді. Массачусетс шығанағында Миддлсекс округі құрылған кезде, Бостоннан гөрі Чарльз өзенінің сағасы мен Бостон портының ішкі бөлігінде орналасқан Салем мен Чарльзтаун ғана ескі қоныстар болып саналды. Жоғарғы өзен Бёрлингтонның кем дегенде бір бөлігінен өтеді және суын құйып береді, ал төменгі өзен мына қалалар арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды:
Солтүстік Рединг және Линнфилд
Миддлтон және Пибоди қалалары
Миддлтон және Денверс, және
Боксфорд және Топсфилд. Колониялық дәуірде өзен бойындағы кең батпақтар Уилмингтоннан шығысқа қарай өзенді кесіп өтуді мүмкінсіз етті. Бостоннан солтүстік-шығысқа (қазір Солтүстік жағалау деп аталады) барудың жалғыз жолы – Андовер жолы болды, ол көбінесе лайлы жол болатын, кейін Люберс және Мейпл Медоу бұлақтарының қосылған жерінен төмен ағысқа қарай өтетін вагондық жолға айналды.

Геология

Массачусетс штатының шығыс бөлігінің топографиясы, негізінен, Плейстоцен дәуірінің мұз басудың ең жоғары деңгейінде, шамамен б.з.б. 18000 жылы соңғы мұздықтың шегі болғандығымен қалыптасқан. Бұл мұздық астындағы жерді дерлік тегіс етіп тегістеді. Оның бетімен құм мен тас аралас өзендер ағып өтті. Б.з.б. 18000 жылдан шамамен 10000 жылға дейін мұздық шегінді, тасты құрамын эскерлер мен мореналар түрінде қалдырып, бұл аймақтың ең басты ерекшеліктеріне айналды. Мұздықтың шегінуі тік жарларды, құм мен қиыршық тасты жинақтады, ол өзен төсегінің басым бөлігін құрайды, одан кейін саз шөгінді. Төмен беткейлі су ағыны салдарынан иректелген өзендер пайда болды, олардың құлауы көбінесе 30–40 футтан аспайды.

Қолданылуы

Ипсвич өзені туралы алғашқы жазба 1638 жылы Джон Уинтроп бас Маскономет пен Агавам тайпасынан өзен бойындағы жерлерді және эксклюзивті балық аулау құқығын 20 фунт стерлингке сатып алғанда жасалған. Өзен бойындағы жердің көп бөлігі жеке меншікте, бірақ белгілі бір демалыс аймақтарында моторсыз қайықтармен жүзуге, балық аулауға және жүзуге рұқсат беріледі. Ол каноэмен жүзушілер мен құс бақылаушыларға тартымды. Батпақты және ылғалды жерлерде әртүрлі құстар мен кішкентай жануарлардың көптеген түрлерін көруге болады. Көптеген қалалар мен аудандарға ауыз су Ипсвич өзенінен беріледі. Өзеннің су жиналатын алабынан шамамен 350 000 адамның ауыз сумен қамтылуы есебінде, бірақ осы адамдардың көпшілігі аймақтан тыс жерде тұрады. Өзеннің сапасы бойынша алаңдаушылықтар бар, себебі өзен кеулейді және кейбір жерлерге ескі шиналар тасталады.

География

Өзеннің басталуы Берлингтонның солтүстік-шығыс бөлігінде, Массачусетс штатының солтүстік-орталық Миддлсекс округінде орналасқан. Бағыты көбінесе оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған. Ол Уилмингтон қаласынан (мұнда маңызды Миддлсекс каналы акведук арқылы өтеді), Рединг қаласынан және содан кейін Солтүстік Рединг қаласынан өтеді. Онда сол жақтан Скуг өзені қосылады. Скуг өзенінің бастауы Солтүстік Андовер және Андоверде, Бостон-Хиллдің оңтүстік-батысындағы үлкен Бобр тоғаны мен батпақты жерлерде орналасқан. Ол Грей-роуд пен Грей көшесінің қиылысының солтүстігінде (екі қаланың шекарасына жақын) орналасқан. Rt 125 (MA) жолының оңтүстігіндегі канал арқылы және Rt 114 (MA) жолының батысында (тарихи және көше атауы бойынша Салем автожолы) өтеді. Одан оңтүстікке қарай шамамен бір шақырымдай жерде Андовер, Солтүстік Андовер және Миддлтон қалаларының үшбұрышында орналасқан Харольд Паркер мемлекеттік орманның барлық суларын қабылдайды. Екі қосалқы өзен Миддлтон қаласындағы Ипсвич өзеніне құяды және араласады, содан кейін солтүстік Пибоди қаласына қарай оңтүстікке өтеді, одан кейін Данверс және Топсфилд муниципалитеттері арқылы солтүстікке қарай айналады (АҚШ 1-ші жолынан Топсфилд жәрмеңкесінің оңтүстігіне қарай өтеді, батыстан кіріп, солтүстікке бұрылады және Тил тоғанның көп бөлігін оңтүстік-батыстан солтүстікке қарай жағалайды, оның шығыс жағалауы Гамильтон қаласының батыс шекарасының бір бөлігін құрайды, содан кейін көлден шығысқа қарай бұрылады. Ипсвичтің орталығына жақын жерде, MA 133 (Каунти-роуд, басқаша айтқанда, Оңтүстік Мейн-стрит) жолының астынан өтеді, онда бірте-бірте кеңейе бастайды, Негізгі көшеден бір шақырымнан кейін Николс даласынан өтеді және тұзды батпақ су тасқыны басталады. Николстен ол 2,5 мильге (4 км) жуық аралықта өтеді, Плюм-Айленд шығанағымен қосылып, Ипсвич шығанағында Атлант мұхитымен байланысады. Өзеннен шығанаққа әрқашан су ағып тұрады. Алайда, төменгі Ипсвич және Плюм-Айленд шығанағы, сондай-ақ оған құятын төменгі төрт өзен, солтүстікке қарай әлдеқайда үлкен Мерримак өзені – барлығы теңіз сағалары болып табылады, сондықтан су тасқыны кезінде мұхиттан келген тұзды судың араласуынан су сортаң болады. Жоғары су тасқыны Ұлы батпақты және төменгі өзендердің су тасқыны жазықтарын жабады. Төменгі су тасқыны сазды жерлерді ашып, терең арналарды шағын өзендерге айналдырады, кейбіреулері басқа жерде балық аулау үшін асып өтуге жеткілікті. Өзеннің жоғарғы бөлігінде шағын кемелермен Ипсвичтің орталығына дейін жүзуге болады. Бұл - Солтүстік-Шығыс АҚШ өзендеріне тән, кейбір тасты аймақтарда жоғары көтерілген және одан әрі жүзуге кедергі келтіретін. Өзен мен өзендер аймағы қазіргі уақытта ағынның төмендеуінен зардап шегеді, себебі қалалық аудандарда жер асты сулары көп мөлшерде алынады. Жазғы маусымда өзеннің жоғарғы үштен бірі құрғақ төсекке айналуы мүмкін. Жабайы табиғатты қорғау үшін төменгі өзен бойында сулы жерлер резервациялары құрылды және ондағы орташа су деңгейі 19 ғасырдағы диірмен жүйесінің қалдығы Уиллоудейл диірмен бөгетімен күрт төмендеуіне жол берілмеді. Қазіргі уақытта ол жеке меншік иесі болып табылады. Бірлескен Ипсвич өзені / Плюм-Айленд шығанағы салыстырмалы түрде тар, терең емес канал арқылы шығады, ол Касл Хиллдің астында және оңтүстікке қарай Крейн Бич бойымен өтеді. Солтүстікте Плюм аралының ұшында Сэнди Пойнт өзенге шығады. Кеме қатынасы кезінде Бар-Хед, Бар-Хед Рокс және Эмерсон Рокс сағасына кіруге немесе одан шығуға тырысатын кемелерге қауіп төндірді. Жайық сулары жиі дауыл кезінде кемелерді тұмшалап тастайтын, содан кейін оларды қатты бұзылушылар бөлшектейтін. Бұл комбинация солтүстік-шығыстағы дауылға немесе дауылға жақын желдің күшті қысқы дауылға ұшыраған кемелерге апатты болды. Осы қиындықтарға қарамастан, Ньюберипорт портының ашылуына дейін Ипсвичтің аузы мен аузы мұхитқа баратын жүк кемелерінің, балық аулау және кит аулау қайықтарының теңізге шығып, құм бағанасымен жабылған жерлері болды. Қазіргі таңда бос қалған жағалаулар сауда мен өркендеудің бұрынғы маңыздылығын аз ғана көрсетеді.